Bước đi ngược chiều của Elon Musk giữa cơn sốt AI

Tầm nhìn biến xe điện thành phương tiện phổ biến toàn cầu đã góp phần đưa Elon Musk trở thành người giàu nhất thế giới. Nhưng giờ đây, vị tỷ phú này lại đang phải tìm đến nhiên liệu hóa thạch, theo Wall Street Journal.

Tuần trước, SpaceX công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy điện sử dụng khí tự nhiên tại hạt Grimes, bang Texas (Mỹ) - nơi công ty đang phát triển cơ sở sản xuất chip quy mô lớn.

Tại các khu phức hợp khác ở Tennessee và Mississippi, Musk đang dựa vào hàng chục tuabin khí để cung cấp điện cho những trung tâm dữ liệu mà ông cho rằng cần thiết nhằm huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) - mảng kinh doanh cốt lõi mới của ông.

Các hồ sơ pháp lý thậm chí cho thấy đầu năm nay, vị tỷ phú đã mua một nhà sản xuất tuabin khí với tư cách khoản đầu tư cá nhân.

Động lực đằng sau bước chuyển hướng này là nhu cầu khổng lồ về nhiên liệu và điện để phát triển các hệ thống AI thế hệ tiếp theo.

Đáng chú ý, Musk gây dựng phần lớn tài sản của mình dựa trên những công nghệ thay thế nhiên liệu hóa thạch, gồm xe điện, pin và năng lượng Mặt Trời. Một thập kỷ trước, khi tuyên bố sứ mệnh của Tesla là “thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng bền vững”, ông từng gọi việc đốt nhiên liệu hóa thạch là “thí nghiệm ngu ngốc nhất trong lịch sử”, đồng thời cảnh báo nguồn nhiên liệu này cuối cùng sẽ cạn kiệt.

Tuy nhiên, trước áp lực năng lượng từ AI, quan điểm của ông dường như đã thay đổi.

Elon Musk công bố dự án Terafab. Ảnh: SpaceX.

Tự mang nguồn điện về

Đối với hầu hết dự án AI quy mô lớn, việc nhanh chóng kết nối với lưới điện là điều gần như không thể. Trong ngắn hạn, khí tự nhiên là nguồn năng lượng duy nhất có thể tự chủ cung cấp liên tục 24/7.

Một trung tâm dữ liệu AI công suất 1 gigawatt có thể tiêu thụ lượng điện tương đương 1.000 cửa hàng Walmart, hoặc toàn bộ thành phố San Francisco. Truyền tải khối lượng điện khổng lồ đó đến một điểm duy nhất đòi hỏi hạ tầng phức tạp và thường mất nhiều năm triển khai. Tại nhiều khu vực, các trung tâm dữ liệu mới có thể phải chờ đến những năm 2030 mới được kết nối với lưới điện.

Vì vậy, các công ty đang lựa chọn xây dựng nhà máy điện chạy bằng khí tự nhiên ngay tại cơ sở, có thể không cần kết nối với lưới điện. Đây là một phần của xu hướng được gọi là “Bring Your Own Power” (tự mang nguồn điện về).

Tuần trước, SpaceX công bố chi tiết kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất chip trị giá 16,8 tỷ USD, thuộc dự án Terafab.

Để cung cấp điện cho cơ sở này, công ty dự định xây dựng và vận hành nhà máy điện khí tự nhiên riêng, đồng thời vẫn kết nối với lưới điện địa phương.

“Chúng tôi sẽ tự mang nguồn điện của mình đến”, Riley Trettel, lãnh đạo phụ trách phát triển Terafab của SpaceX, nói tại cuộc họp của Hội đồng Ủy viên hạt Grimes. “Chúng tôi sẽ xây dựng những hệ thống pin quy mô rất lớn để lưu trữ năng lượng”.

Musk bắt đầu theo đuổi mô hình này vào mùa hè năm 2024, khi những xe đầu kéo chở máy phát điện chạy bằng khí tự nhiên di động tới Memphis, bang Tennessee, phục vụ dự án trung tâm dữ liệu mà ông gọi là Colossus.

Động thái này dẫn đến những căng thẳng và tranh chấp pháp lý với cư dân địa phương cũng như các nhóm vận động. Nhưng nó đã cho phép xAI của Musk, khi đó vẫn là một công ty độc lập, xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên chỉ trong 4 tháng.

