'Chông gai' của Ocean Vuong

Ngay từ khi ra mắt năm 2019, Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian đã trở thành một trong những tác phẩm văn học được nhắc đến nhiều nhất của một tác giả gốc Việt. Từ thành công ban đầu tại Mỹ, sức hút của cuốn sách tiếp tục lan sang nhiều thị trường, đưa Ocean Vuong trở thành một trong những tiếng nói nổi bật của văn học đương đại.

Vì vậy, khi A24 công bố kế hoạch đưa cuốn sách lên màn ảnh, dự án lập tức nhận được nhiều kỳ vọng, đặc biệt là khi hãng phim độc lập này vốn có duyên với những câu chuyện về người châu Á và cộng đồng nhập cư, từ Minari, Everything Everywhere All at Once đến Past Lives. Song hơn 5 năm kể từ khi dự án được công bố, bản chuyển thể của Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian vẫn chưa thể bấm máy, trải qua nhiều lần thay đổi đạo diễn, kịch bản và để lại nhiều dấu hỏi về tương lai.

Hành trình nhiều thay đổi

Hành trình đưa Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian lên màn ảnh thực tế đã kéo dài hơn 5 năm và trải qua nhiều lần thay đổi về đội ngũ sáng tạo. A24 chính thức công bố dự án vào cuối năm 2020, khi Bing Liu - đạo diễn phim tài liệu từng được đề cử Oscar Minding the Gap, được lựa chọn để viết kịch bản và cầm trịch bản điện ảnh.

Ở giai đoạn đầu, Ocean Vuong chỉ tham gia với tư cách cố vấn. Trên podcast của A24, nhà văn cho biết anh và Bing Liu trao đổi khoảng 3-4 tuần một lần về cuộc sống, quan niệm chính trị, cách kể chuyện và hướng chuyển thể. Ocean Vuong khi ấy chủ động trao đứa con tinh thần của mình cho đạo diễn, cho rằng bộ phim nên có một cách diễn giải mới và đời sống độc lập.

Dự án chuyển thể Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian đã trải qua hơn 5 năm phát triển, những lần thay đổi đạo diễn và kịch bản nhưng vẫn chưa bấm máy.

Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian vốn là một tác phẩm không dễ đưa lên màn ảnh. Bản thân Vuong từng cho biết anh cố ý tìm kiếm một hình thức kể chuyện không phụ thuộc vào những xung đột, mâu thuẫn. Sau cùng, giá trị thật sự của tác phẩm nằm ở ngôn ngữ, sự liên tưởng của người đọc và đời sống nội tâm của nhân vật, những yếu tố không dễ chuyển hóa thành hình ảnh hay hành động trên màn ảnh.

Quá trình phát triển sau đó có sự thay đổi đáng kể, khi từ chỗ đứng ngoài quan sát, Ocean Vuong đã tự mình tham gia các lớp học biên kịch và trực tiếp viết kịch bản. Đến tháng 4/2022, The New Yorker cho biết anh đã hoàn thành bản kịch bản chuyển thể của Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian. Ocean Vuong thừa nhận công việc này buộc anh phải học một thể loại viết hoàn toàn mới.

Cùng với đó, phiên bản do Bing Liu phát triển trong nhiều năm cuối cùng không đi tới giai đoạn sản xuất. Tháng 7/2025, đạo diễn xác nhận với IndieWire rằng ông đã dành vài năm phát triển dự án nhưng sau đó rời đi vì “khác biệt sáng tạo”. Liu không nói rõ bất đồng liên quan đến vấn đề gì hoặc với bên nào. A24 cũng không bình luận thêm, ngoài việc dự án vẫn tiếp tục được phát triển.

Sau đó, Levan Akin, đạo diễn And Then We Danced và Crossing, được đưa vào thay thế. Đáng chú ý, trong khi người cầm trịch thay đổi, Ocean Vuong vẫn ở lại và hiện được ghi nhận chính thức là biên kịch. Hồ sơ sản xuất mới cho thấy câu chuyện cũng được tổ chức lại thành một tuyến rõ hơn, tập trung vào nhân vật chính Chó Con 17 tuổi, mối tình với Trevor và chuyến trở về Việt Nam cùng gia đình.

Dẫu vậy, dự án đến nay vẫn để lại nhiều dấu hỏi về tiến độ và khả năng thành hình trong tương lai gần. Production List từng ghi phim ở giai đoạn tiền kỳ, dự kiến bắt đầu quay tại New York vào tháng 7/2026. Song đến hiện tại, mốc thời gian này đã trôi qua mà dự án vẫn chưa có thông báo chính thức về việc bấm máy.

