 |
Elon Musk đang theo đuổi một trong những thương vụ táo bạo nhất sự nghiệp: sáp nhập Tesla và SpaceX thành một tập đoàn hoạt động từ sản xuất ôtô, tên lửa, vệ tinh đến trí tuệ nhân tạo (AI), robot và dịch vụ Internet.
Nếu thành công, doanh nghiệp hợp nhất có thể đạt giá trị khoảng 3.600 tỷ USD theo thị giá hiện tại, đủ sức cạnh tranh với những tập đoàn giá trị nhất thế giới như Nvidia, Apple, Alphabet và Microsoft, theo Financial Times.
Hôm 20/10, Musk xác nhận hai công ty đã thành lập các ủy ban đặc biệt gồm thành viên hội đồng quản trị độc lập để xem xét khả năng sáp nhập. Dù đánh giá đây là “một ý tưởng hay”, tỷ phú nhấn mạnh các bên chưa thống nhất điều khoản và không có gì đảm bảo thương vụ sẽ thành hiện thực.
Đế chế công nghệ với hơn 155.000 nhân viên
Tập đoàn hợp nhất sẽ sở hữu danh mục kinh doanh trải rộng trên nhiều lĩnh vực. SpaceX đóng góp mảng tên lửa hàng đầu thế giới cùng mạng lưới liên lạc vệ tinh Starlink.
Theo dự báo của các nhà phân tích do Visible Alpha tổng hợp, công ty mới sẽ có hơn 155.000 nhân viên, với tổng doanh thu dự kiến đạt 153 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, dòng tiền tự do của tập đoàn có thể âm ít nhất 54 tỷ USD, trong bối cảnh kế hoạch chi tiêu của Elon Musk cho hạ tầng AI, nhà máy sản xuất chip và tên lửa ngày càng mở rộng.
Thương vụ cũng sẽ củng cố quyền kiểm soát của Musk đối với Tesla. Ông nắm khoảng 84% quyền biểu quyết tại SpaceX thông qua cổ phiếu có quyền biểu quyết vượt trội, so với khoảng 20% tại Tesla, nơi mỗi cổ phiếu tương ứng một phiếu biểu quyết.
Các nhà phân tích dự báo Tesla sẽ bán hơn 500.000 xe Model 3, hơn 1 triệu xe Model Y và khoảng 22.000 xe Cybertruck trong năm nay. Hãng cũng đang mở rộng hoạt động xe tự lái và phát triển dòng robot hình người Optimus. Musk từng dự đoán những robot này có thể giúp đưa giá trị Tesla lên 25.000 tỷ USD trong tương lai.
 |
Trong tuyên bố hôm 20/10, Elon Musk cho thấy trí tuệ nhân tạo mới là ưu tiên hàng đầu. Ông cho rằng việc sáp nhập hợp lý vì nhân loại “về cơ bản đã tiến vào điểm kỳ dị siêu trí tuệ” - thời điểm AI vượt qua trí thông minh của con người.
Musk cho biết SpaceX dự kiến đưa vào vận hành khoảng 3 GW năng lực tính toán vào cuối năm nay và nâng lên 13 GW vào cuối năm 2027. Ông cũng nhận định khả năng công suất vượt 20 GW là “không phải bằng không”.
Quy mô này có thể giúp SpaceX cạnh tranh với những nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây lớn nhất thế giới, gồm Amazon Web Services, Microsoft và Google. Với mức giá SpaceX công bố là hơn 50 USD/W, công suất 20 GW có thể mang lại doanh thu khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm nếu toàn bộ năng lực được cho thuê. Đây là mức cao nhất trong khoảng doanh thu thường niên 500 tỷ đến 1.000 tỷ USD mà Musk dự báo vào cuối năm 2027.
Về dài hạn, Musk muốn biến Starlink thành nhà mạng di động quy mô lớn, cung cấp dịch vụ điện thoại từ không gian, triển khai trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và đưa con người lên định cư tại sao Hỏa.
Vì sao Elon Musk muốn hợp nhất Tesla và SpaceX?
Dưới sự điều hành của Musk, Tesla và SpaceX ngày càng mở rộng hợp tác. SpaceX mang đến năng lực phát triển tên lửa, mạng lưới vệ tinh Starlink và kinh nghiệm triển khai hạ tầng không gian, trong khi Tesla sở hữu hoạt động sản xuất ôtô điện, công nghệ tự lái và chương trình robot hình người Optimus.
