Mùa tựu trường là khoảng thời gian các tân sinh viên, đặc biệt là những bạn trẻ lần đầu xa nhà, rục rịch chuẩn bị cho cuộc sống tự lập. Tìm phòng trọ ở đâu, mua sắm đồ đạc và trang thiết bị phục vụ học tập thế nào, tính toán chi tiêu hàng tháng ra sao, có nên đi làm thêm hay không... hàng loạt câu hỏi bủa vây có thể khiến bất kỳ người trẻ non kinh nghiệm nào rơi vào khủng hoảng.

Nhớ lại thời điểm cách đây một năm, khi chập chững lên Hà Nội nhập học, tôi cũng gặp phải những vấn đề không của riêng ai như vậy. Trải qua vài lần “vấp ngã”, tôi nhận ra tầm quan trọng của việc lên kế hoạch và hợp lý cho từng vấn đề dù là nhỏ nhất. Qua đó, tôi có thể bước vào năm thứ hai đại học với sự an tâm nhờ hành trang kinh nghiệm đã tích lũy suốt năm qua.

---

Mặc cho những lời cảnh báo về chuyện tìm trọ như phòng không đúng mô tả, thiếu minh bạch trong việc thanh toán, hợp đồng kèm nhiều điều khoản bất lợi... tôi vẫn “dính bẫy” vì thiếu cẩn trọng.

Vì mải lo thủ tục nhập học kèm tâm lý muốn ổn định nhanh để tránh tốn kém khi ở khách sạn, tôi chốt cọc vội vàng một căn phòng cách trường không xa. Khi chủ nhà nói phòng đang có khoảng 3-4 bạn tân sinh viên cùng khóa hỏi thông tin, tôi sợ bỏ lỡ cơ hội nên đã vội ký hợp đồng 3 tháng dù chỉ mới kiểm tra qua. Ở được vài ngày, tôi mới dần nhận ra sự xuống cấp của nội thất cũng như khả năng thoát nước kém. Chủ nhà nói nếu muốn sửa chữa hoặc thay mới, tôi phải chịu 100% chi phí. Vì không muốn mất tiền cọc, tôi đành chấp nhận ở đó đến hết hợp đồng.

Giải pháp:

Rút kinh nghiệm lần đầu, tôi lựa chọn mô hình căn hộ dịch vụ dù chi phí quản lý, điện, nước... nhỉnh hơn đôi chút. Vị trí không còn là ưu tiên khi tôi mở rộng bán kính 5 km tính từ trường học. Nhờ đó, tôi tìm được căn hộ trong khu dân cư gần trụ sở công an phường, có sân chơi tập thể với nhiều cây xanh và đủ tiện ích như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, quán ăn... xung quanh. Tôi cũng hỏi thăm một vài người thuê cùng tòa nhà, kiểm tra kỹ mọi điều khoản trong hợp đồng và tình trạng phòng trước khi đặt bút ký.

---

Trước khi rời nhà, tôi nghĩ chỉ cần cân đối tiền thuê trọ và chi phí ăn uống cơ bản với khoản trợ cấp từ bố mẹ là đủ. Thực tế, hàng loạt khoản phát sinh khác ập đến từ đồ dùng cá nhân, những buổi đi cà phê cùng bạn bè tới giáo trình, sách tham khảo, học phí kỹ năng mới... Không lập ngân sách từ đầu, số tiền bố mẹ chuẩn bị cho tôi gần như “bốc hơi” chỉ sau vài tuần đầu tiên.

Giải pháp:

Tôi học cách tách rõ 3 nhóm chi phí: Khoản bắt buộc hàng tháng, dự phòng cho việc phát sinh và đầu tư những món đồ sử dụng dài hạn thay vì liên tục thay mới. Chiếc laptop là ví dụ điển hình cho nhóm thứ 3.

Thay vì chọn máy giá rẻ rồi phải nâng cấp giữa chừng, năm nay, tôi quyết định đầu tư một lần cho chiếc Asus Vivobook S14 S3407AA. Thiết kế mỏng nhẹ nhưng bền bỉ và có pin dung lượng lớn tới 70 W rất phù hợp người thường xuyên di chuyển như tôi. Máy cũng có hiệu năng ổn định với chip Intel Core Ultra series 3, đặc biệt được trang bị NPU đến 50 TOPS đạt chuẩn Copilot+ PC giúp tôi tự tin xử lý các tác vụ AI.

Đặc biệt, với chính sách bảo hành toàn cầu 2 năm của hãng, tôi yên tâm hơn vì hạn chế phát sinh chi phí sửa chữa suốt 4 năm học đại học. Giờ đây, tôi chỉ cần cân đối thu nhập hàng tháng từ việc làm thêm với chi phí gia hạn bản quyền một số phần mềm phục vụ học tập và công việc.

Việc không muốn phụ thuộc tài chính vào bố mẹ khiến tôi gặp áp lực dù bản thân không phải người sống lãng phí. Thấy nhiều bạn cùng lớp đi làm bán thời gian ở quán cà phê vào buổi tối, tôi cũng ngỏ lời nhờ giới thiệu.

Sau khoảng 3 tháng, tôi cảm thấy việc đi làm thêm tối dù không trùng lịch học, nhưng khiến mình mệt mỏi và thiếu tỉnh táo vào hôm sau. Quyết định nghỉ việc đến vào một tối quán tổ chức tiệc sinh nhật cho khách, tôi phải ở lại đến 1h sáng để dọn dẹp. Sau đó, tôi ngủ quên và bỏ lỡ buổi phỏng vấn tuyển thành viên của câu lạc bộ chuyên ngành mà bản thân rất muốn tham gia.

Giải pháp:

Làm thêm chưa bao giờ là lựa chọn sai, nhưng tôi học được tính kiên nhẫn khi biết rằng khoản thu nhập hàng tháng không nói lên tất cả. Sau khi “chia tay” quán cà phê, tôi không sốt sắng mà chọn lọc những công việc vừa liên quan đến chuyên ngành và sở thích viết lách, vừa linh động về thời gian. Hiện tại, tôi là thực tập sinh ở một agency truyền thông. Thu nhập không quá ổn định, song tôi được thử nghiệm đa dạng vai trò và công việc, từ đó tích lũy nhiều kinh nghiệm. Tôi nghĩ mình sẽ tiếp tục hoàn thành kỳ thực tập và kiến tập tại công ty này.