Điện mặt trời vượt than đá, Trung Quốc lập kỷ lục mới

Kỹ thuật viên kiểm tra thiết bị quang điện tại một trang trại điện mặt trời ở thành phố Hoàng Cương, tỉnh Hồ Bắc, ngày 28/7/2026. Ảnh: China Daily.

Điện mặt trời vừa chính thức vượt qua nhiệt điện than để trở thành nguồn có công suất lắp đặt lớn nhất tại Trung Quốc. Dữ liệu từ Cục Năng lượng Quốc gia (NEA) cho biết tính đến cuối tháng 7/2026, công suất quang điện của nước này đã đạt 1.286 gigawatt, chiếm 31,5% tổng công suất toàn quốc.

Bắc Kinh khẳng định đây là bước ngoặt quan trọng, song việc tích hợp 31,5% tỷ trọng điện mặt trời vào hệ thống vẫn đòi hỏi nguồn vốn hàng nghìn tỷ nhân dân tệ để nâng cấp lưới điện hiện đại.

"Trong hơn một thế kỷ qua, kể từ khi ngành công nghiệp điện lực Trung Quốc ra đời, mô hình lịch sử lấy nhiệt điện than làm nguồn điện lớn nhất đã thay đổi", NEA đăng tải trên tài khoản WeChat chính thức.

Sự thay đổi này phá vỡ mô hình phụ thuộc vào nhiệt điện than kéo dài hơn một thế kỷ qua. Trước đó, dữ liệu báo cáo nửa đầu năm 2026 cũng ghi nhận tỷ trọng điện phát ra từ than đá lần đầu tiên hạ xuống dưới mức 50%.

Theo SCMP ngày 3/9, hiện Trung Quốc nắm giữ khoảng 80% sản lượng tấm quang điện toàn cầu, sở hữu chuỗi cung ứng công nghiệp hoàn chỉnh và có sức cạnh tranh hàng đầu thế giới.

Dù chiếm 31,5% công suất lắp đặt, sản lượng điện mặt trời mới chỉ đáp ứng 13% tổng lượng điện tiêu thụ tính đến hết tháng 7 (đạt 802,4 tỷ kWh trong 7 tháng đầu năm, tăng 15,5% so với cùng kỳ).

Để giải bài toán lệch pha giữa công suất và khả năng hấp thụ, Bắc Kinh đang đẩy nhanh xây dựng "hệ thống điện kiểu mới". Theo NEA, dự kiến khoản đầu tư cho hạ tầng lưới điện giai đoạn 2026 - 2030 (Kế hoạch 5 năm lần thứ 15) sẽ vượt quá 5.000 tỷ nhân dân tệ (743,8 tỷ USD). Hệ thống điện cũng là một trong "sáu mạng lưới hạ tầng trọng điểm" cùng với mạng tính toán, viễn thông và công trình ngầm được chính phủ tập trung hỗ trợ tài khóa.

Trong một báo cáo vào thứ Hai, Larry Hu, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc của Macquarie Group, cho biết Bắc Kinh đã tăng cường hỗ trợ tài chính để duy trì tăng trưởng trong phần còn lại của năm, sau dữ liệu kinh tế yếu hơn dự kiến trong tháng 7 và quý 2. "Đầu tư hạ tầng, đặc biệt là vào 'sáu mạng lưới', sẽ là trọng tâm", ông nói thêm.

Theo đài truyền hình nhà nước CCTV, Bên cạnh chuyển dịch xanh, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra bài toán gay gắt về an ninh năng lượng. Việc vận hành các trung tâm dữ liệu quy mô lớn làm gia tăng đột biến tải lượng tiêu thụ.

Tại thành phố Thường Thục (tỉnh Giang Tô), sản lượng điện phục vụ hạ tầng tính toán trong mùa hè này đã vượt qua nhu cầu sử dụng điều hòa của toàn bộ hộ gia đình, đóng góp gần một nửa mức tăng trưởng phụ tải điện của địa phương.