|
|
Từ biểu tượng của thời trang siêu nhanh, Shein nay hướng tới IPO Hong Kong với định giá giảm gần 70%. Ảnh: Reuters. |
Tháng 4/2022, Shein ở thời kỳ hoàng kim. Đại dịch và làn sóng video “Shein haul” trên mạng xã hội giúp hãng thời trang nhanh thu hút hàng triệu khách hàng trẻ bằng những sản phẩm giá rẻ, liên tục cập nhật xu hướng.
Doanh số tại Mỹ tăng mạnh, đưa Shein trở thành nhà bán lẻ thời trang lớn nhất nước này xét về doanh thu. Các nhà đầu tư khi đó định giá công ty lên tới 100 tỷ USD, đưa Shein vào nhóm những startup giá trị nhất thế giới, theo Nikkei.
Một đợt IPO dường như chỉ còn là vấn đề thời gian. Thế nhưng, sau 4 năm, hai lần kế hoạch niêm yết không thành và hàng tỷ USD giá trị trên giấy biến mất, Shein mới tiến gần tới thị trường chứng khoán.
Reuters cho biết công ty đang hướng tới IPO tại Hong Kong (Trung Quốc), chào bán 280 triệu cổ phiếu với giá 47,6-49,5 HKD/cổ phiếu. Mức giá cao nhất đưa vốn hóa Shein lên gần 27 tỷ USD, thấp hơn khoảng 70% so với đỉnh năm 2022. Công ty dự kiến huy động tối đa 1,8 tỷ USD và bắt đầu giao dịch ngày 1/9.
Hành trình của Shein cho thấy một mô hình kinh doanh từng hưởng lợi lớn từ thương mại điện tử và toàn cầu hóa đang phải thích nghi với môi trường hoàn toàn khác, khi thuế quan, quy định và cạnh tranh ngày càng trở thành những biến số quan trọng.
Brittain Ladd, chuyên gia tư vấn chuỗi cung ứng tại Texas, từng làm việc tại Amazon và Dell, nhận định Shein là một trong những ứng viên IPO được theo dõi sát nhất thế giới và là “thước đo” quan trọng đối với mô hình thời trang siêu nhanh.
Từ 100 tỷ USD đến bài toán định giá
Shein không bán sản phẩm tại Trung Quốc mà tập trung vào thị trường quốc tế. Vì vậy, một đợt niêm yết ở trung tâm tài chính lớn của phương Tây từng được xem là bước đi quan trọng để công ty khẳng định vị thế toàn cầu và tiếp cận nguồn vốn quốc tế.
Công ty thuê Donald Tang, cựu chuyên gia ngân hàng đầu tư tại Bear Stearns, dẫn dắt kế hoạch IPO. Tuy nhiên, thời điểm thuận lợi nhanh chóng trôi qua.
Cuối năm 2022, khi thị trường công nghệ toàn cầu lao dốc, sự hào hứng của nhà đầu tư với Shein bắt đầu suy giảm. Đến tháng 10, cổ phiếu công ty trên thị trường thứ cấp được giao dịch ở mức định giá khoảng 65-85 tỷ USD.
Vài tháng sau, Shein huy động vốn với mức định giá 66 tỷ USD, giảm 1/3 so với đỉnh 100 tỷ USD.
Trong khi đó, các nhà bán lẻ Mỹ và châu Âu ngày càng phàn nàn về áp lực cạnh tranh từ thời trang nhanh Trung Quốc. Một trong những lợi thế lớn của Shein cũng bắt đầu bị thu hẹp.
Đó là cơ chế de minimis, cho phép các kiện hàng có giá trị dưới 800 USD được miễn một số loại thuế và thủ tục nhập khẩu tại Mỹ. Mô hình bán hàng trực tiếp tới người tiêu dùng của Shein từng tận dụng đáng kể cơ chế này để giữ giá thấp.
 |
| Các sản phẩm của Shein trong một xưởng may tại khu vực sản xuất hàng may mặc ở Quảng Châu (Trung Quốc) năm 2025. Ảnh: NYT. |
Mỹ sau đó triển khai các biện pháp nhằm thu hẹp rồi chấm dứt ưu đãi trên. Những động thái tương tự cũng được Anh và EU xem xét hoặc thực hiện.
Nếu trước đây giá rẻ và tốc độ đưa sản phẩm mới ra thị trường là lợi thế cạnh tranh lớn, Shein nay phải đối mặt với câu hỏi liệu mô hình đó có còn hiệu quả khi chi phí thương mại tăng.
Cùng lúc, giới chức và các tổ chức xã hội bắt đầu xem xét kỹ hơn chuỗi cung ứng của công ty, từ điều kiện lao động đến vấn đề môi trường và tính bền vững.
Shein từng khẳng định có chính sách “không khoan nhượng” với lao động cưỡng bức và cho rằng giá thành thấp chủ yếu đến từ chuỗi cung ứng hiệu quả.
Để giảm những lo ngại về nguồn gốc Trung Quốc, Shein chuyển nơi đăng ký pháp nhân sang Singapore năm 2022. Tại một hội nghị ở Los Angeles năm 2024, Donald Tang từng mô tả công ty về cơ bản là một “công ty Mỹ”.
Tuy nhiên, nỗ lực thay đổi hình ảnh không giúp những vấn đề liên quan đến IPO biến mất.
Vận đen liên tiếp
Ban đầu, Shein nhắm tới Mỹ. Nhưng khi các rào cản quản lý và chính trị gia tăng, công ty chuyển hướng sang London vào đầu năm 2024.
