Đến năm 2030, du lịch Việt Nam đặt mục tiêu đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế và phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt 80- 90 tỷ USD .

Việt Nam sẽ phát triển mạnh 3 cực tăng trưởng du lịch ; hình thành 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và 15 tập đoàn, tổng công ty có thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Những mục tiêu này được đặt ra trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị khóa XIV về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu gần gấp đôi lượng khách quốc tế trong vài năm tới, bài toán đặt ra không chỉ là làm thế nào để thu hút thêm khách mà còn là làm thế nào để mỗi chuyến đi tạo ra giá trị cao hơn. Đây cũng là yêu cầu với cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình chuyển từ phát triển theo số lượng sang chú trọng chất lượng, sản phẩm đặc thù và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Du khách đang chi tiền như thế nào Việt Nam?

Ông Nguyễn Châu Á, nhà sáng lập, Giám đốc Công ty TNHH Oxalis - đơn vị khai thác độc quyền tour khám phá Sơn Đòong và nhiều hang động khác tại Quảng Trị, nhận định Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển các sản phẩm phù hợp với xu hướng du lịch thế giới.

Trong đó, 3 mô hình có thể trở thành thế mạnh và tạo lợi thế cạnh tranh ở tầm quốc tế gồm du lịch biển, trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa.

Tuy nhiên, theo ông Châu Á, lợi thế về tài nguyên chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm du lịch đã đáp ứng đúng nhu cầu của từng thị trường.

"Hiện nay ngành du lịch Việt Nam gặp khó khăn lớn nhất về sản phẩm và nguồn khách. Chúng ta chưa thực sự nghiên cứu kỹ hay tạo ra sản phẩm đặc thù cho các thị trường khách rõ ràng mà đa số tạo ra sản phẩm du lịch chung và gom tất cả các nhóm khách vào cùng nhau. Từ đó, sản phẩm trở nên kém hấp dẫn trong thời buổi khách du lịch lại muốn cá nhân hóa trải nghiệm", ông nói.

Đồng quan điểm, ông Cao Văn Chóng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist Group), cũng cho rằng Việt Nam có nhiều tài nguyên thuận lợi để phát triển du lịch giá trị cao, đặc biệt là biển đảo gắn với văn hóa, ẩm thực, thiên nhiên và đời sống bản địa.

Tuy nhiên, để những lợi thế này tạo ra giá trị kinh tế, tài nguyên mới chỉ là điều kiện cần.

Theo ông Chóng, ngành du lịch cần giải quyết đồng thời 3 bài toán về hạ tầng kết nối, sản phẩm và liên kết.

Một điểm đến đẹp nhưng khó tiếp cận, thời gian di chuyển dài hoặc thiếu dịch vụ chất lượng cao sẽ khó giữ chân du khách và phát huy hết giá trị vốn có. Do đó, Việt Nam cần chuyển từ tư duy "có tài nguyên thì làm du lịch" sang "kiến tạo trải nghiệm".

"Giá trị của một chuyến đi không nằm ở một sản phẩm riêng lẻ mà được tạo ra xuyên suốt hành trình của du khách, kết nối các sản phẩm thành một hệ sinh thái đủ sức giữ khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Một điểm đến mạnh không chỉ cần doanh nghiệp mạnh, mà cần cả hệ sinh thái cùng mạnh", ông Chóng nói.

3 cực tăng trưởng bổ trợ

Nghị quyết 26 xác định Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng là 3 cực tăng trưởng du lịch, đồng thời từng bước đưa Phú Quốc trở thành cực tăng trưởng mới của ngành.

"Tôi nghĩ Nghị quyết này chỉ ra các trụ cột chính điểm đến của Việt Nam là hoàn toàn chính xác và đầy sắc sảo", ông Nguyễn Châu Á nhận định.

Theo ông, với xu hướng khách quốc tế nghiêng về những kỳ nghỉ kéo dài 1-2 tuần, Việt Nam cần xác định rõ các điểm đến trọng điểm để tập trung xây dựng thương hiệu, cũng như phát huy vai trò của những điểm đến vệ tinh trong cùng một vùng.

Với cách tiếp cận này, Hà Nội có thể trở thành đầu mối của vùng phía Bắc, tạo thành một vùng điểm đến với những điểm nhấn khác biệt như Hạ Long, Ninh Bình, Sa Pa, Hà Giang (nay là Tuyên Quang), Cao Bằng, Lạng Sơn.

Trong khi Đà Nẵng bao trùm khu di sản miền trung với những nét độc đáo riêng như lịch sử, văn hoá, thiên nhiên, "vương quốc hang động".

TP.HCM lại là điểm đến năng động, hiện đại, có khả năng kết nối với đồng bằng sông Cửu Long, các vùng du lịch hiện đại, cao cấp ven biển cùng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng.

Phú Quốc có thể từng bước trở thành một điểm đến biển đảo hiện đại bậc nhất Việt Nam và khu vực châu Á, với hạ tầng du lịch cao cấp, đa dạng, qua đó giúp du lịch Việt Nam nổi bật hơn trên thị trường quốc tế.

