Cha mẹ cũng khát khao được lắng nghe con trẻ

Phụ huynh bày tỏ nỗi lo khi mất kết nối với con. Ảnh minh họa: Pexels.

Những tranh luận xoay quanh nhóm “Con ghét bố mẹ” trên Facebook không chỉ đặt ra câu hỏi về cách người trẻ nhìn nhận cha mẹ, mà còn khiến một số phụ huynh bắt đầu nhìn lại chính mối quan hệ của mình với con.

Họ bắt đầu tự đặt câu hỏi: Điều gì khiến con không muốn nói chuyện với cha mẹ và liệu người lớn đã thực sự lắng nghe con?

Thông cảm hơn là chỉ trích

Chị Huỳnh Thủy, phụ huynh có con đang học lớp 9 tại Hà Nội, là một ví dụ như vậy. Chia sẻ với Tri Thức - Znews, người mẹ cho biết khi bắt đầu theo dõi một số bài viết trong nhóm, chị không chỉ trích những lời than phiền, thậm chí có phần gay gắt của các thành viên nhỏ tuổi. Ngược lại, chị cảm thấy thương cảm trước những câu chuyện về trẻ bị bạo hành cả về thể chất lẫn tinh thần.

Người mẹ cho rằng việc một số phụ huynh tìm vào nhóm rồi mắng mỏ, dạy dỗ hoặc phán xét những đứa trẻ có thể khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái càng lớn hơn. Theo chị, những chia sẻ trên nhóm có thể được nhìn như một cách để người trẻ trút ra những cảm xúc mà các con chưa biết hoặc không thể nói trực tiếp với cha mẹ.

Tương tự, khi lần đầu biết đến nhóm “Con ghét bố mẹ” và đọc nội dung ở đó, chị L.T. (phụ huynh tại phường Từ Sơn, Bắc Ninh), không sốc hay bất ngờ. “Tôi thấy buồn nhiều hơn, vì quá nhiều trẻ đang dùng cách tiêu cực để tìm kiếm sự giúp đỡ”, chị nói.

Theo chị T., dù hành vi của trẻ chưa đúng, phụ huynh cũng cần tự nhìn lại xem mình đã sai ở đâu trong hành trình làm cha mẹ.

Là mẹ của 3 đứa con, chị T. từng cảm nhận rất rõ có những ngày con “ghét bố mẹ”. Dù con không nói ra bằng lời, phản ứng gay gắt của con thể hiện rõ điều đó.

Khi con dần khép mình lại và có hành vi tiêu cực, chị nhận ra mình mắc một số sai lầm. Đó là dùng tư duy và vốn sống của người lớn để phán xét một đứa trẻ đang bắt đầu khám phá thế giới; ép con thực hiện những mong muốn của bản thân một cách khiên cưỡng, thay vì kiên nhẫn giải thích và hướng dẫn cho con; dùng quyền làm mẹ của mình để chiến thắng mọi thứ.

Phụ huynh mong muốn tìm cách để con mở lòng và trò chuyện với con nhiều hơn. Ảnh minh họa: Pexels.

Tìm cách để con chịu mở lòng

Thảo luận thêm về chủ đề này, theo chị T., gỡ một khúc mắc trong mối quan hệ cha mẹ - con cái chưa bao giờ là dễ và cũng không thể dùng công cụ áp đặt, lợi ích, mua chuộc, hay bất cứ thứ gì. Mối quan hệ này chỉ có thể tháo gỡ bằng tình yêu thương, bao dung và thấu cảm.

Tuy nhiên, chị nhìn nhận cha mẹ và con cái thời nay rất khó mở lòng để chia sẻ, dù cả hai phía đều có nhu cầu thấu hiểu nhau. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự đứt gãy kết nối ngay từ nền tảng gia đình.

“Quan sát nhiều gia đình, tôi thấy trẻ vừa sinh ra đã gắn liền với ông bà, giúp việc, làm bạn với tivi, điện thoại. Ngược lại, chính người lớn cũng bị cuốn vào mạng xã hội, video ngắn mà quên mất việc phải làm bạn cùng con”, chị T. nêu vấn đề.

Từ thực tế đó, chị T. cho rằng chìa khóa để kết nối lại với con chính là trò chuyện trực tiếp mỗi ngày. Chỉ cần buông điện thoại, ngắt kết nối Internet khoảng 2 giờ, cha mẹ và con cái đã có không gian để bắt đầu những câu chuyện chung.

Vì chưa đủ trải nghiệm, trẻ khó tránh khỏi những lúc hành xử sai lầm. Thay vì dồn ép, chì chiết hay phán xét, người lớn nên kiên nhẫn hướng dẫn và hạ bớt những kỳ vọng áp đặt lên con. Khi đó, cha mẹ sẽ nhận ra đằng sau những phản ứng gay gắt của con không phải là sự ghét bỏ, mà là tiếng kêu cứu cần được hỗ trợ.

Còn từ trải nghiệm của bản thân, chị Thủy cho rằng điều cha mẹ cần tìm kiếm không phải là cách kiểm soát những gì con nói hay làm, mà là cách để con cảm thấy an toàn khi chia sẻ. Với chị, việc một đứa trẻ không muốn trò chuyện với cha mẹ cũng có thể là tín hiệu để người lớn nhìn lại cách mình giao tiếp với con.

Chị cho rằng thay đổi không nhất thiết phải bắt đầu bằng những cuộc trò chuyện dài hay những câu hỏi trực tiếp về cảm xúc. Đôi khi, cha mẹ có thể bắt đầu từ việc ở bên con nhiều hơn, lắng nghe những câu chuyện nhỏ trong ngày và hạn chế phản ứng ngay lập tức khi con chia sẻ điều mình không đồng tình. Khi trẻ biết rằng mình có thể nói mà không lập tức bị mắng, phán xét hay đưa ra bài học, các em có thể dần cởi mở hơn.

Với chị Thủy, cha mẹ cũng cần chấp nhận rằng không phải lúc nào mình cũng hiểu con ngay lập tức. Thay vì cố tìm cách “sửa” cảm xúc của trẻ, người lớn có thể dành thời gian tìm hiểu nguyên nhân phía sau sự tức giận, thất vọng hoặc những lời nói tiêu cực của con. Những biểu hiện đó có thể là cơ hội để cha mẹ nhận ra con đang gặp vấn đề gì và mối quan hệ giữa hai bên đang thiếu điều gì.

Chị Thủy cũng mong phụ huynh có thêm những nguồn thông tin, hoạt động hoặc không gian để cùng học cách giao tiếp với con ở tuổi dậy thì. Đối với người mẹ, đây không nên là câu chuyện chỉ đặt trách nhiệm lên trẻ rằng phải ngoan, phải biết chia sẻ với cha mẹ, mà người lớn cũng cần học cách lắng nghe và điều chỉnh.

“Bản thân tôi cũng muốn được con nói chuyện với mình nhiều hơn. Tôi nghĩ cha mẹ không chỉ mong con nghe mình, mà chính mình cũng phải học cách lắng nghe con”, chị Thủy chia sẻ.