|
|
Nước tiểu thường xuyên có bọt, lâu tan có thể là dấu hiệu cảnh báo protein niệu, tình trạng liên quan đến tổn thương thận cần được kiểm tra và đánh giá kịp thời. Ảnh: Magnific. |
Bệnh thận mạn đang là gánh nặng sức khỏe ngày càng lớn trên thế giới. Theo The Lancet năm 2025, ước tính có khoảng 788 triệu người từ 20 tuổi trở lên mắc bệnh thận mạn trên toàn cầu trong năm 2023.
Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Y tế công bố tháng 1/2026, hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn, tương đương khoảng 12,8% dân số trưởng thành. Đáng lo ngại, hơn 90% người mắc chưa biết mình có bệnh.
Chia sẻ với Parade, TS.BS Akshta Pai, Giám đốc chương trình tiếp cận ghép thận, Viện Cấy ghép Northwell (Mỹ), bệnh thận thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Khi các triệu chứng rõ ràng xuất hiện, tổn thương có thể đã kéo dài nhiều năm. Vì vậy, nhận biết những thay đổi bất thường và kiểm tra sức khỏe kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện bệnh.
Nước tiểu có bọt có thể là dấu hiệu thận đang tổn thương
Nhiều người có thói quen xả nước ngay sau khi đi vệ sinh mà ít khi quan sát những thay đổi của nước tiểu. Thế nhưng, một dấu hiệu tưởng chừng bình thường như nước tiểu xuất hiện nhiều bọt, lâu tan đôi khi có thể là lời cảnh báo sớm về sức khỏe thận.
 |
| Tổn thương màng lọc cầu thận có thể khiến protein rò rỉ vào nước tiểu, gây ra hiện tượng nước tiểu có bọt kéo dài. Ảnh: Việt Linh. |
Thận đóng vai trò lọc máu, loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa, đồng thời giữ lại những thành phần cần thiết cho cơ thể, trong đó có protein. Khi cấu trúc lọc của thận bị tổn thương, protein có thể rò rỉ vào nước tiểu. Tình trạng này được gọi là protein niệu và đôi khi biểu hiện qua hiện tượng nước tiểu có nhiều bọt.
Theo tiến sĩ Akshta Pai, nước tiểu có bọt liên quan đến bệnh thận thường có nhiều bong bóng nhỏ kết lại thành lớp bọt trên bề mặt, tương tự bọt xà phòng hoặc bọt bia mới rót. Lớp bọt này có xu hướng tồn tại lâu thay vì nhanh chóng tan biến.
Tuy nhiên, nước tiểu có bọt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh lý. Hiện tượng này có thể xuất hiện khi dòng nước tiểu mạnh hoặc lượng nước tiểu nhiều. Vì vậy, người bệnh cần chú ý nếu tình trạng tái diễn thường xuyên, bọt lâu tan và chủ động đi khám để xác định nguyên nhân.
Đáng lưu ý, tổn thương thận do đái tháo đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân phổ biến gây rò rỉ protein qua nước tiểu. Hai bệnh lý này có thể âm thầm ảnh hưởng đến thận trong nhiều năm trước khi người bệnh nhận thấy triệu chứng bất thường.
 |
| Tình trạng sưng phù tay chân có thể liên quan đến bệnh thận khi cơ thể giữ nước và muối do chức năng thận suy giảm. Ảnh: Healthline. |
Ngoài ra, các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống và một số bệnh cầu thận, chẳng hạn bệnh thận IgA, cũng có thể gây tổn thương cơ quan này.
Bên cạnh đó, tình trạng phù, đặc biệt ở chân và mắt cá chân, cũng có thể liên quan đến bệnh thận. Nguyên nhân là thận suy giảm khả năng điều hòa dịch, khiến chất lỏng tích tụ trong cơ thể. Tuy nhiên, phù cũng có thể xuất phát từ bệnh tim và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Làm gì khi nhận thấy nước tiểu có bọt kéo dài?
Khi nhận thấy nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt, đặc biệt nếu lớp bọt tồn tại lâu và tái diễn trong nhiều lần đi tiểu, người bệnh nên chủ động liên hệ bác sĩ để được kiểm tra. Không nên chờ đến khi xuất hiện phù, mệt mỏi hoặc những biểu hiện rõ rệt khác mới đi khám.
Theo tiến sĩ Akshta Pai, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu để phát hiện protein. Nếu kết quả bất thường, người bệnh có thể cần làm thêm xét nghiệm xác nhận, chẳng hạn đo tỷ lệ albumin/creatinin trong nước tiểu hoặc thu thập nước tiểu trong 24 giờ, tùy trường hợp. Những xét nghiệm này giúp đánh giá tình trạng rò rỉ protein và hỗ trợ bác sĩ xác định nguy cơ tổn thương thận.
 |
| Cá khô, dưa muối chứa nhiều muối nên cần hạn chế trong khẩu phần ăn để giảm lượng natri nạp vào cơ thể. Ảnh: Magnific. |
Ngoài ra, xét nghiệm máu đo creatinin cũng có thể được sử dụng để ước tính mức lọc cầu thận, qua đó đánh giá khả năng lọc chất thải của thận. Kết quả cần được xem xét cùng tiền sử bệnh, huyết áp, tình trạng đái tháo đường và những dấu hiệu lâm sàng khác.
Đối với người mắc bệnh thận mạn, phát hiện sớm giúp bác sĩ kịp thời can thiệp, bảo vệ chức năng thận và làm chậm tiến triển bệnh. Tùy nguyên nhân và tình trạng sức khỏe, người bệnh có thể được chỉ định thuốc kiểm soát huyết áp, điều trị bệnh nền và các biện pháp bảo vệ thận phù hợp.
Bên cạnh kiểm soát bệnh nền, chế độ ăn uống lành mạnh cũng góp phần bảo vệ sức khỏe thận. Mọi người nên hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn chứa nhiều natri; duy trì chế độ ăn cân đối với rau xanh, trái cây và lượng đạm phù hợp.
Ngoài ra, uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể, tránh lạm dụng thực phẩm bổ sung và tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài cũng giúp hạn chế các yếu tố có thể gây hại cho thận. Với người mắc bệnh thận mạn, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo chức năng thận và tư vấn của bác sĩ, đặc biệt về lượng nước, protein, kali và phốt pho.
Đặc biệt, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh thận nên kiểm tra chức năng thận định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Đây là những nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh thận mạn, trong khi tổn thương ở giai đoạn đầu thường khó nhận biết nếu không thực hiện xét nghiệm.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