London được đánh giá là một thị trường vốn lớn, có hệ thống pháp lý và tài chính phù hợp với một doanh nghiệp hướng tới khách hàng toàn cầu. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng không thành công.
Cơ quan Quản lý Tài chính Anh từng chấp thuận ban đầu cho Shein niêm yết tại London, nhưng Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc đặt câu hỏi về cách công ty trình bày những rủi ro liên quan đến chuỗi cung ứng trong hồ sơ.
Đến tháng 5/2025, Shein chuyển sang kế hoạch thứ ba, tập trung vào Hong Kong.
Việc lựa chọn Hong Kong mang ý nghĩa đặc biệt. Đây vừa là một trong những trung tâm tài chính lớn của thế giới, vừa giúp Shein tiến gần hơn tới hệ thống quản lý và thị trường vốn Trung Quốc.
Công ty đồng thời điều chỉnh hình ảnh theo hướng nhấn mạnh nguồn gốc Trung Quốc. Nhà sáng lập Xu Yangtian, vốn rất kín tiếng, lần đầu xuất hiện công khai tại một hội nghị do chính phủ tổ chức hồi tháng 2 năm nay.
 |
| Chủ tịch điều hành của Tập đoàn Shein Donald Tang. Ảnh: Reuters. |
Sheng Lu, giáo sư Đại học Delaware chuyên nghiên cứu ngành thời trang, cho rằng Shein lý tưởng nhất vẫn muốn IPO tại New York hoặc London, nhưng cả hai lựa chọn đều không thành hiện thực.
Trong lúc đó, những vấn đề khác tiếp tục xuất hiện. Tại Paris, nơi Shein mở cửa hàng vật lý đầu tiên cuối năm ngoái, công ty đối mặt với phản ứng liên quan đến tác động của thời trang nhanh đối với các nhà bán lẻ truyền thống.
Tại EU, Ủy ban châu Âu mở cuộc điều tra nền tảng Shein theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), trong đó xem xét cách thức vận hành thuật toán và những sản phẩm được bán bởi bên thứ ba.
Cuộc điều tra có thể dẫn tới khoản phạt lên tới 6% doanh thu toàn cầu. Shein cho biết công ty nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ theo DSA và hợp tác đầy đủ với cơ quan quản lý.
Những vấn đề về thuế, quy định và người tiêu dùng ngày càng chồng chất, khiến định giá công ty tiếp tục chịu sức ép.
IPO không còn là câu chuyện tăng vốn
Theo Financial Times, các cố vấn IPO gần đây đưa ra mức định giá dưới 30 tỷ USD cho nhà đầu tư, thấp hơn mức Shein kỳ vọng. Đáng chú ý, nhiều nhà đầu tư chủ chốt trong đợt IPO cũng chính là những cổ đông đã rót vốn vào công ty trước đây.
Bản cáo bạch dự thảo nộp lên Sở Giao dịch chứng khoán Hong Kong hồi tháng trước cho thấy Shein lỗ ròng 99 triệu USD trong quý I năm nay. Lợi nhuận ròng năm 2025 đạt 2 tỷ USD, giảm mạnh so với mức đỉnh 3,4 tỷ USD của năm trước.
Đây là dấu hiệu cho thấy tốc độ tăng trưởng của Shein không còn mạnh như giai đoạn bùng nổ trước đó.
Công ty cũng thừa nhận đang phải tìm nhiều cách ứng phó với chi phí thương mại gia tăng, trong đó có khả năng tăng giá tại Mỹ để bù đắp một phần chi phí.
 |
| Lợi thế kinh doanh của Shein đang dần thu hẹp. Ảnh: Reuters. |
Shein đồng thời tiết lộ đang chịu điều tra của Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), dù chưa công bố thêm chi tiết.
Một nghịch lý đáng chú ý là Shein có khoảng 15 tỷ USD tiền mặt và các khoản đầu tư ngắn hạn. Điều này khiến một số chuyên gia cho rằng công ty không thực sự cần huy động vốn để duy trì hoạt động.
Thay vào đó, IPO có thể tạo cơ hội để các nhà đầu tư từ giai đoạn đầu hiện thực hóa một phần khoản đầu tư sau nhiều năm chờ đợi.
Trong hồ sơ, Shein cho biết tiền huy động sẽ được dùng cho công nghệ, marketing và các chương trình nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp, bao gồm đào tạo nhà cung cấp.
Với chuyên gia chuỗi cung ứng Brittain Ladd, tương lai của Shein có thể nằm ở việc mở rộng các nền tảng dành cho bên bán thứ ba, cung cấp hạ tầng chuỗi cung ứng cho những nhà bán lẻ lớn và tìm kiếm thị trường mới bên ngoài Mỹ và EU.
“Shein đang mất đi một lợi thế về quy định vốn được tích hợp vào mô hình kinh doanh”, ông nói. Những thay đổi đối với quy định de minimis đã làm đảo lộn cách thức vận hành của toàn bộ công ty.
Trong hơn 200 năm qua, mặc dù trải qua nhiều thăng trầm, thị trường chứng khoán vẫn là nơi tốt nhất để các nhà đầu tư dài hạn xây dựng sự sung túc. Nhưng để thành công trong mảng này, cần hiểu rõ các quy luật của thị trường, hiểu các mùa hoạt động của nó. Câu hỏi lớn nhất về tài chính trong tâm trí tất cả chúng ta ngày nay là gì? Theo kinh nghiệm của tác giả Anthony Robbins trong cuốn Đầu tư thông minh, chúng ta đều đang tìm kiếm câu trả lời cho cùng một vấn đề: “Tôi nên đặt tiền của mình vào đâu?”.
