 |
| Doanh nghiệp thường để ý mức độ muốn gắn bó, sự bền bỉ, vượt khó của người lao động trẻ hơn là kiến thức chuyên môn. Ảnh minh hoạ: Pexels. |
“Nhiều doanh nghiệp rất đau đầu vì các bạn trẻ vào làm vài ba bữa, chưa học được gì, chưa làm được gì đã nghỉ”, bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc Điều hành, Công ty cung cấp dịch vụ tuyển dụng nhân sự cấp trung và cấp cao Navigos Search, chia sẻ.
Thực tế, Báo cáo Nâng tầm Nhân lực Việt Nam 2026 do trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) và công ty nghiên cứu thị trường Decision Lab thực hiện cho thấy có độ vênh giữa mức độ quan trọng theo đánh giá từ doanh nghiệp và mức độ thể hiện năng lực của sinh viên ở 7 khía cạnh.
Thái độ của nhân sự trẻ chưa như kỳ vọng
Là người làm trong lĩnh vực tuyển dụng, bà Ngọc Lan cho hay, với nhân sự trẻ, doanh nghiệp sẽ để ý xem họ có ý định gắn bó lâu dài không, sự bền bỉ, tinh thần không ngại khó.
Theo bà, đó là yếu tố thái độ, ý thức. Nó cũng bao gồm kỹ năng quản lý thời gian - điều mà theo báo cáo nâng tầm nhân lực, doanh nghiệp đánh giá mức quan trọng 80% nhưng sinh viên tốt nghiệp mới chỉ ở mức 56%.
Bà Lan nêu thực tế công việc bắt đầu từ 8h nhưng 8h15, 8h30, nhân sự trẻ mới đến. Có thể đêm trước, các bạn thức khuya để hoàn thành dự án rồi sáng mai lại đến trễ. Bên cạnh đó còn là chuyện không thể hoàn thành công việc trong ngày.
Bà cho rằng bản chất là khả năng lập kế hoạch, biết việc nào quan trọng hơn, cần làm trước.
“Vấn đề của sinh viên mới ra trường là các bạn có quá nhiều việc phải làm, muốn làm nhiều thứ cùng lúc, có nhiều mối bận tâm dẫn đến không thể giải quyết vấn đề quan trọng đúng hạn”, bà Phương Lan nói.
 |
Nó cũng liên quan đến kỹ năng giải quyết vấn đề. Theo báo cáo, trong khi kỳ vọng ở mức 84% thì sinh viên tốt nghiệp mới chỉ thể hiện được ở mức 61%. Nhiều nhân sự trẻ vẫn cần cầm tay chỉ việc, chưa thể đào sâu để tìm ra vấn đề là gì, từ đó đưa ra giải pháp.
Trong khi đó, TS Lê Quốc Vinh - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc, Tập đoàn Truyền thông Lê - đồng tình với nhận định này. Ông nói thêm đang có độ chênh giữa cách nhà trường và doanh nghiệp nhìn nhận về khả năng giải quyết vấn đề.
“Trường nghĩ đến kiến thức chuyên môn còn doanh nghiệp đề cập đến kỹ năng xử lý khi có vấn đề bất ngờ phát sinh. Cái này trường không dạy được mà các em cần học từ thực tế”, TS Vinh chia sẻ.
Nhưng thực tế, ông đánh giá kỳ thực tập của sinh viên còn nhiều hạn chế khi trường đại học gói gọn việc đánh giá trong một khoảng thời gian. Ngoài khung thời gian trên, sinh viên trở lại đi học.
Không thích ứng được sẽ bị loại bỏ
Theo ông, cách làm này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giải quyết vấn đề mà còn làm mất đi cơ hội để sinh viên học tập văn hoá doanh nghiệp.
Là người làm việc, tuyển dụng trong hơn 20 năm, ông đánh giá cao khả năng thích ứng với môi trường, văn hoá doanh nghiệp của ứng viên.
Theo TS Lê Quốc Vinh, văn hoá doanh nghiệp không đứng yên. Nhân sự mới gia nhập, mang theo sắc thái mới, có thể tác động tích cực, làm văn hoá doanh nghiệp phong phú hơn. Ngược lại, cũng có người tiêu cực, làm suy giảm niềm tin chung, ảnh hưởng đến môi trường làm việc.
Ông ví doanh nghiệp như tập thể ngồi chung trên một con thuyền, mọi người cần chèo cùng một nhịp, thuyền sẽ tiến xa. Người lệch nhịp sẽ gây cản trở, thậm chí tai nạn.
“Người không cùng nhịp sẽ là rào cản. Họ sẽ tự loại bản thân hoặc bị đồng đội trên thuyền loại”, ông nói.
Đây cũng là lý do ông lo ngại khi kỳ thực tập của sinh viên chỉ giới hạn trong khoảng thời gian được trường tính điểm. Theo ông, cách làm như vậy khiến sinh viên mất cơ hội tiếp nhận văn hoá doanh nghiệp trong hành trình dài.
 |
| TS Lê Quốc Vinh, TS Nguyễn Thị Thu Anh và bà Ngô Thị Ngọc Lan chia sẻ cái nhìn về chất lượng nhân lực trẻ. Ảnh: BUV. |
Đào tạo cái doanh nghiệp cần
Chia sẻ với trăn trở của TS Lê Quốc Vinh, TS Nguyễn Thị Thu Anh - thành viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực - cho rằng trường nên chủ động kết nối và huy động doanh nghiệp tham gia vào quá trình dạy học.
Doanh nghiệp là bên “đặt hàng”. Họ nói rõ cần gì từ các sinh viên mới ra trường, mong muốn trường điều chỉnh ra sao. Trường có thể mời doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, thậm chí cả khâu kiểm tra, đánh giá.
Theo bà Thu Anh, quan hệ này phải hai chiều. Khi sinh viên về trường, chất lượng đầu ra cũng phải được bảo đảm: Nền tảng khoa học, học thuật, tác phong chuyên nghiệp, tinh thần trách nhiệm.
Điểm đánh giá thực tập cần có ý nghĩa thực sự với kết quả đầu ra của các em. Khi đó, sự kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ hình thành một cách tự nhiên.
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Ngô Thị Ngọc Lan cho biết qua quá trình trao đổi với nhiều giám đốc nhân sự, CEO, lãnh đạo bộ phận các công ty, bà nhận thấy phần lớn họ sẵn lòng đóng góp ý kiến nhằm nâng cao năng lực sinh viên khi trường mời.
Bà cũng lưu ý nhà trường cần lắng nghe chính sinh viên. Mỗi em đi thực tập là một nguồn thông tin quý về việc trường đang thiếu gì, doanh nghiệp đang đổi mới ra sao.
“1.000 sinh viên là có 1.000 câu trả lời”, bà nói, thay vì chỉ chờ phản hồi từ vài chục doanh nghiệp.
