iGen là thế hệ trưởng thành cùng smartphone, với những thay đổi rõ rệt trong cách sống, suy nghĩ và tương tác xã hội. Ảnh: Mizuno K/Pexels.

Rút ra từ bốn cuộc khảo sát lớn và có tính đại diện toàn quốc, lấy mẫu ở 11 triệu người Mỹ kể từ những năm 1960, tôi đã xác định được 10 xu hướng quan trọng định hình iGen và, rốt cuộc là, hết thảy chúng ta: In No Hurry - Không vội vã (thời thơ ấu được kéo dài tới tuổi vị thành niên), Internet (họ thật sự dành nhiều thời gian cho điện thoại ra sao và việc đó đã thay thế những gì), In person no more - Không tương tác trực tiếp (tương tác xã hội trực tiếp bị suy giảm), Insecure - Không vững tâm (các vấn đề sức khỏe tâm thần tăng mạnh), Irreligious - Không tín ngưỡng (tôn giáo bớt được chuộng), Insulated but not intrinsic - Không động lực nội tại (quan tâm đến sự an toàn và thờ ơ với hoạt động dân sự), Income insecurity - Không thu nhập ổn định (thái độ mới trước công việc), Indefinite - Không xác định tương lai (thái độ mới trước tình dục, mối quan hệ và con cái), Inclusive - Không loại trừ ai (độ lượng, bình đẳng và bất đồng về tự do ngôn luận), Independent - Không phụ thuộc (quan điểm chính trị). iGen là nơi lý tưởng để tìm hiểu các xu hướng sẽ định hình nền văn hóa của chúng ta trong những năm tới, vì các thành viên tuy rất trẻ nhưng đã đủ lớn để bày tỏ quan điểm và kể lại trải nghiệm của mình.

Tôi đã nghiên cứu về sự khác biệt thế hệ trong gần 25 năm, bắt đầu từ khi còn là một nghiên cứu sinh tiến sĩ 22 tuổi chuyên ngành Tâm lý học Nhân cách tại Đại học Michigan. Bấy giờ, tôi tập trung vào việc thế hệ của mình - Generation X (GenX) - khác biệt như thế nào so với thế hệ Boomer (coi trọng bình đẳng giới hơn và lo âu nhiều hơn, cùng nhiều điều khác). Theo thời gian, tôi nhận thấy có rất nhiều khác biệt thế hệ về hành vi, thái độ và đặc điểm tính cách ở Millennial - thế hệ sinh ra trong giai đoạn từ khoảng năm 1980 đến đầu năm 1990. Nghiên cứu ấy được kết tinh vào cuốn sách xuất bản vào năm 2006 của tôi, Generation Me (tạm dịch: Thế hệ cái tôi), được cập nhật vào năm 2014, là một cái nhìn vào sự khác biệt thế hệ Millennial so với các thế hệ đi trước. Hầu hết sự khác biệt thế hệ dùng để định nghĩa GenX và Millennial đều diễn ra dần dần, chỉ đạt đỉnh sau một đến hai thập niên thay đổi ổn định. Tôi đã quen với dạng đường biểu đồ xu hướng trông như một mô đất chầm chậm dâng lên thành ngọn đồi, ở đó, sự thay đổi văn hóa chỉ để lại dấu ấn sau một quá trình triển khai có kiểm soát bắt đầu từ vài người trẻ rồi mới lan rộng tới số đông.

Nhưng khoảng năm 2012, tôi bắt đầu thấy những chuyển dịch bất ngờ và trải rộng ở hành vi và tâm trạng của thanh thiếu niên. Vô cùng đột ngột, đường biểu đồ trông như ngọn núi dốc đứng - những đợt sụt giảm mạnh trong vài năm đã xóa sạch thành quả của những đợt tăng trưởng trong nhiều thập niên, sau nhiều năm tăng trưởng theo đường dốc thoai thoải hoặc thung lũng, các vách núi dốc đứng đột ngột đưa các đặc điểm lên mức cao kỷ lục. Trong hết thảy bản phân tích dữ liệu thế hệ của tôi - một số dữ liệu từ những năm 1930 - tôi chưa từng thấy điều gì tương tự.

Ban đầu, tôi ngỡ rằng đây là những biến động ngẫu nhiên và sẽ biến mất sau một đến hai năm. Nhưng chúng không biến mất - các xu hướng vẫn tiếp diễn, tạo nên những xu hướng bền vững và thường là chưa có tiền lệ. Khi đào bới dữ liệu, một khuôn mẫu hiện lộ: nhiều thay đổi lớn bắt đầu diễn ra vào khoảng năm 2011 hoặc 2012. Thời điểm đó đã quá muộn để quy nguyên nhân cho cuộc Đại Suy thoái, chính thức diễn ra từ năm 2007 đến 2009.

Sau đó, tôi sực nhận ra: năm 2011-2012 chính là thời điểm phần lớn người Mỹ bắt đầu sở hữu điện thoại di động có khả năng truy cập internet, thường gọi là điện thoại thông minh. Sản phẩm của sự chuyển dịch đột ngột này chính là iGen.