Chân dung cô gái mang về HCB lịch sử cho boxing Việt Nam ở ASIAD

Võ sĩ Nguyễn Thị Tâm (áo xanh) mang về tấm HCB lịch sử cho boxing Việt Nam tại ASIAD 2026. Ảnh: Hiếu Chiến.

Trưa 2/10, tại nhà thi đấu Daisen Arena Nishio, võ sĩ Nguyễn Thị Tâm để thua Wu Yu 0-5 ở chung kết hạng 51 kg nữ ASIAD 2026. Trước nhà vô địch Olympic Paris 2024, võ sĩ Việt Nam không thể tạo bất ngờ nhưng vẫn khép lại giải đấu với tấm HCB lịch sử.

Đây là thành tích cao nhất của boxing Việt Nam trong lịch sử Asian Games, vượt cột mốc HCĐ mà các võ sĩ Việt Nam từng đạt tại ASIAD 2014, 2018 và 2023. Với Nguyễn Thị Tâm, tấm HCB ở tuổi 32 càng đặc biệt khi đến sau chấn thương dây chằng nghiêm trọng và gần ba năm vắng bóng ở đấu trường quốc tế.

Đằng sau cột mốc ấy là hành trình của một cô gái đến từ quê lúa Thái Bình (cũ) từng sợ những cú đấm, từng vay thầy 2 triệu đồng mua lợn giống cho bố mẹ, từng viết đơn xin bỏ boxing và có lúc tưởng như sự nghiệp bị chặn lại bởi chấn thương dây chằng.

Cô gái quê lúa từng muốn rời bỏ boxing

Nguyễn Thị Tâm sinh năm 1994, quê ở xã Quỳnh Mỹ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình cũ (nay là tỉnh Hưng Yên). Tâm là con thứ hai trong một gia đình làm nông. Không ai trong nhà theo thể thao chuyên nghiệp, nhưng từ nhỏ cô đã chơi nhiều môn như bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn và điền kinh. Tâm từng được tuyển vào đội điền kinh Công an nhân dân và tập luyện khoảng hai năm.

Năm 2009, cô rời điền kinh và chuyển sang tập boxing tại Hà Nội. Nhưng ấn tượng ban đầu với môn thể thao sau này gắn bó cả sự nghiệp lại là nỗi sợ. "Thấy các anh chị tập luyện cực khổ, đấm đá kinh quá nên tôi rất sợ", Tâm từng kể.

Được các HLV động viên ở lại, cô tiếp tục tập luyện. Boxing từ đó không chỉ trở thành con đường thể thao, mà còn là cách để Tâm san sẻ khó khăn với gia đình. Những năm đầu, tiền công tập luyện của cô chỉ vài trăm nghìn đồng mỗi tháng. Năm 2010, ở tuổi 16, Tâm vay huấn luyện viên 2 triệu đồng để mua một con lợn giống cho bố mẹ.

Từ con lợn giống mua bằng khoản vay ấy, gia đình Tâm gây đàn và từng bước phát triển chăn nuôi. Theo lời nữ võ sĩ kể năm 2023, bố cô sau đó không còn phải đi phụ hồ, mẹ cũng không phải đi cấy thuê. Khi có tiền thưởng từ SEA Games 31, cô dành một phần để sửa lại nhà cho bố mẹ.

Có thời điểm kinh tế gia đình khó khăn đến mức bố mẹ phải sống xa nhau, anh em mỗi người một nơi. Với Tâm, mục tiêu ban đầu khi theo thể thao cũng rất thực tế: kiếm được tiền để phụ giúp cha mẹ. Những khoản lương, thưởng từ boxing vì thế không chỉ gắn với thành tích của một VĐV. Chúng dần giúp gia đình cô thay đổi cuộc sống.

Từng viết đơn xin bỏ boxing, Nguyễn Thị Tâm sau đó kiên trì trở lại, từng bước vươn lên và dùng chính những thành quả từ võ đài để cải thiện cuộc sống gia đình. Ảnh: Bùi Lượng.

Tuy nhiên, khó khăn gia đình chưa phải thử thách duy nhất trên con đường của Tâm.

Năm 2016, sau trận chung kết giải boxing Let's Viet mà cô cho rằng mình bị xử thua dù thi đấu tốt, Tâm rời nhà thi đấu Trịnh Hoài Đức cùng HLV Nguyễn Như Cường. Hai thầy trò đều khóc. Sau đó, cô viết đơn xin nghỉ boxing. Rồi cô được các HLV thuyết phục ở lại thêm một năm.

Quyết định ấy trở thành bước ngoặt. Năm 2017, Tâm vô địch quốc gia hạng 51 kg, được triệu tập lên đội tuyển và sau đó giành HCV giải vô địch châu Á. Cô trở thành võ sĩ Việt Nam đầu tiên giành HCV tại giải boxing vô địch châu Á.