Hai doanh nghiệp đang cùng phát triển Terafab, tổ hợp sản xuất bán dẫn quy mô lớn tại Texas. Dự án có thể tiêu tốn tới 119 tỷ USD, cung cấp chip cho xe tự hành, robot hình người và các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo.
Sự kết nối còn thể hiện qua các giao dịch thương mại. SpaceX đã mua gần 1 tỷ USD pin Megapack và xe Cybertruck từ Tesla. Trong khi đó, mô hình AI Grok được cung cấp miễn phí trên nhiều mẫu xe Tesla.
Tuần trước, hai công ty tiếp tục gây chú ý khi giới thiệu mẫu xe thể thao Roadster trang bị động cơ đẩy khí lạnh do SpaceX phát triển. Chiếc xe trình diễn những cú nhào lộn và bật nhảy, hé lộ khả năng kết hợp công nghệ giữa hai doanh nghiệp.
Một người am hiểu hoạt động của Tesla nhận xét mức độ hợp tác thương mại giữa các doanh nghiệp đã rất sâu rộng, thể hiện qua dự án Roadster, Terafab và các chương trình nghiên cứu chung về vật liệu, nhiên liệu và sản xuất.
Theo người này, việc hợp nhất sẽ tạo ra “một công ty tích hợp theo chiều dọc, đưa năng lực tính toán vào thế giới AI vật lý”. Người này nhấn mạnh: “Quá trình đó vốn đã diễn ra”.
Cổ đông có thể cản trở thương vụ?
Elon Musk cho biết các ủy ban đặc biệt của hai công ty vẫn chưa thống nhất các điều khoản và “không có gì đảm bảo họ sẽ đạt được thỏa thuận”.
Tesla còn cần sự ủng hộ của cổ đông đại diện cho đa số tổng số cổ phiếu đang lưu hành, chứ không chỉ đa số số phiếu được bỏ. Musk thừa nhận đây là “một ngưỡng khá cao”.
Trong khi đó, các nhà phân tích cảnh báo tỷ lệ cổ đông tham gia bỏ phiếu là một rủi ro đáng kể. Tình trạng cổ đông ủy quyền qua môi giới không bỏ phiếu tại cuộc họp thường niên năm ngoái được xem là một yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thông qua thỏa thuận, theo Reuters.
 |
| Tham vọng này có thể vấp phải rào cản từ cổ đông, định giá và quản trị. Ảnh: Reuters. |
Một thay đổi quan trọng kể từ đó là Elon Musk đã chuyển nơi đăng ký pháp lý của cả Tesla và SpaceX từ Delaware sang Texas. Trước đây, tại bang nhỏ nằm ở khu vực Trung Đại Tây Dương này, tỷ phú từng đối mặt với nhiều vụ kiện liên quan đến cách thức quản trị doanh nghiệp của Tesla.
Các chuyên gia nói với Financial Times rằng Tesla và SpaceX sẽ phải đưa ra nhiều quyết định quan trọng về quy trình đàm phán sáp nhập và xin phê duyệt từ cổ đông, nhằm xoa dịu lo ngại rằng một công ty của Musk có thể được ưu ái hơn công ty còn lại.
Tuy nhiên, luật doanh nghiệp Texas có xu hướng trao nhiều quyền tự chủ hơn cho các quyết định của hội đồng quản trị. Luật bang này thậm chí giới hạn khả năng khởi kiện trong một số trường hợp, chỉ cho phép những cổ đông sở hữu lượng cổ phần rất lớn thực hiện.
Ann Lipton, giáo sư luật doanh nghiệp tại Đại học Colorado, người theo dõi các thương vụ của Elon Musk trong nhiều năm, cho biết theo luật Texas, cổ đông chỉ có thể kiện lãnh đạo hoặc thành viên hội đồng quản trị vì vi phạm nghĩa vụ ủy thác nếu chứng minh được hành vi “gian lận, cố ý sai phạm, hành động vượt quá thẩm quyền hoặc cố ý vi phạm pháp luật”.
“Đó là một tiêu chuẩn cao hơn nhiều so với việc chỉ cần chứng minh một thành viên hội đồng quản trị đứng về cả hai phía của giao dịch”, bà Lipton nhận định.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
