Bưu điện Hà Nội trước đề xuất hạ giải một phần công trình

Nằm tại khu vực trung tâm Hà Nội, Bưu điện Hà Nội (số 75 Đinh Tiên Hoàng, phường Hoàn Kiếm) có lịch sử từ cuối thế kỷ XIX, gắn với quá trình quy hoạch, mở rộng thành phố và lấy khu vực hồ Gươm làm trung tâm.

Cuối thập niên 1880, chính quyền Pháp phá dỡ chùa Báo Ân trong quá trình quy hoạch khu vực Hồ Gươm; trên nền khu đất này sau đó hình thành Sở Bưu điện Hà Nội, với tòa nhà đầu tiên được xây dựng khoảng 1893 - 1899.

Ban đầu, tòa nhà do kiến trúc sư người Pháp thiết kế theo phong cách tân cổ điển, gồm hai tầng, với cầu thang gỗ và mái lợp ngói đá chẻ. Sau đó, cụm công trình Bưu điện Hà Nội được trùng tu, xây mới, mở rộng.

Ngày 17/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Bưu điện Trung ương Bờ Hồ. Tại đây, Bác vào thăm lần lượt các phòng điện thoại, điện tín và phòng khai thác bưu phẩm. Chuyến thăm của Bác thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với "mạch máu" thông tin liên lạc của quốc gia trong những ngày đầu bảo vệ chính quyền non trẻ.

Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến. Hơn 20h cùng ngày, theo mệnh lệnh thống nhất từ Bộ Chỉ huy, pháo đài Láng nổ súng vào thành Hà Nội. Công nhân Nhà máy Đèn Yên Phụ phá máy, khiến điện toàn thành phố tắt. Tiếp đó, các pháo đài Xuân Tảo, Xuân Canh đồng loạt nổ súng. Ngay trong đêm 19/12, lực lượng tự vệ chiến đấu bảo vệ Bưu điện Bờ Hồ tại 75 Đinh Tiên Hoàng.

Sau khi Hà Nội được giải phóng năm 1954, hệ thống Bưu điện Hà Nội được chính quyền Việt Nam tiếp quản. Bưu điện Hà Nội tiếp tục là một cơ sở thông tin quan trọng. Trong kháng chiến chống Mỹ, bưu điện vừa phục vụ người dân, vừa hỗ trợ đắc lực các đơn vị vũ trang trong hoạt động bảo vệ Thủ đô. Nóc bưu điện giai đoạn này là nơi bố trí hệ thống súng phòng không bảo vệ bầu trời Hà Nội.

Năm 1976, tòa nhà bưu điện hoàn thành xây mới và đưa vào sử dụng, là tòa nhà chính của Bưu điện Hà Nội hiện tại. Công trình được xây dựng theo kiểu kiến trúc hiện đại, có 5 tầng, quy mô bề thế, mặt tiền chạy dọc theo bờ hồ Hoàn Kiếm.

Trên nóc của toà nhà VNPT Hà Nội hiện nay có đặt một tháp đồng hồ cỡ lớn. Tháp có 4 mặt giống nhau, quay về 4 hướng (Đông - Tây - Nam - Bắc), tuổi đời gần 50 năm.

Dấu ấn kiến trúc phong cách hiện đại xuất hiện tại mặt tiền của toà nhà VNPT Hà Nội.

Một chiếc cầu thang gỗ mang phong cách Pháp - Đông Dương còn sót lại trong cụm công trình Bưu điện Hà Nội.

Khu vực chính giữa sảnh trung tâm của toà nhà VNPT Hà Nội có đặt cột mốc Km0 mang tính chất biểu tượng. Thời Pháp thuộc, nơi đây là bưu cục trung tâm và được xem như điểm Km0 để tính khoảng cách giao thông, bưu chính đi các tỉnh. Trên thực tế, cột mốc Km0 chính thức sẽ được đặt tại khu vực vườn hoa Lý Thái Tổ nhằm tạo điểm nhấn văn hóa, du lịch và lịch sử cho Thủ đô.

Ngày nay, số lượng người dân thực hiện các hoạt động bưu chính tại Bưu điện Hà Nội không còn nhiều. Bưu điện Hà Nội thường chỉ có du khách ghé thăm, tìm mua và gửi bưu thiếp như một phần trải nghiệm du lịch, văn hoá.

Với vị trí mặt bằng đất vàng nằm tại khu vực trung tâm nhất của Thủ đô, một phần của Bưu điện Hà Nội hiện nay có tới 4 thương hiệu F&B lớn thuê lại dù giá thuê thuộc nhóm cao tại Hà Nội.

Mới đây, Sở Xây dựng Hà Nội thông báo về việc tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về phương án điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu vực hồ Gươm và phụ cận, trong đó có đề xuất phương án nghiên cứu hạ giải một số công trình kiến trúc chưa phù hợp, đồng thời nghiên cứu giải pháp gợi nhắc, tái hiện hình ảnh, hình thái kiến trúc đặc trưng của chùa Báo Ân cũ tại không gian trung tâm trong khuôn viên bưu điện.