Không chỉ những người đã đủ con hay các cặp vợ chồng muốn chủ động kế hoạch hóa gia đình, ngày càng nhiều nam giới tìm đến biện pháp triệt sản vì những lý do rất riêng. Thậm chí, có trường hợp người chồng chấp nhận thắt ống dẫn tinh theo yêu cầu của vợ như một "cam kết" để duy trì hôn nhân.

Không phải chỉ đơn giản là "thắt" ống dẫn tinh

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, ThS.BS Tạ Việt Cường, Phó giám đốc Trung tâm Khám, điều trị Sản phụ khoa và Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết nam giới lựa chọn triệt sản thường thuộc một số nhóm phổ biến như đã sinh đủ số con mong muốn và không muốn mang thai ngoài ý muốn; người vợ không phù hợp với các biện pháp tránh thai khác; quyết định chung từ phía gia đình; hoặc người chồng chủ động chia sẻ trách nhiệm kế hoạch hóa gia đình với bạn đời.

Tuy nhiên, trong thực tế, bác sĩ từng gặp những trường hợp khá đặc biệt.

"Có người chồng bị vợ yêu cầu phải đi triệt sản. Nguyên nhân là người vợ lo ngại chồng có tính trăng hoa, sợ phát sinh con ngoài giá thú nên đặt điều kiện chồng phải triệt sản thì mới tiếp tục duy trì cuộc sống hôn nhân", bác sĩ Cường kể.

Theo bác sĩ, đây là một trong những câu chuyện cho thấy quyết định triệt sản không chỉ xuất phát từ yếu tố y khoa mà còn chịu tác động bởi tâm lý, niềm tin và các mối quan hệ trong gia đình.

Dù được gọi phổ biến là "thắt ống dẫn tinh", thuật ngữ này lại khiến nhiều người hiểu chưa đúng về bản chất của thủ thuật.

Bác sĩ Cường cho biết cách gọi "thắt" chỉ mang tính đơn giản hóa. Trên thực tế, để đảm bảo hiệu quả tránh thai lâu dài, bác sĩ không chỉ buộc lại ống dẫn tinh mà phải thực hiện quy trình bóc tách và cắt ống dẫn tinh theo kỹ thuật chuyên môn.

"Nếu chỉ buộc đơn thuần, tinh trùng vẫn có khả năng đi qua và nguy cơ thất bại là hoàn toàn có thể xảy ra", ông nói.

Qua nhiều năm, kỹ thuật triệt sản nam đã được cải tiến đáng kể. Hiện nay, sau khi cắt ống dẫn tinh, bác sĩ tiếp tục đốt hai đầu, buộc bằng chỉ không tiêu và đặc biệt là tách hai đầu lệch nhau để chúng không thể tiếp xúc trở lại.

Mục tiêu của quy trình này là loại bỏ tối đa nguy cơ tái thông tự nhiên. Trong cơ thể người, hai đầu ống dẫn tinh bị cắt vẫn có thể tự nối lại nếu kỹ thuật xử lý không triệt để.

"Trước đây từng có những trường hợp sau can thiệp vẫn còn tinh trùng. Sau khi cải tiến kỹ thuật, đặc biệt là việc xử lý riêng biệt hai đầu ống dẫn tinh, đến nay gần như không còn ghi nhận trường hợp tái thông", bác sĩ Cường cho biết.

Triệt sản xong chưa đồng nghĩa tránh thai ngay lập tức

Một trong những hiểu lầm phổ biến là nam giới sau khi cắt ống dẫn tinh có thể tránh thai ngay lập tức.

Theo bác sĩ Cường, điều này không chính xác. Sau thủ thuật, tinh trùng không biến mất ngay mà vẫn có thể tồn tại trong những đoạn đường dẫn phía dưới như túi tinh hoặc tuyến tiền liệt trong một khoảng thời gian nhất định.

Dù số lượng tinh trùng còn sót lại không nhiều, khả năng thụ thai vẫn có thể xảy ra nếu quan hệ tình dục trong giai đoạn này.

Vì vậy, theo quy trình chuyên môn, người bệnh bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ nhiều lần sau triệt sản.

"Chúng tôi luôn yêu cầu bệnh nhân kiểm tra tinh dịch đồ ít nhất 3 lần liên tiếp, mỗi lần cách nhau khoảng hai tuần. Chỉ khi kết quả xác nhận hoàn toàn không còn tinh trùng thì mới được coi là đạt hiệu quả tránh thai tuyệt đối", bác sĩ Cường nhấn mạnh.

Để tăng tính minh bạch, nhiều cơ sở y tế hiện còn lưu lại hình ảnh hoặc video trong quá trình thực hiện thủ thuật.

Theo bác sĩ Cường, đây là can thiệp tương đối đơn giản, ít chảy máu và thường chỉ cần gây tê tại chỗ. Việc ghi hình không quá phức tạp nhưng mang lại nhiều lợi ích, giúp người bệnh yên tâm thủ thuật đã được thực hiện đầy đủ, đồng thời hạn chế những tranh chấp có thể phát sinh về sau.

Mặc dù là một trong những biện pháp tránh thai có hiệu quả cao, triệt sản nam vẫn chưa thực sự phổ biến tại Việt Nam.

Theo vị chuyên gia, rào cản lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà xuất phát từ tâm lý e ngại và những quan niệm sai lầm tồn tại trong cộng đồng suốt nhiều năm.

Nhiều nam giới lo sợ việc cắt ống dẫn tinh sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh lý, làm giảm ham muốn hoặc mất đi "bản lĩnh đàn ông".

"Đây là hiểu lầm hoàn toàn. Ống dẫn tinh chỉ là đường vận chuyển tinh trùng. Khi cắt bỏ đoạn ống này, toàn bộ hệ thống hormone, thần kinh và mạch máu liên quan đến chức năng sinh dục nam vẫn được bảo tồn nguyên vẹn", bác sĩ Cường khẳng định.

Theo ông, nam giới sau triệt sản vẫn có thể quan hệ tình dục bình thường, khả năng cương dương, ham muốn và khoái cảm không bị ảnh hưởng.

Thực tế, nhiều người bị vô sinh do tắc ống dẫn tinh bẩm sinh vẫn duy trì đời sống tình dục hoàn toàn khỏe mạnh. Đáng chú ý, triệt sản nam không đồng nghĩa với mất khả năng làm cha vĩnh viễn. Trong trường hợp thay đổi kế hoạch sinh con, người bệnh vẫn có thể được phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh.

"Nếu được chỉ định phù hợp và thực hiện đúng kỹ thuật, tỷ lệ thành công của phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh có thể đạt trên 90%", bác sĩ Cường cho hay.