|
Đứng trên ban công tầng 53, phóng tầm mắt ra dãy núi Yangtai và Tanglang thuộc quận Nanshan, Thâm Quyến (Trung Quốc), Liu Tuo cuối cùng cũng có thể thở phào nhẹ nhõm.
Suốt cả ngày, ông liên tục dẫn các đoàn khách nước ngoài tham quan phòng trưng bày robot của mình. Nơi đây giới thiệu đủ loại sản phẩm, từ robot hình người có thể viết thư pháp, robot hai chân có khả năng tập kickboxing đến bộ thiết bị robot đeo bên ngoài cơ thể hỗ trợ vận động.
Liu là nhà sáng lập kiêm CEO của Robotuo, một nền tảng robot mã nguồn mở, kết nối các doanh nghiệp quốc tế với chuỗi cung ứng robot của Trung Quốc.
Ông cho biết tài khoản Robotuo trên mạng xã hội X hiện có 10.000 người theo dõi. Hộp thư của tài khoản liên tục nhận được tin nhắn từ các nhà đầu tư và nhà sáng lập công ty công nghệ ở Thung lũng Silicon, hỏi về các chuyến tham quan cũng như cơ hội hợp tác với những nhà cung cấp phần cứng tại Thâm Quyến.
“Ở San Francisco, việc xây dựng một hệ thống AI vật lý có thể mất hai tháng. Còn ở đây, bạn có thể tìm được hơn 90% linh kiện cần thiết trong chưa đầy một giờ”, Liu nói, chỉ tay về đại lộ Liuxian - nơi tập trung hơn 200 doanh nghiệp và nhà cung cấp trong lĩnh vực robot.
![]() ![]() |
Robot hình người của Agibot và Unitree Robotics tại một sự kiện lễ hội robot ở Thâm Quyến, Trung Quốc, trước thềm cuộc họp APEC. Ảnh: Reuters. |
Tốc độ và khả năng đổi mới sáng tạo vượt trội chính là những điều Trung Quốc muốn giới thiệu khi thế giới hướng sự chú ý đến nơi đăng cai Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, theo South China Morning Post.
Trong tuần này, lãnh đạo và đại diện doanh nghiệp của 21 nền kinh tế thành viên đã tập trung tại Thâm Quyến. Đây là đô thị mà thiết bị bay không người lái giao đồ ăn và taxi tự hành đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày.
“APEC đề cao tinh thần cởi mở, đổi mới sáng tạo và thịnh vượng chung. Thâm Quyến là hình ảnh hiện thực hóa những triết lý đó”, Guo Wanda, phó chủ tịch điều hành Viện Nghiên cứu Phát triển Trung Quốc có trụ sở tại Thâm Quyến, nhận định.
Ông nói thêm: “Việc đăng cai APEC tại đây gửi đi thông điệp rõ ràng: Trung Quốc đang cho thấy cách một trung tâm lắp ráp trước đây có thể chuyển mình thành động lực đổi mới sáng tạo, dựa trên nền tảng công nghiệp hóa xanh và công nghệ cao cấp”.
|
| Các nhân viên chuẩn bị thiết bị bay không người lái giao hàng của Meituan. Ảnh: Reuters. |
Từ sản xuất hàng giá rẻ đến trung tâm đổi mới sáng tạo
Quá trình chuyển mình của Thâm Quyến thành trung tâm công nghệ không diễn ra trong một sớm một chiều.
Cách đây vài thập kỷ, thành phố chủ yếu là cứ điểm sản xuất hàng xuất khẩu với biên lợi nhuận thấp. Nơi đây thu hút các nhà thầu lắp ráp theo hợp đồng như Foxconn, sử dụng lực lượng lao động nhập cư quy mô lớn để sản xuất bảng mạch và thiết bị điện tử theo thiết kế từ nước ngoài.
Sự phát triển nhanh chóng của ngành sản xuất cũng tạo điều kiện cho các xưởng nhỏ tham gia thị trường điện tử. Nhiều doanh nghiệp nhanh chóng tung ra các sản phẩm có thiết kế tương tự những mẫu điện thoại phổ biến của Nokia, Sony và BlackBerry.
Điều này khiến Thâm Quyến từng được gắn với tên gọi “thủ phủ shanzhai” vào đầu những năm 2000. Thuật ngữ này ban đầu dùng để chỉ các sản phẩm có thiết kế mô phỏng hàng chính hãng, nhưng dần gắn với một mô hình kinh doanh linh hoạt, đề cao tốc độ cải tiến và khả năng thích ứng với thị trường.
