Cắn quả táo, cô hầu phòng phát hiện kim cương quý hiếm bị đánh cắp

Các chuyên gia đã lập một "hồ sơ nhận diện" khoa học giống như căn cước cho viên kim cương để dễ dàng được nhận diện nếu bị đánh cắp, qua đó khiến việc bán lại trở nên khó khăn, theo CNN.

Kim cương hồng Grand Condé dưới kinh hiển vi. Ảnh: L’École.

Vụ trộm bắt đầu từ một quả táo

Tháng 12/1926, Suzanne Schiltz, nhân viên dọn phòng tại một khách sạn ở Paris, tình cờ phát hiện viên kim cương mà cảnh sát đang truy tìm theo cách không ai ngờ tới. Trong lúc dọn phòng cho hai vị khách trẻ, Schiltz thấy một quả táo trong vali của họ.

Vì đói bụng, cô lấy quả táo và cắn một miếng. Răng cô va phải một vật cứng đến mức suýt vỡ. Đó chính là viên kim cương Grand Condé nặng 9,01 carat, có màu hồng tự nhiên và thuộc nhóm đá quý hiếm nhất nước Pháp.

Viên kim cương này đã bị đánh cắp 2 tháng trước đó trong vụ đột nhập vào lâu đài Château de Chantilly, cách Paris khoảng 50 km về phía bắc. Bọn trộm đã lấy đi hơn 75 món trang sức trong bảo tàng của lâu đài, với tổng trị giá thời điểm đó khoảng 3 triệu USD. Quy mô vụ trộm quá lớn khiến cảnh sát ban đầu cho rằng thủ phạm phải là những tên trộm chuyên nghiệp hoặc có người bên trong bảo tàng tiếp tay.

Thực tế, thủ phạm lại là Leon Kauffer và Emile Souter, hai cựu phi công quân sự Pháp mới ngoài 20 tuổi và còn rất non kinh nghiệm trộm cắp. Phương tiện đột nhập của họ chỉ vỏn vẹn 2 chiếc thang. Tuy nhiên, sau khi lấy được số trang sức, hai tên trộm nhanh chóng nhận ra họ rất khó bán các trang sức này.

Trước khi bị bắt, họ mới chỉ kiếm được khoảng 30.000 franc (tương đương 1.200 USD thời đó). Đặc biệt, viên Grand Condé gần như không thể tẩu tán vì quá nổi tiếng, không nhà kim hoàn nào dám mua vì sợ bị liên lụy.

Viên kim cương Grand Condé nặng 9,01 carat, có màu hồng tự nhiên và thuộc nhóm đá quý hiếm nhất nước Pháp. Ảnh: L’École.

Di sản của gia đình Condé

Grand Condé không chỉ có giá trị vì độ hiếm, mà còn gắn liền với lịch sử lâu đời của một trong những gia đình quý tộc nổi tiếng nhất nước Pháp.

Viên đá chính thức thuộc sở hữu của gia đình Condé từ năm 1740. Nguồn gốc chính xác của nó đến nay vẫn chưa được xác định. Các giả thuyết cho rằng nó có thể xuất phát từ Ấn Độ, Borneo hoặc Brazil.

Tài liệu lưu trữ cho thấy viên kim cương sau đó được đưa đến Pháp. Chủ nhân đầu tiên được xác định là Louis Henri de Bourbon, Thân vương xứ Condé, người giữ chức thủ tướng Pháp từ năm 1723 đến 1726.

Ban đầu, viên đá được gắn trên một Huân chương Lông cừu vàng, một trong những huân chương hiệp sĩ quan trọng nhất. Sau đó, nó được tháo ra và gắn vào một chiếc nhẫn.

Một văn bản có từ thế kỷ 18 còn quy định những người con trai trưởng trong gia đình Condé sẽ lần lượt được thừa kế viên đá. “Nó là một phần trong di sản mang tính biểu tượng của gia đình”, ông Mathieu Deldicque, Giám đốc Musée Condé, cho biết.

