Khi cỗ máy thay tim và phổi, bác sĩ có thể khiến trái tim tạm ngừng đập để phẫu thuật. Kỹ thuật này từng là một cuộc cách mạng của y học. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Dù cuối cùng không lựa chọn lĩnh vực này, nhưng tôi vẫn say mê với nó, và phần lớn niềm đam mê ấy được thúc đẩy bởi những người đã biến phẫu thuật tim hở thành hiện thực. Thực sự, không gì có thể tuyệt vời và đẹp đẽ hơn sự phối hợp hoàn hảo giữa việc bắc cầu tim phổi và tạm ngừng tim.

Khi bạn mở lồng ngực và nhìn thấy những cơ bắp đang bơm máu để giúp mọi thứ vận hành, những bó cơ ấy tưởng chừng như những con giun đang chuyển động mạnh mẽ và hỗn loạn, nhưng chúng thực tế lại ẩn chứa sự phối hợp nhịp nhàng hơn bạn tưởng; khi bạn đặt vô số các ống thông chứa đầy máu và lắng nghe những bước chân qua lại của bác sĩ phẫu thuật và nhóm kỹ thuật viên vận hành máy tim phổi, lắng nghe sự phối hợp hoàn hảo của họ thông qua những lời trao đổi dường như rất đơn giản; khi bác sĩ phẫu thuật nói lời định mệnh ấy, “Bắc cầu tim phổi”, và truyền dung dịch làm tê liệt tim, khiến trái tim tạm thời ngừng đập; khi bạn không nghe thấy gì khác ngoài tiếng ầm ì của cỗ máy đang đảm nhiệm thay vai trò của tim và phổi - thì giờ đây, bí ẩn của tim đã biến mất; cơ quan ấy chỉ còn là một chiếc túi chứa máu, thật đơn giản và thật dễ tác động.

Tất nhiên, sự việc không phải lúc nào cũng như vậy. Việc đạt được tới mức độ như ngày nay, tới mức các bác sĩ phẫu thuật có thể dễ dàng khiến trái tim tạm ngừng đập và tái khởi động nhiều lần trong ngày, có lẽ là một trong những thành tựu lớn nhất trong y học của thế kỷ XX.

Đó cũng là một bước tiến cần thiết để thậm chí có thể vươn tới giấc mơ về một trong những thành tựu ngoại khoa phi thường nhất: ghép tim. Tương tự như cái cách mà máy lọc máu của Kolff là điều kiện tiên quyết để đi đến sự thành công của ghép thận, việc phát minh ra kỹ thuật bắc cầu tim phổi cũng là một yêu cầu tuyệt đối với ghép tim, một kỳ tích thậm chí còn khó tin hơn nếu chúng ta biết được về những con người đã dám làm điều ấy.