Trong quá trình tập luyện, việc thiếu bạn tập nữ có trình độ tương đương từng khiến Tâm phải đối kháng với các võ sĩ nam U17 Hà Nội. Có lần, một cú đấm của bạn tập khiến cô chấn thương sống mũi. Những khó khăn trong phòng tập dần đổi thành thành tích trên võ đài. Tâm hai lần vô địch châu Á, giành HCV SEA Games 2019 và 2022, HCĐ ASIAD 2018.

Tháng 3/2023, cô tiếp tục tạo cột mốc khi trở thành võ sĩ Việt Nam đầu tiên vào chung kết giải vô địch thế giới. Tâm sau đó giành HCB hạng 50 kg sau trận gặp Nikhat Zareen của Ấn Độ. Khi ấy, sự nghiệp của Nguyễn Thị Tâm đang ở giai đoạn đẹp nhất.

Rồi một chấn thương làm mọi thứ đổi hướng.

Đứt dây chằng, ba năm vắng bóng và lời hứa với bố

Tại SEA Games 32 vào tháng 5/2023, do không có hạng cân sở trường, Nguyễn Thị Tâm phải chuyển lên thi đấu hạng 52-54 kg. Ngay trận đầu gặp Jutamas Jitpong của Thái Lan, Tâm trượt chân trong một tình huống phản công rồi bị đối thủ đè lên phần kheo chân trái. Cô vẫn cố thi đấu nhưng trọng tài phải dừng trận ở hiệp ba khi nữ võ sĩ Việt Nam không thể tiếp tục.

Kết quả kiểm tra sau đó cho thấy Tâm bị đứt dây chằng chéo trước đầu gối trái. Chấn thương xảy ra chỉ hơn một tháng sau khi cô giành HCB thế giới.

Tâm vẫn trở lại dự ASIAD Hàng Châu cuối năm 2023 khi thể trạng chưa đạt mức tốt nhất và dừng bước ngay trận đầu trước Nikhat Zareen. Sau đó là quãng thời gian dài điều trị, hồi phục và vắng bóng ở các giải quốc tế. Đến ASIAD 2026, ở tuổi 32, Nguyễn Thị Tâm mới thực sự trở lại sân chơi lớn.

Hành trình vào chung kết của cô gồm 4 chiến thắng. Tâm lần lượt vượt qua Ramisha Shrestha của Nepal với tỷ số 5-0, Guo Yi-xuan của Đài Loan (Trung Quốc) bằng 4-1 và thắng 5-0 Bak Chorong của Hàn Quốc.

Tại bán kết, thử thách còn lớn hơn khi đối thủ là Alua Balkibekova, nhà vô địch thế giới 2025 hạng 51 kg. Tâm kiểm soát khoảng cách, chọn thời điểm ra đòn và thắng đồng thuận 5-0. Ba trọng tài chấm 30-27, hai người còn lại cho điểm 29-28. Chiến thắng đưa Nguyễn Thị Tâm trở thành võ sĩ Việt Nam đầu tiên trong lịch sử giành quyền vào chung kết boxing tại Asian Games, đồng thời chắc chắn ít nhất tấm HCB.

Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh cùng các thành viên đoàn và cổ động viên Việt Nam tiếp sức Nguyễn Thị Tâm từ khán đài tại ASIAD 2026. Ảnh: Hiếu Chiến.

Nhưng sau trận đấu, người Tâm nhắc tới không phải đối thủ hay tấm huy chương.

Đó là bố cô, người vừa qua đời.

Trong quãng thời gian con gái vật lộn với chấn thương, ông từng lo Tâm sẽ không thể trở lại võ đài. Trước khi bố mất, nữ võ sĩ hứa sẽ trở lại và "lợi hại hơn trước". Sau trận bán kết, cô chia sẻ muốn dành thành tích tại ASIAD cho bố.

Ngày 2/10, Nguyễn Thị Tâm không thể vượt qua Wu Yu ở trận cuối cùng. Nhưng thất bại trước nhà vô địch Olympic không làm giảm giá trị của hành trình cô đã đi qua. Tám năm trước, Tâm giành HCĐ ASIAD 2018 ở chính hạng 51 kg. Năm 2026, sau chấn thương từng đe dọa sự nghiệp và gần ba năm không thi đấu quốc tế, cô trở lại để đổi màu tấm huy chương thành bạc - thành tích cao nhất lịch sử boxing Việt Nam tại Asian Games.

Từ cô gái từng sợ những cú đấm, vay thầy 2 triệu đồng giúp gia đình gây đàn lợn, từng viết đơn rời boxing đến người đầu tiên đưa boxing Việt Nam vào chung kết ASIAD, Nguyễn Thị Tâm đã đi qua một hành trình dài hơn nhiều so với ba hiệp đấu quyết định tấm huy chương ngày 2/10.