Ngày 4/9, UBND TP.HCM tổ chức phiên họp về tình hình kinh tế - xã hội tháng 8, giải pháp những tháng cuối năm 2026, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Nguyễn Văn Được.
Giải ngân tăng nhưng sức hấp thụ vốn chưa đồng đều
Một nội dung được bàn thảo sâu tại phiên họp là đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công để thúc đẩy tăng trưởng. Đầu tư công đang được TP.HCM xác định không chỉ là nhiệm vụ giải ngân nguồn vốn ngân sách, mà còn là “vốn mồi” để kích hoạt, huy động và dẫn dắt các nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân và toàn xã hội.
Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM Hoàng Vũ Thảnh cho biết TP.HCM đã phân bổ 100% kế hoạch vốn Chính phủ giao. Đến hết tháng 8/2026, thành phố giải ngân 85.141 tỷ đồng, đạt 57,7% kế hoạch vốn Thủ tướng giao là hơn 147.599 tỷ đồng.
So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ này tăng từ 44,1% lên 57,7%, tức cao hơn 13,6 điểm phần trăm, cho thấy kết quả 8 tháng chuyển biến tích cực cả về giá trị tuyệt đối và tỷ lệ.
Theo Bộ Tài chính, TP.HCM là một trong những địa phương có tỷ lệ giải ngân tốt với khối lượng vốn lớn và thuộc nhóm 20 địa phương đạt trên mức bình quân cả nước, hiện ở 49,8%.
 |
| 8 tháng đầu năm, TP.HCM giải ngân đạt 57,7%, thuộc nhóm 20 địa phương đạt trên mức bình quân cả nước. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Nhìn vào con số chung, tiến độ giải ngân của thành phố có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, phía sau tỷ lệ 57,7% là bức tranh không đồng đều giữa các địa bàn, đặc biệt ở cấp phường, xã.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh cho hay tỷ lệ giải ngân chung của thành phố đạt 57,7%, trên mức bình quân cả nước. Nhưng tại các phường, xã, tỷ lệ này mới khoảng 46%.
Theo ông, chỉ số này đang có xu hướng tăng và KPI sẽ được đánh giá trong tháng 9. Nếu đến hết tháng 9 không đạt 70%, theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP.HCM, người đứng đầu đơn vị sẽ không được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Do đó, bí thư, chủ tịch các phường, xã cần quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao công tác giải ngân đầu tư công.
Điều đó đồng nghĩa, áp lực giải ngân trong tháng 9 không chỉ nằm ở việc tăng thêm tỷ lệ phần trăm trên báo cáo, mà đã được gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu.
TP.HCM đặt mục tiêu phấn đấu đến hết quý III đạt tối thiểu 70%, tương đương 103.320 tỷ đồng. Riêng trong tháng 9, thành phố phải giải ngân tối thiểu 18.410 tỷ đồng và phấn đấu đến cuối năm đạt 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao.
Điểm nghẽn ở đâu?
Một phần đáng kể của bài toán giải ngân nằm ở công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Toàn Thắng, năm 2026 có 146 dự án đầu tư công có phần vốn bồi thường với tổng số hơn 38.000 tỷ đồng. Đến nay, thành phố giải ngân trên 32.000 tỷ đồng, đạt 84% và vượt kế hoạch đề ra. Các chủ đầu tư cam kết đến cuối quý IV/2026 sẽ giải ngân 98%.
Tuy nhiên, tiến độ giữa các chủ đầu tư và địa bàn vẫn khác nhau. Trong 42 chủ đầu tư dự án bồi thường, 23% chủ đầu tư giải ngân trên 70%; 5 ban bồi thường phường, xã đã giải ngân 100% vốn.
Sự chênh lệch này cho thấy cùng một yêu cầu giải ngân nhưng năng lực tổ chức thực hiện ở từng nơi không giống nhau. Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đánh giá tiến độ giữa các địa bàn chưa đồng đều, nhất là ở các khâu xác nhận nguồn gốc đất, phê duyệt phương án và chuẩn bị tái định cư. Các phường, xã cần trao đổi kinh nghiệm về giải pháp, cách làm để góp phần đẩy nhanh các dự án xây lắp.
