Ai tái hiện ngày 2/9/1945 bằng kính VR?

Chương trình Trở về thời khắc thiêng liêng ứng dụng công nghệ thực tế ảo, đưa công chúng trở về Quảng trường Ba Đình, chứng kiến thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945.

Công chúng được trải nghiệm chương trình với công nghệ thực tế ảo (VR) tại Hà Nội, 8/2025. Ảnh: BTC.

Ra mắt nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2025), chương trình đã thu hút hơn 35.000 lượt trải nghiệm tại Hà Nội, trước khi tiếp tục được triển khai ở Quảng Ninh. Trong ba ngày 17-19/5/2026, hơn 3.000 người dân, du khách tham gia trải nghiệm tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên, Nghệ An. Từ ngày 19-21/8, chương trình tiếp tục đến Dinh Độc Lập (TP.HCM), thu hút hơn 8.000 lượt khách.

Quá trình chỉnh sửa, trau chuốt phải được thực hiện rất nhiều lần. Mỗi lần đều có những yêu cầu rất sâu.

TS. Nguyễn Đức Hoàng - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Để tái hiện một sự kiện lịch sử với quy mô lớn, dự án quy tụ nhiều nhóm chuyên môn, từ công nghệ, đồ họa, thiết bị đến lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Phía Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông có TS. Nguyễn Đức Hoàng, NCS. Nguyễn Phương Anh và NCS. Nguyễn Tuấn Minh

Hợp tác với VTCNews - Đài Tiếng nói Việt Nam cùng các chuyên gia là GS.TS.NGND Vũ Minh Giang, GS.TS Từ Thị Loan, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân... tham gia ở các khía cạnh nội dung, tư vấn chuyên môn, và các công ty đối tác về đồ họa, thiết bị.

Biến "thực" thành “ảo”

Sản phẩm bắt nguồn từ một ý tưởng sơ khởi của nhóm thành viên Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông (CDIT) trong khuôn khổ một đề tài cấp Nhà nước về ứng dụng công nghệ vào giảng dạy lịch sử.

Ý tưởng này sau đó được phát triển khi lãnh đạo Đài Tiếng nói Việt Nam mong muốn xây dựng một sản phẩm truyền tải lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, hiện được lưu trữ tại Đài.

Những hình ảnh ngày Quốc khánh năm 1945 được tái hiện bằng công nghệ thực tế ảo (VR). Ảnh: NVCC.

GS.TS.NGND Vũ Minh Giang dẫn dắt trải nghiệm, đưa người dùng vào không gian Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 và nhập vai một người dân giữa biển người hàng vạn đồng bào.

Từ góc nhìn này, người trải nghiệm theo dõi đoàn xe chở Chủ tịch Hồ Chí Minh tiến vào lễ đài, lắng nghe trích đoạn Người đọc Tuyên ngôn Độc lập và chứng kiến khoảnh khắc hàng vạn đồng bào, chiến sĩ đồng thanh hô vang lời thề giữ nước.

Khó khăn lớn nhất là tạo ra một sản phẩm vừa có độ chân thực cao, vừa có khả năng chạm đến cảm xúc của người xem trong thời gian ngắn.

TS. Nguyễn Đức Hoàng - Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Phiên bản tiền thân của sản phẩm đã được thực hiện trong khoảng một năm. Tuy nhiên, phiên bản trải nghiệm cuối cùng có sự thay đổi lớn về công nghệ, độ chân thực và chất lượng hiển thị.

Trong khi đó, thời gian hoàn thiện lại khá gấp rút. Để kịp trình diễn và khai mạc tại Đài Tiếng nói Việt Nam ngày 19/8/2025, sau đó tiếp tục được triển khai tại Triển lãm thành tựu 80 năm A80 ở Trung tâm Triển lãm Cổ Loa, nhóm thực hiện chỉ có gần 3 tháng kể từ khi nhận yêu cầu nâng cấp về nội dung và chất lượng.

Áp lực về thời gian cũng đi kèm yêu cầu cao về chất lượng. Đội ngũ được lựa chọn gồm các chuyên gia và kỹ thuật viên có chuyên môn phù hợp, đồng thời phải phối hợp chặt chẽ trong suốt quá trình sản xuất.

Tái hiện chính xác

Để phục dựng bối cảnh lịch sử, ê-kíp tiến hành nghiên cứu nhiều nguồn tư liệu gồm sách, video, hình ảnh và khảo sát thực tế tại các bảo tàng như Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Hồ Chí Minh...

Từ những tư liệu này, đội ngũ thực hiện tiến hành phục dựng với sự góp ý của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, lãnh đạo Đài Tiếng nói Việt Nam và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.

Các thành viên nhóm thực hiện cẩn thận từng chi tiết nhỏ để tái hiện chân thật được ngày 2/9/1945. Ảnh: NVCC.

Thách thức lớn nhất là tái hiện được tinh thần và khí thế của buổi lễ, truyền tải sự sục sôi của Cách mạng trong những ngày lịch sử. Đây được xem như yếu tố then chốt quyết định chất lượng trải nghiệm.

Một vấn đề khác được đặt ra là thời lượng. Toàn bộ sự kiện lịch sử kéo dài khá lâu, trong khi mỗi phiên trải nghiệm chỉ được giới hạn khoảng 5 phút để phục vụ đông đảo công chúng.

Vì vậy, nhóm thực hiện phải lựa chọn những khoảnh khắc tiêu biểu nhất, đồng thời bảo đảm trải nghiệm đủ cô đọng để khơi gợi cảm xúc và lòng tự hào dân tộc.

Phía sau vài phút trải nghiệm là khối lượng công việc lớn, từ tái tạo không gian Quảng trường Ba Đình, hàng vạn nhân vật với nhiều vai trò khác nhau đến âm thanh, phương tiện, thiết bị và môi trường xung quanh.

Đưa "ảo" vào "thực"

Công nghệ thực tế ảo (VR) cho phép người dùng nhập vai sâu vào nội dung, qua đó đặc biệt phù hợp với việc tái hiện những sự kiện lịch sử có ý nghĩa lớn.

Thay vì chỉ quan sát hình ảnh hoặc đọc tư liệu, khán giả có thể bước vào không gian được phục dựng, tự do quan sát và cảm nhận phần nào không khí của thời khắc lịch sử.

Người trải nghiệm thuộc nhiều độ tuổi, trong đó có cả người trẻ, người lớn tuổi và bạn bè quốc tế. Nhiều người đã xúc động khi chứng kiến khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập.

Nhóm thực hiện đưa ra các phương án để hoàn thiện sản phẩm mang đến cho người dân Việt Nam trải nghiệm. Ảnh: NVCC.

Nhóm thực hiện kỳ vọng hình thức này có thể giúp kiến thức lịch sử, truyền thống và lòng tự hào dân tộc đến gần công chúng hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ vốn quen thuộc với công nghệ.

“Chúng tôi luôn tiên phong trong việc ứng dụng những công nghệ mới vào các lĩnh vực của đời sống, để các giá trị văn hóa, lịch sử được truyền tải hiệu quả hơn tới người dùng, đặc biệt là người trẻ yêu thích công nghệ”, TS. Nguyễn Đức Hoàng, chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Bên cạnh sản phẩm VR, đơn vị này cũng đang phát triển các trò chơi có yếu tố lịch sử, văn hóa và tham gia những đề án đưa di sản, văn hóa, lịch sử dân tộc vào đời sống.