Dũng 'khùng':
'Tôi tỉnh táo'

Nguyễn Quang Dũng, bước vào cuộc đấu phim lễ 2/9, với tâm thế nhẹ nhàng. Nam đạo diễn cho biết trước khi đưa Quý tử vượt giàu ra rạp, anh đã tổ chức buổi chiếu thử cho khán giả xem từ bản phim đầu tiên, sau đó đo lường phản hồi và nhận về những ý kiến tích cực. Vì thế, anh tỏ ra yên tâm về chất lượng phim.

Dù vậy, bộ phim remake của Nguyễn Quang Dũng lại lẹt đẹt ở phòng vé trong những ngày đầu khởi chiếu. Tác phẩm chỉ thực sự bứt tốc về doanh thu sau khi đối thủ Hộ linh tráng sĩ , thất thế trên đường đua. Đến sáng 2/9, bộ phim đánh dấu cú bắt tay tiếp theo giữa Quang Dũng - Thu Trang ghi nhận con số hơn 30 tỷ đồng .

Tri Thức - Znews có cuộc phỏng vấn với đạo diễn Nguyễn Quang Dũng về hành trình tròn 20 năm làm phim, những thăng trầm, thành bại lẫn không ít nghi ngại khi tên tuổi luôn gắn liền với nhiều dự án remake.

'Tôi không làm qua loa để lấy tiền'

'Lại là phim remake'; 'Nguyễn Quang Dũng không còn gì mới hơn à'... là những bình luận phổ biến từ khán giả trên các nền tảng mạng sau khi dự án mới nhất của anh, ' Quý tử vượt giàu' trình làng. Anh đối diện với những phản ứng kể trên ra sao?

Thật ra ngay từ đầu, ở những dự án remake đầu tiên, tôi gần như từ chối lúc được ngỏ lời. Trong thâm tâm, tôi cũng không quá mặn mà với việc làm phim remake.

Tất nhiên, công việc luôn có lúc này, lúc kia. Có những lúc các nhà đầu tư, bạn bè, đồng nghiệp thấy tôi có khả năng phù hợp và cần đến, rồi tôi sắp xếp được công việc, có sự đồng cảm với dự án, sẽ nhận lời. Còn nếu quá bận rộn, giữa một dự án kịch bản gốc (original) và remake, tôi vẫn ưu tiên chọn kịch bản gốc hơn. Tuy nhiên, có những phim cần thời gian chuẩn bị rất lâu. Như hồi làm Đất rừng Phương Nam , thời gian chuẩn bị rất dài: xây dựng bối cảnh, tìm nhà đầu tư, may phục trang... Vì nhà đầu tư giới hạn một mức kinh phí an toàn cho dự án, nên khi không có nhiều tiền, tôi phải đổi lại bằng thời gian.

Trong khoảng thời gian chờ đợi chuẩn bị cho dự án lớn đó, nếu rảnh rỗi, tôi nhận làm các dự án remake ngắn hơn như một khoảng lặng xen kẽ. Bộ phim này cũng vậy, nó nằm trong khoảng thời gian tôi đang chuẩn bị cho Đất rừng Phương Nam 2 và dự án Chiếc lược ngà . Tôi có một khoảng trống tầm 4-5 tháng nên đã dành thời gian cho dự án này.

Khi sự hứng khởi của anh với dự án remake đã ít ỏi ngay từ đầu, liệu điều này có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng phim?

Tôi nghĩ có hai yếu tố. Trong hành trình làm phim của tôi, lúc nào cũng song hành hai điều: một là nghệ sĩ tính và hai là tính nghề nghiệp.

Ví dụ, về tính nghề nghiệp, người ta đưa cho tôi một bài toán và sự hứng khởi khi giải được bài toán đó cũng là một dạng niềm vui. Nó giống như việc bạn đang ấp ủ đề tài này, nhưng cấp trên lại giao cho bạn một đề tài khác. Nếu không tìm được niềm vui trong một đơn đặt hàng đó, thật ra tôi sẽ chỉ hoàn toàn làm việc theo cảm tính nghệ sĩ. Trong nghề nghiệp, đôi khi tôi làm sản phẩm cho chính mình, nhưng cũng có lúc hoàn thành vì trách nhiệm nghề nghiệp.

Rồi tôi cũng bắt buộc phải tìm thấy niềm vui, vì nếu không vui thì không thể làm tốt được. Có những dự án ban đầu, tôi không có ý định làm, nhưng khi đã bắt tay vào với trách nhiệm, tôi sẽ dần tìm thấy niềm vui trong công việc đó. Điều đó hoàn toàn bình thường. Dù có thể làm vì yếu tố kinh tế, tôi vẫn phải có trách nhiệm và sự đầu tư.

Khi đó, việc kiếm tiền mới hiệu quả và bản thân tôi mới cảm thấy rằng: 'Ồ, mình đã làm việc đầy trách nhiệm chứ không phải làm qua loa cho xong để lấy tiền'.

Nói vậy, có thể hiểu rằng với dự án 'