PGS.TS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng khoa Thận và Nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết các tổ chức chuyên ngành của Mỹ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức xếp béo phì vào nhóm bệnh lý với mã bệnh quốc tế ICD-10 là E.66.
Điều này đồng nghĩa với việc béo phì không còn được xem là tình trạng thừa cân đơn thuần.
Béo phì là bệnh lý
Theo PGS Vũ Quỳnh, trong thực tế điều trị, khi bác sĩ thông báo trẻ mắc bệnh béo phì, không ít phụ huynh tỏ ra bất ngờ hoặc không chấp nhận. Nhiều người vẫn cho rằng con mình chỉ hơi "mũm mĩm" hoặc có ngoại hình dễ thương hơn những đứa trẻ khác.
Một số gia đình đến bệnh viện chỉ với mong muốn tư vấn cách giảm cân để cải thiện vóc dáng cho con, thay vì xem đây là một căn bệnh cần được điều trị y khoa nghiêm túc.
Để chẩn đoán béo phì, phương pháp chính xác nhất là đo trực tiếp lượng mỡ trong cơ thể. Do cách tiếp cận này khó triển khai trên diện rộng, các bác sĩ thường sử dụng chỉ số khối cơ thể (BMI).
Đối với trẻ em, chỉ số BMI trên +2SD được xếp vào nhóm thừa cân, trên +3SD là béo phì. Ở người trưởng thành thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương, BMI từ 25 kg/m² trở lên đã được xác định là béo phì.
 |
| PGS.TS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, Trưởng khoa Thận và Nội tiết, Bệnh viện Nhi đồng 2 báo cáo tại hội nghị. Ảnh: N.T. |
Sự chủ quan của cộng đồng càng trở nên đáng quan ngại khi nhìn vào quy mô của căn bệnh này. Theo bà Sule Erdim Ersoy, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam, khảo sát STEPS của WHO cho thấy khoảng 19,5% dân số Việt Nam - tương đương gần 20 triệu người - đang sống chung với tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Đáng chú ý, tỷ lệ này ở khu vực thành thị lên tới 26,8%, cao hơn đáng kể so với nông thôn (18,3%) và miền núi (6,9%).
Trước thực trạng béo phì trở thành một trong những thách thức y tế công cộng lớn nhất, việc TP.HCM thành đô thị thứ 57 trên thế giới tham gia mạng lưới Thành phố vì sức khỏe thế hệ tương lai được kỳ vọng sẽ tạo cú hích thúc đẩy các hoạt động phòng ngừa bệnh tật, nâng cao hiểu biết về sức khỏe và xây dựng cộng đồng khỏe mạnh hơn.
Việt Nam nằm trong nhóm có tốc độ gia tăng béo phì cao nhất thế giới
Theo dữ liệu năm 2026 của Liên đoàn Béo phì Thế giới (WOF), WHO đã phải dùng thuật ngữ "đại dịch" để mô tả đà gia tăng béo phì toàn cầu.
Tại Việt Nam, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em đã chạm mức 20-30%. Đáng báo động, giai đoạn 2020-2025, Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia có tốc độ gia tăng thừa cân béo phì nhanh nhất thế giới (tăng 7,9%), và đứng thứ 4 thế giới về tốc độ gia tăng riêng bệnh béo phì.
Tính đến năm 2025, cả nước có khoảng 4,8 triệu trẻ em và vị thành niên (5-19 tuổi) bị thừa cân, béo phì. Thực trạng này tập trung rõ nhất tại các đô thị lớn, do trẻ dễ tiếp cận thực phẩm giàu năng lượng nhưng lại ít vận động.
Riêng tại TP.HCM, số liệu từ HCDC cho thấy có đến gần 40% học sinh tiểu học và hơn 33% học sinh THCS đang trong tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
Báo động loạt biến chứng nguy hiểm ở trẻ béo phì
Theo PGS.TS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh, béo phì ở trẻ em liên quan trực tiếp đến nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, đột quỵ, hội chứng buồng trứng đa nang, tổn thương thận... Trong đó, gan nhiễm mỡ không do rượu đang trở thành một trong những vấn đề nổi bật nhất.
Thực tế tại các bệnh viện cho thấy phần lớn trẻ béo phì khi được chỉ định siêu âm bụng đều phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Khi bệnh tiến triển, trẻ có thể xuất hiện tình trạng tăng men gan, gây tổn thương nghiêm trọng đến chức năng gan.
"Đáng lo ngại, nhiều biến chứng thường chưa biểu hiện rõ trước 20 tuổi, khiến phụ huynh dễ chủ quan vì cho rằng con vẫn khỏe mạnh", bác sĩ Quỳnh nhấn mạnh.
Thực tế, mô hình bệnh tật ở trẻ em Việt Nam đang đảo chiều nghiêm trọng:
Tăng huyết áp nguyên phát: Tăng vọt lên 30-50% do thừa cân, béo phì (năm 2025 có khoảng 352.000 trẻ mắc).
Đái tháo đường type 2: Từ hiếm gặp nay đã chiếm 30-40% số ca tại Bệnh viện Nhi đồng 2.
Theo chuyên gia, môi trường sống là nguyên nhân chính. Dữ liệu từ UNICEF cho thấy tiêu thụ đồ uống có đường ở trẻ em Việt Nam tăng 39%, thức ăn nhanh tăng 34%, trong khi trẻ thiếu không gian và cơ hội vận động.
Dự kiến đến năm 2060, Việt Nam sẽ tiêu tốn khoảng 103 tỷ USD (2,81% GDP) để đối phó với béo phì. Bác sĩ Quỳnh khẳng định việc kiểm soát cần sự phối hợp cấp thiết giữa gia đình, nhà trường và xã hội, không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế.
Những loại vi khuẩn mang bộ mặt của cừu non
Trong cơ thể người có một hệ thống vi sinh vật rất phong phú. Chúng có công rất lớn trong việc xây dựng hàng rào miễn dịch và đề kháng cho cơ thể. Thế nhưng, việc lạm dụng kháng sinh đã gây ảnh hưởng xấu đến hệ vi sinh vật trong cơ thể. Cuốn sách "Siêu tổ chức con người" của tác giả Rodney Dietert đem tới cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để bảo vệ hàng rào đề kháng tự nhiên của cơ thể và xây dựng lối sống lành mạnh.