Ảnh chụp từ trên cao khu phức hợp Colossus 1, hiện đã nhận điện từ lưới điện. Ảnh: Kevin Wurm/WSJ.

Các cơ sở của SpaceX tại khu vực Memphis sau đó đã mở rộng lên tới 4 địa điểm dọc ranh giới Tennessee - Mississippi.

Đối với xAI, các tuabin là cần thiết để cung cấp thêm năng lượng cho các siêu máy tính khổng lồ của họ. Đầu năm 2026, Guardian đưa tin khi hoạt động hết công suất, trung tâm dữ liệu Colossus 1 của xAI sử dụng 150 megawatt điện - đủ điện năng để vận hành 100.000 ngôi nhà - và công ty có kế hoạch mở rộng.

Trong khi đó, theo Wall Street Journal, hiện khu phức hợp Colossus 1 đã nhận điện từ lưới điện với công suất ước tính khoảng 300 megawatt, đồng thời có gần 200 megawatt công suất turbine tại chỗ, theo hình ảnh vệ tinh được Cleanview phân tích vào tháng 5. Khoảng 2/3 số turbine di động đã được tháo dỡ.

Khu phức hợp Colossus 2, lớn hơn nhiều, sử dụng nguồn điện từ một địa điểm ở Mississippi, nơi công ty liên tục bổ sung thêm turbine.

Theo thỏa thuận với cơ quan quản lý địa phương, tính đến ngày 30/7, xAI - hiện đã trở thành một phần của SpaceX - có 69 turbine tạm thời tại địa điểm này.

Các thương vụ

Đầu năm nay, Musk tiếp tục mua lại một nhà sản xuất turbine khí và diesel tại Florida, theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC).

Lối vào cơ sở turbine khí của xAI ở Southaven, Mississippi. Ảnh: Kevin Wurm/Reuters.

Nhiều doanh nghiệp công nghệ khác cũng nhanh chóng học theo mô hình của ông.

Dữ liệu từ Cleanview cho thấy đơn vị này đang theo dõi 59 trung tâm dữ liệu có hệ thống phát điện tại chỗ và không kết nối với lưới điện. Tổng công suất của các cơ sở này vào khoảng 90 gigawatt - tương đương lượng điện đủ để cung cấp cho bang Texas vào ngày nóng nhất trong năm.

Gần đây, Chevron đã ký thỏa thuận kéo dài 20 năm để bán điện cho Microsoft tại Tây Texas, với nguồn điện được cung cấp từ sản lượng khí đốt của tập đoàn năng lượng này.

Một khảo sát gần đây của McKinsey cho thấy 65% người tham gia khảo sát trong ngành điện đang lên kế hoạch sử dụng nguồn điện phát tại chỗ. Trong số này, 64% cho biết họ sẽ dựa vào khí tự nhiên.

Dù vậy, một số người ủng hộ Musk cho rằng những khoản đầu tư gần đây của SpaceX có thể giúp giảm mức tiêu thụ năng lượng về lâu dài.

Công ty đặt mục tiêu đưa các trung tâm dữ liệu lên không gian và cung cấp năng lượng cho chúng bằng điện Mặt Trời. Khí tự nhiên sẽ giúp SpaceX triển khai nhanh, và nếu thành công, mô hình này có thể làm giảm nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng trên mặt đất.

“Tôi thực sự nghĩ rằng việc huấn luyện AI sẽ tiếp tục được thực hiện trên mặt đất, nhưng quá trình suy luận AI, tức việc AI xử lý các yêu cầu, sẽ diễn ra trong không gian”, Musk nói trong cuộc họp toàn công ty hôm 11/8, được phát trực tiếp trên mạng xã hội X.

Để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, SpaceX cho biết công ty có kế hoạch xây dựng một nhà máy sản xuất pin Mặt Trời mới tại Bastrop, Texas.

Tuy nhiên, theo Reuters, các kỹ sư và chuyên gia hàng không vũ trụ cho rằng công nghệ này vẫn cần nhiều năm nữa mới có thể trở thành giải pháp khả thi về mặt thương mại, do rủi ro lớn từ mảnh vỡ không gian, việc bảo vệ phần cứng khỏi bức xạ vũ trụ, cùng các lựa chọn hạn chế cho việc bảo trì trực tiếp và chi phí phóng.