94% CLB Anh thua lỗ: Nghịch lý của nền bóng đá giàu nhất thế giới

Bóng đá Anh tạo ra khoảng 9 tỷ bảng doanh thu mỗi năm, nhưng 94% CLB ở 5 hạng đấu cao nhất vẫn thua lỗ.

Bóng đá Anh đang kiếm nhiều tiền hơn bao giờ hết. Premier League tiếp tục dẫn đầu thế giới về sức hút thương mại, doanh thu bản quyền truyền hình tăng, dòng vốn ngoại vẫn chảy mạnh và giá trị các CLB ngày càng được đẩy lên cao.

Nhưng phía sau lớp vỏ hào nhoáng ấy là một thực tế đáng lo.

Theo báo cáo đầu tiên mang tên State of the Game của Cơ quan Quản lý Bóng đá Độc lập Anh (IFR), 94% CLB ở 5 hạng đấu cao nhất thua lỗ trong mùa 2025/26. Khoảng hai phần ba số đội cho biết họ có thể không tồn tại quá 90 ngày nếu chủ sở hữu ngừng bơm tiền, còn gần một phần ba thậm chí không trụ nổi quá một tháng.

Điều đáng nói là toàn bộ hệ thống vẫn tạo ra khoảng 9 tỷ bảng doanh thu mỗi năm. Riêng các CLB Premier League lỗ trước thuế trung bình khoảng 44 triệu bảng, trong khi tổng nợ chuyển nhượng ròng của các đội bóng Anh đã lên tới khoảng 3,4 tỷ bảng.

Càng nhiều tiền, cuộc đua càng đắt đỏ

Vấn đề của bóng đá Anh không nằm ở chỗ thiếu tiền. Các CLB kiếm được nhiều hơn, nhưng cũng chi nhiều hơn để không bị bỏ lại phía sau.

Ở Premier League, tiền lương và phí chuyển nhượng tăng cùng áp lực cạnh tranh. Ở các hạng dưới, sức ép còn lớn hơn bởi một suất thăng hạng có thể làm thay đổi hoàn toàn quy mô doanh thu của một CLB.

Vì thế, nhiều đội sẵn sàng chi trước cho tương lai: tăng lương, vay tiền hoặc mua cầu thủ với hy vọng đổi lấy suất lên hạng. Khi mục tiêu không đạt được, những khoản đầu tư ấy nhanh chóng trở thành gánh nặng.

Khoảng hai phần ba CLB Anh có thể không tồn tại quá 90 ngày nếu chủ sở hữu ngừng bơm tiền.

Báo cáo của IFR cho thấy phần lớn CLB vẫn phụ thuộc đáng kể vào tiền của chủ sở hữu. Nói cách khác, nhiều đội chưa thể tự duy trì hoạt động chỉ bằng nguồn thu từ vé, bản quyền truyền hình, tài trợ và thương mại.

Chỉ cần ông chủ đổi kế hoạch, gặp khó khăn tài chính hoặc không muốn tiếp tục bơm tiền, CLB có thể lập tức rơi vào khủng hoảng.

Đó cũng là lý do Chính phủ Anh thành lập IFR theo Đạo luật Quản trị Bóng đá 2025. Cơ quan này được giao nhiệm vụ giám sát sức khỏe tài chính của các CLB, kiểm tra chủ sở hữu và can thiệp khi sự ổn định của hệ thống bị đe dọa.

Premier League giàu, cả hệ thống vẫn mong manh

Sức mạnh thương mại của Premier League phần nào che khuất tình trạng của phần còn lại trong kim tự tháp bóng đá Anh.

Ở cấp cao nhất, một CLB có thể thu hàng trăm triệu bảng mỗi mùa từ truyền hình và hoạt động thương mại. Nhưng ngay bên dưới, nhiều đội lại phải chi vượt khả năng chỉ để nuôi hy vọng bước vào Premier League.

Khoảng cách doanh thu quá lớn khiến thăng hạng trở thành phần thưởng khổng lồ, đồng thời biến thất bại thành một canh bạc đắt đỏ. Càng nhìn thấy nhiều tiền ở đỉnh kim tự tháp, các CLB phía dưới càng có động lực chi mạnh để đuổi theo.

Bóng đá Anh vì thế rơi vào một vòng xoáy khó thoát: doanh thu tăng, nhưng chi phí còn tăng nhanh hơn. Đến một lúc, kiếm nhiều tiền hơn không còn đồng nghĩa với khỏe mạnh hơn về tài chính.

Con số 94% thua lỗ cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở một vài CLB quản lý yếu kém. Nó phản ánh một mô hình mà phần lớn đội bóng phải chi rất nhiều chỉ để giữ vị trí hiện tại hoặc theo đuổi mục tiêu thăng hạng.

Khoảng cách tài chính với Premier League khiến nhiều CLB hạng dưới chấp nhận chi vượt khả năng để chạy đua thăng hạng.

IFR xem báo cáo lần này như một lời cảnh tỉnh. Cơ quan quản lý mới có quyền yêu cầu các CLB cung cấp kế hoạch tài chính, chứng minh khả năng vận hành và chuẩn bị phương án đối phó với những cú sốc lớn như xuống hạng.

Bóng đá Anh vẫn là cỗ máy kiếm tiền lớn nhất thế giới, nhưng những con số mới cho thấy giàu có không đồng nghĩa với bền vững. Khi 94% CLB vẫn thua lỗ và phần lớn phải dựa vào tiền của chủ sở hữu để tồn tại, vấn đề không còn là họ kiếm được bao nhiêu.

Câu hỏi đáng lo hơn là vì sao một nền bóng đá kiếm nhiều tiền đến thế vẫn có quá nhiều CLB không thể tự sống bằng chính nguồn thu của mình.