4 tổ chức đứng sau thị trường kiểm định kim cương thế giới

Thị trường kiểm định kim cương quốc tế được vận hành bởi nhiều tổ chức chuyên môn với vai trò riêng. Ảnh minh họa: Tima/Pexels.

Một viên kim cương có thể được quan sát bằng mắt thường, nhưng để biết chính xác nó có màu gì, độ tinh khiết ra sao, được cắt như thế nào hay hình thành tự nhiên hay trong phòng thí nghiệm, cần đến những phương pháp kiểm định chuyên môn. Đằng sau tờ chứng thư là đội ngũ chuyên gia cùng hệ thống thiết bị và tiêu chuẩn được sử dụng để phân tích viên đá.

Trên thế giới, công việc này được đảm nhiệm bởi nhiều phòng giám định có lịch sử và định hướng chuyên môn riêng. Họ cung cấp các báo cáo ghi lại kết quả phân tích, giúp những đặc điểm của viên đá được mô tả theo một hệ thống thống nhất và có cơ sở chuyên môn.

Từ một viên đá đến bản báo cáo

Với kim cương, một trong những hệ thống được sử dụng rộng rãi nhất là 4Cs gồm carat (trọng lượng), color (màu sắc), clarity (độ tinh khiết) và cut (giác cắt). Việc đưa những đặc điểm này vào một hệ thống đánh giá thống nhất giúp người trong ngành có cùng cách diễn đạt khi mô tả một viên kim cương.

GIA có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành ngôn ngữ này. Năm 1931, Robert M. Shipley thành lập Viện giám định Đá quý Mỹ (Gemological Institute of America - GIA) với mục tiêu chuyên nghiệp hóa ngành trang sức thông qua giáo dục, nghiên cứu và kiểm định đá quý. Trong những năm sau đó, GIA phát triển hệ thống 4Cs và các thang đo màu sắc, độ tinh khiết của kim cương.

Năm 1953, hệ thống Phân loại Kim cương Quốc tế (International Diamond Grading System) của GIA được đưa vào sử dụng. Các báo cáo kiểm định kim cương của tổ chức này sau đó trở thành một phần quan trọng trong cách ngành trang sức quốc tế mô tả chất lượng kim cương.

GIA phát triển hệ thống 4Cs và cung cấp các báo cáo giám định kim cương, đá quý và trang sức. Ảnh: GIA.

Điểm cần phân biệt là phòng giám định không phải đơn vị định giá viên đá. Báo cáo kiểm định ghi nhận các đặc điểm của viên đá như màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, trọng lượng, kích thước và dấu hiệu xử lý. Một nội dung quan trọng khác là xác định viên đá tự nhiên hay được tạo trong phòng thí nghiệm. Giá trị thương mại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác của thị trường.

Với kim cương tự nhiên, báo cáo của GIA có thể thể hiện kết quả đánh giá 4Cs cùng sơ đồ đặc điểm độ tinh khiết. Ở một số dịch vụ, phòng giám định còn xác định nguồn gốc địa lý hoặc cung cấp thông tin về xử lý. GIA cũng có dịch vụ dành cho kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm và sử dụng các phương pháp phân tích chuyên sâu để phân biệt chúng với kim cương tự nhiên.

GIA vì vậy không chỉ vận hành phòng giám định. Tổ chức này đồng thời hoạt động trong nghiên cứu, đào tạo và phát triển thiết bị, tạo thành một hệ thống kiến thức hỗ trợ cho công việc kiểm định. Đây cũng là lý do tên GIA xuất hiện thường xuyên trong các tài liệu và báo cáo liên quan đến kim cương và đá quý.

Những phòng giám định với thế mạnh khác nhau

Nếu GIA gắn với quá trình hình thành những tiêu chuẩn quan trọng của ngành kim cương, Asian Institute of Gemological Sciences (AIGS) lại là một trong những tổ chức đào tạo và giám định đá quý quốc tế lâu đời nhất tại châu Á. Thành lập năm 1978 tại Bangkok (Thái Lan) - trung tâm giao thương đá quý lớn của thế giới, AIGS phát triển song song hai mảng đào tạo và giám định ngay từ những năm đầu hoạt động, cung cấp dịch vụ chuyên môn cho thị trường khu vực và quốc tế.

Hiện AIGS đặt trụ sở tại Tòa nhà Jewelry Trade Center (Bangkok), nơi duy trì cả cơ sở đào tạo lẫn phòng giám định. Bộ sưu tập đá mẫu được tích lũy qua nhiều thập kỷ phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy, giúp học viên thực hành nhận diện nhiều chủng loại đá, bao gồm cả các mẫu hiếm và đá đã qua xử lý. Chương trình đào tạo kết hợp lý thuyết với phân tích thực tiễn về các đặc điểm vật lý, hóa học ảnh hưởng đến kết quả kiểm định.