Một loạt dự án trọng điểm đang cho thấy rõ mức độ khác nhau của bài toán này.
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đã bàn giao mặt bằng 159 trường hợp, đạt 100%. Cao tốc TP.HCM - Mộc Bài có 2.061/2.118 trường hợp đồng ý bàn giao mặt bằng, đạt 97,3%; khu tái định cư tại xã Nhuận Đức dự kiến hoàn thành cuối năm 2026.
Với cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đã kiểm đếm 1.655 trường hợp, phê duyệt 1.653 phương án; 1.278 trường hợp đã bàn giao 297 ha, đạt 89,9%. Trước ngày 30/9, các địa phương phải hoàn tất phương án, chi trả 159 trường hợp và tập trung tiếp nhận mặt bằng của 377 trường hợp.
Trong khi đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, đoạn qua xã Tân Nhựt, đã kiểm kê 73 trường hợp nhưng còn 18 trường hợp chưa liên hệ được chủ sử dụng đất.
Thành phố đặt các mốc rất cụ thể: hoàn thành bàn giao mốc ranh trước ngày 8/9, ban hành thông báo thu hồi đất trước ngày 15/9 và phê duyệt phương án bồi thường trước ngày 30/9.
Tại dự án Vành đai 4, khoảng 4.070 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó 904 trường hợp đủ điều kiện tái định cư. Xã Tân An Hội đã phê duyệt 802/826 phương án, đạt 97%; xã Nhuận Đức phê duyệt 587/906 phương án, đạt 64,8%.
Những con số này cho thấy giải ngân không đơn thuần là câu chuyện “có vốn thì chi”. Khả năng hấp thụ vốn còn phụ thuộc vào hàng loạt công đoạn, từ xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất, phê duyệt phương án, chi trả bồi thường đến bố trí tái định cư.
Vì vậy, trong thời gian tới, Sở Tài nguyên và Môi trường đề nghị chủ đầu tư bàn giao đầy đủ, chính xác mốc ranh và hồ sơ dự án. UBND các xã, phường quản lý tiến độ đến từng trường hợp, xử lý ngay những hồ sơ đủ điều kiện.
Các cơ quan, đơn vị phải khẩn trương xác định giá đất cụ thể, phê duyệt phương án, chi trả và bố trí tái định cư; tăng cường đối thoại, công khai chính sách và chỉ thực hiện biện pháp hành chính khi hồ sơ bảo đảm đầy đủ căn cứ, trình tự, thẩm quyền theo quy định.
“Thẻ vàng”, “thẻ đỏ” và trách nhiệm về người đứng đầu
Trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều, Giám đốc Sở Tài chính cho biết TP.HCM sẽ áp dụng cơ chế giám sát “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” nhằm siết chặt kỷ luật, trách nhiệm của người đứng đầu chủ đầu tư và địa phương trong giải ngân đầu tư công.
Song song đó, Tổ công tác 1279 hoạt động liên tục để tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng và thủ tục bồi thường.
Thành phố cũng tập trung đẩy nhanh những công trình trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4, nút giao An Phú, mở rộng Quốc lộ 50, Tham Lương - Bến Cát...
Cách tiếp cận này cho thấy thành phố đang chuyển trọng tâm từ việc theo dõi tỷ lệ giải ngân chung sang quản lý cụ thể hơn đối với từng địa phương, từng dự án và trách nhiệm của từng người đứng đầu.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh cho hay tuần tới, UBND thành phố sẽ có văn bản gửi các địa phương để xử lý những trường hợp không hấp thụ được vốn.
Theo đó, với các phường, xã do yếu tố khách quan không hấp thụ được vốn, như phải điều chỉnh phương án tuyến hoặc kinh phí giải phóng mặt bằng vượt dự kiến, thành phố sẽ điều hòa vốn sang địa phương khác.
Các dự án đủ điều kiện chuyển sang danh mục khởi công mới cũng được đề xuất trong đợt này để bố trí điều hòa vốn. Đồng thời, thành phố điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, qua đó rà soát những dự án cấp bách cần đầu tư trên địa bàn để đề xuất.
