Bên cạnh những công trình kiến trúc, “văn hóa vỉa hè” cũng là một phần của bản sắc đô thị Việt Nam. Ảnh: Duy Hiệu.

Năm 1997, tôi đi dự hội thảo về những vấn đề bức xúc của các đô thị lớn ở Melbourne (Australia), và tôi có đem theo một số hình ảnh của thành phố để trưng bày. Mọi người đều rất ngạc nhiên đến sững sờ khi nhìn thấy những hàng cây sao cao vút bên đường phố.

Đúng thế, ở họ cũng như ở nhiều thành phố lớn khác trên thế giới làm sao có được những hàng cây như vậy. Cây xanh phải là một thành tố rất quan trọng trong các đô thị.

Tỷ lệ cây xanh trên đầu người ở thành phố chúng ta còn quá thấp, vì vậy việc mở thêm nhiều công viên cây xanh, trồng thêm cây xanh ven đường và xung quanh các kiến trúc cao tầng cũng như tạo thêm mặt nước xanh sạch là vô cùng cấp thiết.

Ấy thế mà hiện nay nhiều công viên ở thành phố đã bị cắt xén làm hàng quán, làm chỗ vui chơi ăn nhậu. Lúc nào cũng nghe thấy những tiếng “dô, dô…” ầm ĩ hỗn tạp, ảnh hưởng không gian xanh, đến môi trường sống của người dân.

Ở Sài Gòn cũng như ở Hà Nội, người Pháp đã xây dựng rất nhiều công trình kiến trúc có giá trị về mặt nghệ thuật, những công trình đó đã góp phần làm cho các thành phố thêm phong phú, thêm đa dạng màu sắc, làm cho trình độ văn hóa, văn minh cao hơn các thành phố khác trong khu vực vào những năm đầu thế kỷ XX.

Những kiến trúc đó nay đã trở thành những di sản vật thể quý giá cần phải được trân trọng gìn giữ phát huy bởi nó không chỉ có giá trị về lịch sử mà nó vẫn đang còn giá trị sử dụng cao cho hôm nay.

Tất nhiên còn nhiều điều khác nữa mà chúng ta có thể khai thác để làm phong phú thêm cho vấn đề bản sắc riêng của thành phố. Ví dụ vấn đề vỉa hè.

Vỉa hè ở Việt Nam thực ra không chỉ đơn thuần là một cơ cấu của hạ tầng kỹ thuật đô thị, mà nó còn là một phần của cuộc sống đô thị. Bao nhiêu người đã sống dựa vào vỉa hè.

Hơi lộn xộn thật đấy, hơi nhuôm nham thật đấy và rất cần phải dọn dẹp và chỉnh trang lại nhưng cũng cần có sự hài hòa giữa lợi ích chung với những người mà hiện nay đang còn sống nhờ vào vỉa hè. Nói hơi quá một chút là ở Việt Nam ta hiện nay còn có cả “văn hóa vỉa hè” nữa.