Từ năm 1978, AIGS hoạt động tại Bangkok trong hai lĩnh vực đào tạo và giám định đá quý. Ảnh: AIGS.

Sau gần 50 năm hoạt động, phạm vi chuyên môn của AIGS mở rộng từ kim cương đến nhiều nhóm đá màu. Phòng giám định cung cấp các báo cáo xác định danh tính, tình trạng tự nhiên, phương pháp xử lý và phân tích nguồn gốc địa lý.

Đối với kim cương, AIGS thực hiện phân cấp tiêu chuẩn và cung cấp dịch vụ kiểm tra kim cương tấm (Melee), bao gồm việc phát hiện kim cương tổng hợp CVD. Ở mảng đá màu, AIGS có thế mạnh trong việc kiểm định các nhóm đá chính như ruby, sapphire, emerald, spinel, jadeite và nhiều loại đá quý hiếm khác.

Bên cạnh đào tạo và dịch vụ kiểm định, AIGS duy trì các chương trình nghiên cứu chuyên sâu về đá màu và đá hiếm. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp để cập nhật phương pháp nhận diện, phát hiện công nghệ xử lý mới và phân tích các vật liệu mới xuất hiện trên thị trường. Việc tích hợp ba mảng đào tạo, giám định và nghiên cứu trong cùng một hệ thống giúp AIGS duy trì tính độc lập chuyên môn và chuẩn mực kỹ thuật trong ngành đá quý.

Ngoài AIGS, một tổ chức khác có lịch sử lâu năm với ngành kim cương là International Gemological Institute (IGI). IGI được thành lập năm 1975 bởi Marcel Lorie tại Antwerp, Bỉ, một trong những trung tâm giao dịch kim cương lâu đời của thế giới. Từ một tổ chức tập trung vào lĩnh vực đá quý, IGI phát triển hệ thống phòng giám định và trường đào tạo tại nhiều thị trường, cung cấp dịch vụ kiểm định kim cương, đá quý và trang sức.

Với kim cương, IGI xác định viên đá là tự nhiên, được tạo trong phòng thí nghiệm hay thuộc nhóm vật liệu mô phỏng. Sau bước kiểm tra ban đầu, các chuyên gia đánh giá những đặc điểm liên quan đến 4Cs trong môi trường được kiểm soát. Báo cáo của IGI cũng có thể ghi nhận phương pháp tạo kim cương trong phòng thí nghiệm và những dấu hiệu xử lý được phát hiện trong quá trình kiểm tra.

Đằng sau những thông số trên chứng thư là quá trình kiểm tra và phân tích từng đặc điểm của viên kim cương. Ảnh: Andrea Aliverti/Pexels.

Một dấu mốc trong hoạt động của IGI là việc tổ chức này bắt đầu phân loại kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm từ năm 2005. IGI cho biết hệ thống 4Cs được áp dụng cho cả kim cương tự nhiên và kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm, dựa trên các đặc điểm vật lý và hóa học của vật liệu.

Một cái tên khác gắn với lịch sử kim cương châu Âu là HRD Antwerp. Tổ chức này bắt nguồn từ Hoge Raad voor Diamant, hay Hội đồng Kim cương cấp cao, được thành lập tại Antwerp năm 1973 theo sáng kiến của Chính phủ Bỉ và đại diện ngành kim cương. Phòng giám định kim cương của HRD được thành lập năm 1976. Sau quá trình tái cấu trúc năm 2007, HRD Antwerp tiếp tục cung cấp dịch vụ chứng nhận kim cương và trang sức.

Nghiên cứu cũng là một phần trong hoạt động của HRD Antwerp, tập trung vào kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm và các phương pháp xử lý màu. Khi công nghệ tạo và xử lý kim cương thay đổi, phòng nghiên cứu theo dõi những đặc điểm mới của vật liệu để phát triển phương pháp nhận diện phù hợp.

Một chứng thư đá quý vì thế được hình thành từ nhiều lớp công việc phía sau. Trước khi các thông số xuất hiện trên báo cáo, viên đá phải trải qua quá trình nhận diện, phân tích và kiểm tra bằng chuyên môn, thiết bị và những tiêu chuẩn phù hợp. GIA, AIGS, IGI hay HRD Antwerp đều tham gia vào quá trình này, với lịch sử hình thành, phạm vi chuyên môn và hệ thống dịch vụ riêng.

Với người đọc, điều quan trọng nhất của một chứng thư là những thông tin trên đó phản ánh kết quả giám định tại thời điểm kiểm tra. Chứng thư ghi lại các đặc điểm được xác định của viên đá, thay vì tự đưa ra một mức giá cho nó. Những thông tin này có thể được đối chiếu thông qua mã báo cáo hoặc hệ thống tra cứu của tổ chức phát hành.