Gia đình tôi có người lớn tuổi và trẻ nhỏ, trong khi thời tiết đang chuyển mùa, nguy cơ mắc cúm tăng lên. Xin hỏi những ai nên tiêm vaccine cúm?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra. Bệnh có thể gây sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng cúm cũng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong, nhất là ở những nhóm có nguy cơ cao.
Tiêm vaccine cúm hàng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ mắc cúm nặng. Các nhóm cần được ưu tiên tiêm phòng bao gồm:
- Người cao tuổi nên tiêm vaccine cúm hàng năm do hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi, khiến cơ thể dễ mắc bệnh và gặp biến chứng hơn. Viêm phổi, đợt cấp của bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp mạn tính là những vấn đề có thể xảy ra sau khi mắc cúm.
- Người mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh gan cần đặc biệt chú ý tiêm phòng. Nhiễm cúm có thể khiến bệnh nền trở nặng, làm tăng nguy cơ nhập viện và kéo dài thời gian hồi phục.
- Phụ nữ mang thai cũng thuộc nhóm nên ưu tiên tiêm vaccine cúm. Trong thai kỳ, những thay đổi về miễn dịch và sinh lý có thể khiến người mẹ dễ gặp biến chứng khi mắc cúm. Tiêm vaccine phù hợp còn giúp truyền kháng thể sang thai nhi, góp phần bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời.
- Trẻ nhỏ cũng cần được cân nhắc tiêm phòng, nhất là trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh lý nền. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể tiêm vaccine cúm theo chỉ định và hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng. Trẻ dưới 6 tháng chưa được tiêm vaccine cúm, vì vậy việc tiêm phòng cho người mẹ trong thai kỳ và những người chăm sóc trẻ có vai trò quan trọng.
- Nhân viên y tế và người thường xuyên tiếp xúc với người có nguy cơ cao cũng nên tiêm phòng hàng năm. Việc này giúp giảm nguy cơ mắc cúm, đồng thời hạn chế khả năng lây truyền virus cho bệnh nhân, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu.
Vaccine cúm cần được tiêm nhắc lại mỗi năm vì virus cúm liên tục biến đổi, trong khi khả năng bảo vệ của vaccine có thể suy giảm theo thời gian. Thành phần vaccine cũng được cập nhật định kỳ để phù hợp hơn với các chủng virus dự kiến lưu hành.
Sau tiêm, cơ thể thường cần khoảng hai tuần để hình thành mức bảo vệ miễn dịch đáng kể. Do đó, mọi người nên chủ động tiêm trước thời điểm cúm gia tăng, nhưng vẫn có thể tiêm trong mùa cúm nếu chưa được bảo vệ.
Vaccine không thể ngăn ngừa mọi trường hợp nhiễm cúm, song vẫn có vai trò giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và các biến chứng. Bên cạnh tiêm phòng, mọi người nên rửa tay thường xuyên, giữ không gian thông thoáng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp.
Người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với thành phần vaccine hoặc từng gặp phản ứng nặng sau tiêm cần thông báo cho nhân viên y tế để được đánh giá trước khi tiêm. Nếu đang sốt hoặc mắc bệnh cấp tính, người tiêm cũng nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm phù hợp.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