IMDb cập nhật gần đây vẫn xếp tác phẩm ở trạng thái “pre-production” và chưa công bố dàn diễn viên. Điều này cho thấy sau nhiều lần thay đổi về kịch bản và đạo diễn, hành trình đưa cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của Ocean Vuong lên màn ảnh vẫn còn khá chông gai.

Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian (tựa tiếng Anh: On Earth We're Briefly Gorgeous) ra mắt tại Việt Nam vào tháng 12/2021. Ảnh: Y.N.

Điều gì khiến A24 kiên nhẫn

On Earth We’re Briefly Gorgeous (Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian) là tiểu thuyết đầu tay của Ocean Vuong, phát hành năm 2019. Ngay từ khi ra mắt, tác phẩm nhanh chóng gây chú ý nhờ cách kể khác biệt và chất văn giàu tính thơ. Từ những trải nghiệm rất riêng tư của một gia đình người Việt nhập cư, câu chuyện mở rộng sang những vấn đề về chiến tranh, bản sắc, giai cấp và quá trình trưởng thành.

Cuốn sách được viết dưới hình thức một lá thư của nhân vật có biệt danh Chó Con gửi cho người mẹ không biết đọc. Từ điểm nhìn ấy, Ocean Vuong lần theo ký ức của nhiều thế hệ trong gia đình, từ nỗi đau sau chiến tranh, hành trình sang Mỹ đến cuộc sống chật vật tại Hartford. Chó Con lớn lên bên người mẹ làm nghề nail và bà ngoại mang theo những ám ảnh từ quá khứ. Sau đó, cậu bước vào mối tình đầu với Trevor, một chàng trai da trắng gặp trên cánh đồng thuốc lá, mở ra những trải nghiệm đầu tiên về tình yêu, tình dục và quá trình nhận diện chính mình.

Điểm đáng chú ý của Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian là cách Ocean Vuong dùng câu chuyện của Chó Con để nói về đời sống của cả một cộng đồng và những vấn đề xã hội rộng hơn. Một công việc trong tiệm nail có thể gợi lên đời sống của cộng đồng nhập cư, trong khi mối tình của Chó Con và Trevor dần chạm tới những vấn đề về nghèo đói, nam tính và ma túy. Ký ức của một gia đình đồng thời phản chiếu những di chứng kéo dài của chiến tranh.

Xuất thân là nhà thơ cũng ảnh hưởng rõ rệt đến cách Ocean Vuong viết tiểu thuyết. Ngôn ngữ trong tác phẩm giàu hình ảnh, nhịp điệu và liên tưởng.

Tiểu thuyết đầu tay của Ocean Vuong gây tiếng vang nhờ cách kể giàu chất thơ và câu chuyện về ký ức, gia đình. Ảnh: theatlantic.

Sau khi phát hành, sách trở thành New York Times bestseller, lọt danh sách đề cử National Book Award 2019 và được nhiều tờ báo lớn của Mỹ đưa vào nhóm tác phẩm nổi bật trong năm. Thành công ấy cho thấy sức lan tỏa của câu chuyện, đồng thời đưa Ocean Vuong trở thành một trong những tiếng nói đáng chú ý của văn học Mỹ đương đại.

Đáng chú ý, A24 đã nhìn thấy tiềm năng của Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian từ trước những thành công kể trên. Ocean Vuong từng tiết lộ thỏa thuận chuyển thể đã được hoàn tất trước khi cuốn sách chính thức xuất bản năm 2019. Chính nhà văn đề nghị hãng trì hoãn công bố để tác phẩm có thời gian được đón nhận trước hết với tư cách một cuốn tiểu thuyết.

Việc bản quyền điện ảnh được mua từ khi tác phẩm còn chưa ra mắt cho thấy A24 đã nhìn thấy sức hút của câu chuyện từ rất sớm. Khi cuốn sách thực sự đến tay độc giả và nhận được sự đón nhận rộng rãi từ giới phê bình, kỳ vọng dành cho bản chuyển thể cũng theo đó lớn dần. Dù vậy, khoảng cách từ một cuốn tiểu thuyết giàu nội tâm đến một tác phẩm điện ảnh hoàn chỉnh vẫn còn rất xa, và hơn 5 năm phát triển vừa qua cho thấy sức hấp dẫn của nguyên tác cũng đi kèm một thử thách không nhỏ.