|
|
Hình ảnh hoạt động mặt trời trên bề mặt Mặt Trời được vệ tinh chụp lại. Ảnh: NOAA. |
Trái đất có thể hứng chịu một cơn bão Mặt trời hôm nay (11/10), sau khi hai đợt phun trào từ Mặt trời giải phóng những đám vật chất mang điện hướng về hành tinh, theo India Today.
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đã phát cảnh báo theo dõi bão địa từ cấp G2, tương ứng mức trung bình.
Theo NASA, từ trường và khí quyển Trái đất giúp bảo vệ con người trên mặt đất trước phần lớn tác động trực tiếp của bão Mặt trời. Mối lo ngại chủ yếu nằm ở khả năng hiện tượng này làm gián đoạn các hệ thống công nghệ, từ liên lạc vô tuyến, định vị GPS đến vệ tinh và lưới điện.
Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào cách các đám vật chất tương tác với từ trường Trái đất khi đến gần hành tinh.
Bão Mặt trời tác động ra sao?
Bão Mặt trời xảy ra khi hoạt động trên Mặt trời giải phóng năng lượng và vật chất vào không gian. Một trong những nguyên nhân chính là hiện tượng phun trào khối lượng nhật hoa (CME), trong đó Mặt trời giải phóng những đám vật chất khổng lồ chứa các hạt mang điện và từ trường.
Khi những đám vật chất này đến Trái đất, chúng có thể làm xáo trộn từ trường hành tinh, gây ra bão địa từ. Tùy thuộc vào cường độ, bão địa từ có thể ảnh hưởng đến hoạt động của vệ tinh, hệ thống điện, thông tin liên lạc và định vị.
 |
| Hai đợt phun trào từ Mặt trời có thể gây bão địa từ vào ngày 11/10. Ảnh: Space. |
NOAA phân loại bão địa từ theo thang 5 cấp, từ G1 (nhẹ) đến G5 (cực mạnh). Cấp độ càng cao, nguy cơ gây gián đoạn các hệ thống công nghệ càng lớn.
Ngoài ra, cơ quan này còn sử dụng các thang riêng để đánh giá bão bức xạ Mặt trời, từ S1 đến S5, và hiện tượng mất liên lạc vô tuyến, từ R1 đến R5. Đây là những dạng thời tiết không gian khác nhau, không phải các cấp độ trong cùng một thang đo cường độ bão.
Tháng 5/2024, một cơn bão địa từ cấp G5 đã khiến cực quang xuất hiện tại những vĩ độ thấp bất thường. Theo NASA, sự kiện này là đợt bão địa từ mạnh nhất trong hơn 20 năm vào thời điểm đó. Tuy nhiên, đây là trường hợp có cường độ cao hơn đáng kể so với mức G2 được dự báo cho ngày 11/10.
Điều gì có thể xảy ra vào ngày 11/10?
Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian thuộc NOAA cho biết cảnh báo G2 được đưa ra nhằm theo dõi khả năng hai đợt phun trào từ Mặt trời xảy ra vào ngày 7 và 8/10 đến Trái đất.
Đợt phun trào thứ hai di chuyển nhanh hơn và được dự báo có thể nhập vào đợt thứ nhất trước khi cả hai đến gần hành tinh của chúng ta.
Các dự báo hiện tại cho thấy nguy cơ xảy ra bão địa từ cấp trung bình. Tuy nhiên, cường độ cuối cùng chỉ có thể được xác định rõ hơn khi vật chất từ Mặt trời tiến gần Trái đất và các đặc tính của chúng được đo đạc cụ thể.
Ở cấp G2, những tác động đáng kể thường tập trung tại các khu vực có vĩ độ cao. Hệ thống điện tại những nơi này có thể gặp biến động điện áp, trong khi các đơn vị vận hành vệ tinh có thể cần điều chỉnh hoạt động để hạn chế rủi ro.
Bão địa từ cũng có thể làm suy yếu tín hiệu vô tuyến tại một số khu vực và ảnh hưởng đến độ chính xác của hệ thống định vị vệ tinh.
Một trong những hiện tượng dễ nhận biết nhất là cực quang, hình thành khi các hạt mang điện tương tác với khí trong tầng khí quyển phía trên của Trái đất, tạo nên những dải sáng nhiều màu trên bầu trời. Khi hoạt động địa từ gia tăng, cực quang có thể xuất hiện ở những khu vực xa hai cực hơn bình thường.
 |
| Hiện tượng cực quang, hay còn gọi là ánh sáng phương Bắc, chiếu sáng bầu trời phía trên Greenland. Ảnh: Reuters. |
Tạp chí BBC Sky at Night ngày 8/10 cho biết hoạt động địa từ gia tăng có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc quan sát cực quang trong những ngày cuối tuần. Tuy nhiên, khả năng quan sát thực tế còn phụ thuộc vào cường độ bão, hướng của từ trường, điều kiện thời tiết và mức độ ô nhiễm ánh sáng tại địa điểm quan sát.
Cơn bão địa từ mạnh hồi tháng 5/2024 là ví dụ cho thấy cực quang có thể xuất hiện ở những nơi vốn hiếm khi quan sát được hiện tượng này. Dù vậy, dự báo bão cấp G1-G2 hiện nay không có nghĩa cực quang chắc chắn sẽ xuất hiện tại các khu vực vĩ độ thấp.
Cảnh báo hiện vẫn mang tính dự báo. Cường độ và phạm vi ảnh hưởng của bão địa từ có thể thay đổi khi các đám vật chất từ Mặt trời tiến đến Trái đất.
Hiểu về vũ trụ qua những cuốn sách
Mục Thế giới giới thiệu các cuốn sách về vũ trụ như cuốn “Vũ trụ”, “Lược sử thời gian”, “Một đêm”. Đây là những cuốn sách cung cấp kiến thức về vũ trụ, khơi gợi cảm hứng khám phá khoảng không vô tận.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