Đây là điểm đáng chú ý trong điều hành đầu tư công: vốn không nhất thiết phải “nằm chờ” ở nơi chưa có khả năng hấp thụ, trong khi những dự án có điều kiện triển khai lại thiếu nguồn lực.
Yêu cầu thay đổi cách nhìn về giải ngân đầu tư công
Nếu công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là một trong những điểm nghẽn ở cấp dự án, thì tiến độ ký hợp đồng, triển khai và giải ngân tại các dự án lớn lại là vấn đề được Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đặc biệt lưu ý.
Ông đánh giá giải ngân đầu tư công từ tháng 6 đến tháng 8 cải thiện rõ nét, cả 8 tháng đầu năm đạt 57,7%, vượt mức bình quân chung cả nước. Đây là kết quả tích cực cần tiếp tục phát huy.
 |
| Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh đơn vị giải ngân vốn đầu tư công không đạt 70%, thủ trưởng không được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ảnh: Phan Anh. |
Nhưng theo Chủ tịch UBND TP.HCM, các dự án lớn đã khởi công vẫn còn tình trạng ký hợp đồng, triển khai và giải ngân chậm.
“Chỉ cần giải ngân 10% khối này (đường sắt, các dự án trọng điểm khác, hạ tầng cảng biển, đường giao thông), tốc độ tăng trưởng sẽ cao hơn nhiều”, ông Được phân tích.
Nhận định này đặt câu chuyện giải ngân đầu tư công trong mối quan hệ trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng. Với quy mô vốn lớn, tiến độ của các dự án trọng điểm không chỉ quyết định khả năng hoàn thành kế hoạch đầu tư công mà còn tác động khả năng kích hoạt các nguồn lực khác của nền kinh tế.
Bởi vậy, yêu cầu của TP.HCM trong những tháng cuối năm không chỉ “giải ngân cho hết” mà còn phải bảo đảm nguồn vốn được đưa vào những dự án có khả năng triển khai, tạo ra khối lượng thực tế và phát huy vai trò “vốn mồi”.
Để biến yêu cầu đó thành áp lực thực thi, Chủ tịch Nguyễn Văn Được nhấn mạnh giải ngân vốn đầu tư công sẽ là tiêu chí để xếp loại thi đua người đứng đầu sở, ngành, phường, xã. Đơn vị giải ngân vốn đầu tư công không đạt 70%, thủ trưởng không được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Từ con số 57,7% sau 8 tháng, TP.HCM còn một chặng đường đáng kể để đạt mục tiêu 100% vào cuối năm. Trong đó, riêng tháng 9 phải giải ngân tối thiểu 18.410 tỷ đồng để đưa tỷ lệ lên ít nhất 70% vào cuối quý III.
“Thẻ vàng”, “thẻ đỏ” vì thế không chỉ là cơ chế giám sát tiến độ. Phía sau đó là yêu cầu thay đổi cách nhìn về giải ngân đầu tư công: từ một chỉ tiêu hành chính trở thành thước đo năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của người đứng đầu.
Luật Phát triển đô thị là “trọng tâm của trọng tâm”
Bên cạnh câu chuyện đầu tư công, người đứng đầu chính quyền TP.HCM yêu cầu toàn hệ thống tập trung triển khai các văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị, có hiệu lực từ ngày 1/10 tới.
Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh đây là nhiệm vụ “trọng tâm của trọng tâm”, yêu cầu phải ban hành các văn bản quy phạm pháp luật ngay thời điểm luật có hiệu lực.
“Việc ban hành quy định mới trên tinh thần không cầu toàn, những gì đã rõ thì mạnh dạn làm, việc chưa rõ tiếp tục nghiên cứu để ban hành kịp thời”, Chủ tịch UBND TP.HCM nêu rõ.
Thành phố Hồ Chí Minh - vùng đất chuyên chở ước mơ
Sách Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh - Thành phố của tôi là ấn phẩm kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng Miền Nam, Thống nhất Đất nước. Sách gồm 28 bài viết, là 28 câu chuyện dung dị, thấm đượm tình yêu dành cho vùng đất nghĩa tình, dễ sống và đáng sống. Từ đó, sách khắc họa và lan tỏa những thành tựu phát triển của TP.HCM dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền và sự chung tay, góp sức của nhân dân thành phố từ năm 1975 đến nay.