Cách phân chia vai trò theo lợi thế từng điểm đến cũng là cơ sở để tạo ra một cấu trúc quan trọng cho du lịch Việt Nam, theo ông Cao Văn Chóng. Doanh nhân này đánh giá các cực tăng trưởng không nhất thiết phải cạnh tranh với nhau bằng cùng một sản phẩm mà cần phát huy lợi thế riêng, sau đó kết nối để hình thành mạng lưới điểm đến.

TP.HCM có lợi thế về đô thị năng động, thương mại, dịch vụ, ẩm thực, mua sắm, giải trí, kinh tế đêm và MICE (du lịch kết hợp hội thảo); Hà Nội có chiều sâu về văn hóa, lịch sử, di sản, đồng thời có lợi thế về MICE và ngoại giao.

Đà Nẵng sở hữu hạ tầng, khả năng kết nối, biển, nghỉ dưỡng và vị trí trung tâm miền Trung. Trong khi đó, Phú Quốc có cơ hội phát triển thành trung tâm nghỉ dưỡng biển cao cấp, MICE và sự kiện quốc tế.

Nếu ông Châu Á nhấn mạnh vai trò của các điểm đến vệ tinh trong việc tạo sức mạnh cho cực tăng trưởng, ông Chóng cho rằng giá trị của mô hình này chỉ được phát huy khi các cực thực sự trở thành đầu mối phân phối và kết nối dòng khách tới những địa phương xung quanh.

Du khách đến TP.HCM có thể tiếp tục mở rộng hành trình đến Cần Giờ và các điểm đến khác; từ Hà Nội kết nối với các tỉnh phía Bắc; từ Đà Nẵng mở rộng hành trình đến Huế, Hội An và các địa phương miền Trung; trong khi Phú Quốc có thể trở thành trung tâm nghỉ dưỡng và sự kiện quốc tế.

"Du khách lựa chọn hành trình và trải nghiệm, không lựa chọn theo địa giới hành chính", ông Chóng nói, nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là xây dựng những điểm đến mạnh mà cần hình thành một mạng lưới các điểm đến mạnh, có khả năng bổ trợ và đưa khách cho nhau.

Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp

Ông Cao Văn Chóng đánh giá Nghị quyết 26 đặt ra yêu cầu lớn đối với ngành du lịch, buộc chuyển từ tư duy tăng trưởng dựa trên số lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị. Thay vì chỉ tập trung thu hút thêm khách, ngành cần hướng đến gia tăng giá trị từ mỗi du khách thông qua sản phẩm, dịch vụ và toàn bộ trải nghiệm tại điểm đến.

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào từng địa phương hay doanh nghiệp tự phát triển. Ngành cần những doanh nghiệp đủ quy mô, năng lực quản trị, đầu tư và thị trường để dẫn dắt chuỗi giá trị.

"Chúng tôi xác định vừa là chủ thể kinh doanh, vừa tham gia phát triển điểm đến. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp chủ động hơn trong làm mới sản phẩm, đưa nguồn khách đến, kết nối các địa phương, xúc tiến thị trường, đào tạo nhân lực và nghiên cứu các cơ hội đầu tư phù hợp", ông cho hay.

Để doanh nghiệp có thể tham gia vào định hướng chung đó, theo ông Nguyễn Châu Á, Nghị quyết 26 cần được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động hoặc chiến lược cụ thể. Chẳng hạn, trong 45-50 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam năm 2030 có thể phân loại thành những dòng sản phẩm khác nhau và đặt mục tiêu lượng khách tương ứng.

Khi các chương trình hành động được phân bổ từ Trung ương đến địa phương, mỗi tỉnh/thành có thể xây dựng chiến lược phát triển dựa trên thế mạnh chủ đạo, từ đó cùng các địa phương khác tạo nên sức mạnh cạnh tranh vùng, thay vì làm giống nhau và tự cạnh tranh lẫn nhau.

Khi định hướng phát triển được xác lập rõ hơn, doanh nghiệp cũng có cơ sở để tham gia vào một chiến lược chung, thay vì tự phát triển sản phẩm theo từng địa bàn và thị trường riêng lẻ.

"Để làm được điều này, bộ máy quản lý nhà nước các cấp về du lịch cần có sự am tường sâu sắc về du lịch và tạo điều kiện cho du lịch phát triển", ông nói.

Đồng quan điểm, ông Chóng cho hay hiệu quả của sự phối hợp cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể. Trong hợp tác phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, hiệu quả liên kết cần được đo bằng sản phẩm mới, lượng khách trao đổi, thời gian lưu trú, mức sử dụng dịch vụ và giá trị tạo ra tại điểm đến.

"Chúng tôi mong muốn không chỉ tăng trưởng cho chính mình, mà còn góp phần mở rộng thị trường và tạo thêm giá trị cho cả hệ sinh thái du lịch", ông nói.