Giá trị hiện tại của Grand Condé cũng như chi phí bảo hiểm không được bảo tàng công bố. Dù vậy, ông Deldicque nhấn mạnh kim cương hồng luôn nằm trong nhóm hiếm và đắt nhất trên thị trường.

Để so sánh, vào năm 1983, một viên kim cương hồng có kích thước tương đương được định giá từ 500.000-600.000 USD. Đến năm 2010, một viên kim cương hồng khác lớn hơn nhiều đã được bán với giá 46 triệu USD. Tuy nhiên, cả hai viên đá này đều không có lịch sử đặc biệt như Grand Condé.

Căn cước kim cương

Tháng 10 này, Grand Condé sẽ được đưa trở lại lâu đài Château de Chantilly để trưng bày nhân dịp tròn 100 năm vụ trộm. Đây cũng là lần đầu tiên sau đúng một thế kỷ, công chúng mới lại có cơ hội chiêm ngưỡng viên kim cương này tại một triển lãm lớn. Dù vậy, quyết định đưa một báu vật như vậy ra trưng bày không phải điều dễ dàng.

Vụ trộm tại Louvre vào tháng 10/2025 khiến ông Deldicque cân nhắc lại kế hoạch triển lãm Grand Condé. Trong vụ việc này, nhiều món trang sức hoàng gia vô giá bị lấy khỏi bảo tàng nổi tiếng nhất Paris. Đến nay, nhiều món vẫn chưa được tìm thấy.

Vụ việc khiến ông đắn đo suốt nhiều tuần về việc nên hoãn hay hủy triển lãm Grand Condé. Bên cạnh đó, nguy cơ trộm cắp trang sức gần đây cũng gia tăng, điển hình là vụ đập kính lấy đi chiếc vòng cổ kim cương trị giá 4 triệu USD của hoàng gia Ai Cập tại Vienna (Áo).

“Rất nhiều viên kim cương có giá trị lịch sử đã bị đánh cắp. Chúng tôi hoàn toàn cảm thông và chia sẻ với các đồng nghiệp”, ông Deldicque nói.

Cuối cùng, Bảo tàng Condé vẫn quyết định tổ chức triển lãm nhưng áp dụng một biện pháp bảo vệ mới. Với sự hỗ trợ từ Trường Nghệ thuật Kim hoàn L’École, bảo tàng đã mời các chuyên gia đá quý từ Pháp, Canada và Thụy Sĩ đến nghiên cứu viên đá.

Các chuyên gia đá quý đã tạo ra "thẻ căn cước" cho viên đá, dựa trên các chi tiết được tiết lộ từ quá trình phân tích khoa học chuyên sâu. Ảnh: : L’École.

Họ phân tích thành phần hóa học, độ trong, mật độ và màu sắc của Grand Condé, sau đó công khai toàn bộ dữ liệu này để tạo thành một hồ sơ nhận diện riêng.

Theo ông Deldicque, hồ sơ này giống như một "tấm căn cước". Nhờ đó, nếu viên đá lại bị đánh cắp, các nhà buôn và chuyên gia kim hoàn trên thế giới có thể dễ dàng nhận ra nó, khiến việc bán lại gần như là không thể.

“Bạn không thể làm gì với nó, bởi nó quá nổi tiếng”, Deldicque nói.

Việc trưng bày một viên kim cương quý hiếm như Grand Condé chắc chắn vẫn tiềm ẩn rủi ro. Đặc biệt, những vụ trộm trang sức gần đây cho thấy nguy cơ này không hề xa vời.

Dù vậy, ông Deldicque cho rằng không thể vì lo ngại bị trộm mà ngừng đưa những hiện vật quý giá đến gần công chúng.

Theo vị giám đốc, đá quý không chỉ là tài sản có giá trị. Chúng còn là những tác phẩm của nghệ thuật và tự nhiên.

“Kim cương khá đặc biệt. Bạn không thể thực sự thưởng thức chúng qua tranh ảnh, video hay ảnh chụp. Màu sắc, ánh sáng và sự hiện diện của chúng mạnh mẽ đến mức bạn phải tận mắt nhìn thấy ngoài đời”, ông nói.