Trong cuốn Cẩm nang phòng trị ung thư (NXB Tổng hợp TP.HCM), GS.BS Nguyễn Chấn Hùng cho biết đại tràng và trực tràng (dân gian gọi là ruột già) thường được gộp chung là đại trực tràng. Bệnh lý này thường khởi phát từ các polyp - những chồi thịt nhỏ mọc ở lớp niêm mạc lòng ruột.
Theo thời gian, polyp phát triển lớn dần có thể gây bít tắc lòng ruột hoặc chảy máu do cọ xát với phân. Dù khá phổ biến, ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả ở giai đoạn sớm nhờ sự phát triển của y học hiện đại.
 |
| Ung thư đại trực tràng có thể tiến triển âm thầm với những triệu chứng mơ hồ, vì vậy người có nguy cơ nên chủ động tầm soát để phát hiện bệnh sớm. Ảnh: NMG. |
Đáng lưu ý, theo các chuyên gia, ung thư đại trực tràng có thể tiến triển âm thầm, với triệu chứng ban đầu khá mơ hồ, thậm chí không khiến người bệnh nhận thấy bất thường rõ ràng.
Triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua
PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Viện Phẫu thuật Tiêu hóa, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Ống tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết nhiều triệu chứng ban đầu của bệnh dễ bị bỏ qua.
Một trong những biểu hiện có thể xuất hiện là đau âm ỉ vùng hố chậu hoặc dọc theo khung đại tràng. Cơn đau có thể không dữ dội nên người bệnh dễ cho rằng đây chỉ là vấn đề tiêu hóa thông thường.
Thay đổi thói quen đại tiện cũng là dấu hiệu cần chú ý. Người bệnh có thể gặp tình trạng phân lúc táo, lúc lỏng, khác với thói quen trước đây. Phân có thể xuất hiện nhầy hoặc máu.
 |
| Thay đổi thói quen đại tiện, phân lúc táo lúc lỏng, có nhầy hoặc máu là những dấu hiệu bất thường cần được lưu ý. Ảnh: Magnific. |
Những thay đổi này nếu kéo dài hoặc tái diễn cần được đánh giá, đặc biệt khi đi kèm các biểu hiện bất thường khác. Ngoài các triệu chứng tại đường tiêu hóa, người bệnh có thể xuất hiện chán ăn, gầy sút cân mà không rõ nguyên nhân. Đây là những biểu hiện toàn thân không đặc hiệu nhưng không nên chủ quan nếu diễn ra kéo dài.
Điều đáng lưu ý là ung thư đại trực tràng không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những cơn đau dữ dội hay triệu chứng rõ ràng. Chính sự mơ hồ này khiến một số người trì hoãn thăm khám, đến khi phát hiện bệnh thì đã ở giai đoạn muộn.
 |
| Một bệnh nhân trẻ mắc ung thư đại trực tràng đang được điều trị tại Bệnh viện K. Ảnh: Việt Linh. |
Ai có nguy cơ cao mắc ung thư đại trực tràng?
Theo PGS Tuấn, những nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt lưu ý tầm soát ung thư đại trực tràng bao gồm: người từ 45 tuổi trở lên, người có tiền sử bản thân mắc polyp đại tràng, viêm đại tràng mạn tính hoặc hội chứng đa polyp.
Bên cạnh đó, yếu tố gia đình đóng vai trò rất quan trọng. Những người có người thân (đặc biệt là người thân trực hệ bậc một) từng mắc ung thư đại trực tràng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh, người từng phát hiện polyp cần nghiêm túc tái khám và nội soi định kỳ theo chỉ định, bởi một số dạng polyp có bản chất tiến triển thành ung thư theo thời gian.
Không có triệu chứng vẫn cần tầm soát
Một trong những vấn đề khiến ung thư đại trực tràng trở nên nguy hiểm là không phải chờ đến khi có triệu chứng mới cần kiểm tra.
PGS Tuấn khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ hoặc từ 45 tuổi nên chủ động tầm soát ung thư đại trực tràng bằng nội soi, ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện dấu hiệu bất thường rõ ràng.
Không chỉ giúp phát hiện các tổn thương nghi ngờ, nội soi đại tràng còn cho phép bác sĩ can thiệp, cắt bỏ polyp ngay trong quá trình kiểm tra, từ đó ngăn ngừa triệt để nguy cơ tiến triển thành ung thư.
Thay vì thụ động chờ đến khi xuất hiện các triệu chứng báo động như đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu hay sụt cân bất thường, người dân nên chủ động đánh giá nguy cơ và tham vấn bác sĩ để tầm soát sớm. Việc phát hiện bệnh ở "thời điểm vàng" sẽ tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tối đa rủi ro chuyển biến sang giai đoạn muộn.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