Các doanh nghiệp tư nhân được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo của Thâm Quyến.
Trong những thập kỷ tiếp theo, thành phố tiếp tục phát huy thế mạnh của khu vực kinh tế tư nhân. Hiện nay, các doanh nghiệp tư nhân đóng góp gần 3/4 tổng kim ngạch ngoại thương của Thâm Quyến.
Thành phố có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 3.870 tỷ nhân dân tệ (580,6 tỷ USD), tương đương quy mô kinh tế của Bỉ và Thái Lan.
Năm 2024, Thâm Quyến dành 245 tỷ nhân dân tệ cho nghiên cứu và phát triển (R&D), tương đương 6,67% GDP, tỷ lệ cao nhất Trung Quốc. Trong đó, khu vực doanh nghiệp đóng góp hơn 93% tổng chi tiêu.
Nguồn đầu tư lớn này chủ yếu đến từ các tập đoàn công nghệ có trụ sở tại thành phố, như Huawei Technologies trong lĩnh vực thiết bị viễn thông và điện thoại thông minh; BYD trong ngành xe điện; Tencent Holdings với các nền tảng công nghệ và trò chơi điện tử; cùng DJI, nhà sản xuất thiết bị bay không người lái dân dụng hàng đầu thế giới.
Nhờ hệ sinh thái doanh nghiệp và nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu, Thâm Quyến liên tục cải thiện vị thế trên các bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), năm 2025, cụm đổi mới sáng tạo Thâm Quyến - Hong Kong - Quảng Châu lần đầu vượt Tokyo - Yokohama để vươn lên dẫn đầu thế giới. Cụm này tiếp tục giữ vị trí số một trong năm 2026.
|
| Một robot hình người phục vụ cà phê tại trung tâm truyền thông của APEC ở Thâm Quyến. Ảnh: Reuters. |
Ứng dụng AI vào thực tiễn
Hiện Thâm Quyến đang hướng tới những đột phá trong các lĩnh vực cốt lõi như chất bán dẫn, robot và trí tuệ nhân tạo (AI).
Mới đây, Thâm Quyến đã lập kỷ lục Guinness thế giới mới sau khi 151 robot hình người thực hiện màn trình diễn vũ đạo đồng bộ trước thềm APEC, theo TVC News.
Giống phần lớn các thành phố khác của Trung Quốc, Thâm Quyến coi AI là trọng tâm trong chiến lược phát triển.
Tuy nhiên, thành phố có cách tiếp cận khác với Thung lũng Silicon và một số trung tâm công nghệ khác của Trung Quốc. Thâm Quyến chưa chứng kiến một startup địa phương nào ra mắt mô hình AI quy mô lớn nổi bật. Thay vào đó, thành phố tập trung vào việc ứng dụng AI.
“Thâm Quyến có nhiều lợi thế trong phát triển AI ứng dụng. Công nghệ này có thể được đưa vào ôtô, thiết bị bay không người lái và nhiều lĩnh vực khác”, Martin Sebena, giảng viên Đại học Hong Kong, chuyên nghiên cứu về chuỗi giá trị toàn cầu, cho biết.
Thế mạnh AI của Thâm Quyến nằm ở hệ sinh thái ngành nghề đa dạng, có thể trở thành môi trường thử nghiệm và ứng dụng AI.
Chiến lược này được thể hiện trong kế hoạch 5 năm mới nhất của Thâm Quyến. Kế hoạch được công bố vào tháng 5 đặt mục tiêu đến năm 2030, AI sẽ được ứng dụng toàn diện, trong mọi lĩnh vực và vào mọi thời điểm, tại tất cả hộ gia đình và doanh nghiệp. Những ngành trọng điểm được xác định gồm thiết bị thông minh, sản xuất và robot.
AI có cướp đi công việc của chúng ta?
Trong cuốn AI chuyện chưa kể, tác giả Tomoe Ishizumi cho rằng đây chỉ là công cụ tối ưu không hơn không kém. Có một điều chắc chắn rằng AI có thể thay thế phần lớn công việc mà con người đang làm hiện nay. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ máy móc sẽ cướp đi công việc của con người mà hãy nghĩ rằng máy móc sẽ làm những công việc vất vả để con người có thời gian sáng tạo hơn.

