 |
Cuối tháng 7, cảnh sát Malaysia phát hiện 71 cỗ máy đào tiền ảo hoạt động suốt ngày đêm tại 4 cơ sở ở bang miền Nam Johor. Ba nghi phạm bị bắt giữ cùng với các tang vật là máy tính, bộ định tuyến và các công cụ đào Bitcoin khác.
Cảnh sát trưởng bang Johor Ab Rahaman Arsad cho biết các đối tượng đã ăn cắp điện từ bên ngoài công tơ, gây thiệt hại tổng cộng 16.600 USD chỉ trong một tháng. Các máy đào tiền ảo có thể mang lại lợi nhuận trên 20.000 USD mỗi tháng.
“Tại Malaysia, hàng nghìn sự cố đã châm ngòi cho các cuộc điều tra về nạn đào tiền ảo trái phép”, ông Sonny Zulhuda, phó giáo sư tại Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia, nhận xét với DW.
Không chỉ Malaysia, nhiều quốc gia khác cũng đang đối mặt với các nhóm cố tình ăn trộm điện để phục vụ các máy đào tiền. Thậm chí, việc đào tiền cũng có liên hệ với các đường dây hoạt động trái phép.
Hoạt động khai thác trái phép
Vụ việc tại bang Johor kể trên chưa phải là quá lớn theo tiêu chuẩn Malaysia. Trong giai đoạn 2020-2025, công ty điện lực quốc gia Tenaga Nasional Berhad (TNB) đã phát hiện gần 14.000 vụ việc trộm điện liên quan đến hành vi đào tiền mã hóa. Tổng thiệt hại lũy kế lên đến hơn 1,2 tỷ USD.
Số vụ trộm cắp được ghi nhận đã tăng từ 610 vụ trong năm 2018 lên 2.397 vụ năm 2024, theo Bộ Năng lượng Malaysia. Cơ quan này tuyên bố nạn ăn cắp điện là mối đe dọa nghiêm trọng với an toàn công cộng, sự ổn định kinh tế và hệ thống điện quốc gia.
Chỉ riêng việc khai thác tiền mã hóa không phải là hành vi phạm pháp. Tuy nhiên, giới chức Malaysia ngày càng phát hiện nhiều mối liên hệ giữa khai thác tiền mã hóa trái phép với đánh bạc trực tuyến, rửa tiền và các mạng lưới lừa đảo qua mạng có chân rết khắp Đông Nam Á.
 |
| Một đối tượng ăn trộm điện bị cảnh sát Malaysia bắt giữ năm 2025. Ảnh: The Star. |
Hồi tháng 10/2025, Mỹ và Anh trừng phạt tập đoàn Prince Group có trụ sở tại Campuchia với cáo buộc điều hành các khu phức hợp lừa đảo và rửa tiền thông qua tiền mã hóa. Giới chức Mỹ đã tịch thu lượng Bitcoin trị giá khoảng 15 tỷ USD từ các ví điện tử của ông trùm lừa đảo Trần Chí - người cũng đã bị bắt giữ và dẫn độ về Trung Quốc.
Giới chức Thái Lan cũng đã tìm ra mối liên hệ giữa ăn trộm điện và các mạng lưới lừa đảo xuyên biên giới. Cục Điều tra Đặc biệt Thái Lan (DSI) hồi năm 2025 phát hiện và triệt phá 3 mạng lưới đào tiền ảo trái phép quy mô lớn, tịch thu ít nhất 6.300 máy đào. Thiệt hại ước tính đối với công ty điện lực là hơn 28 triệu USD.
Indonesia cũng phải đau đầu ứng phó với các vụ việc tương tự. Cảnh sát tỉnh Bắc Sumatra hồi tháng 12/2023 đột kích 10 địa điểm và thu giữ hơn 1,100 máy đào Bitcoin. Công ty điện lực nhà nước ước tính thiệt hại trong vòng 6 tháng là hơn 800.000 USD.
Khó khăn của lực lượng chức năng
Để ứng phó, các chính phủ tăng cường các cuộc đột kích, phạt tiền và phối hợp giữa lực lượng cảnh sát, công ty điện lực và cơ quan phòng chống tham nhũng. Malaysia thiết lập một ủy ban liên ngành và lắp đặt công tơ thông minh ở các trạm biến áp để nhận biết mức tiêu thụ cao bất thường.
Tuy nhiên, việc thực thi không phải điều dễ dàng. Máy móc có thể được sơ tán nhanh chóng, các cơ sở hoạt động đứng tên ẩn danh, trong khi việc can thiệp vào công tơ có thể có sự tiếp tay của người trong cuộc.
“Công tác quản lý pháp luật vẫn tụt hậu do thiếu khuôn khổ pháp lý và năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật và điều tra”, ông Saaidal Razalli Azzuhri, chuyên gia viễn thông tại Đại học Malaya (Malaysia), nhận xét. “Đây là điều không may mắn do Malaysia là quốc gia có cơ sở hạ tầng số phát triển nhanh chóng”.
Malaysia vẫn đang trong quá trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý chống lại các hành vi trái phép trên môi trường số. Quốc hội nước này hồi tháng 6 đã thông qua Đạo luật Tội phạm số, cũng như thông qua Đạo luật An ninh mạng hai năm trước đó.
Theo ông Azzuhri, các cuộc đột kích cần đi kèm với các biện pháp kỹ thuật như giám sát máy biến áp, điều tra các giao dịch ngân hàng và cấp giấy phép bắt buộc.
Trong khi đó, các chuyên gia cũng cho rằng các nước Đông Nam Á cũng nên có cách thức xử lý phù hợp để không gửi sai tín hiệu tới các doanh nghiệp thực sự muốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ số.
“Mục tiêu không phải là cấm công nghệ blockchain mà là bảo đảm các thợ đào tiền ảo trả đủ tiền điện và không khiến cộng đồng chịu thêm tổn thương hay nguy cơ nào”, ông Zulhuda nói.
Sách hay về Đông Nam Á
Để giúp độc giả hiểu thêm về Đông Nam Á, Tri Thức - Znews giới thiệu ba cuốn sách của Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia về chủ đề này: “Cạnh tranh Trung - Ấn tại Đông Nam Á”, “Gắn kết và chủ động thích ứng: Tầm nhìn và triển vọng của ASEAN sau năm 2025” và “Đông Nam Á học - Một số vấn đề về ngôn ngữ và văn hóa”.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
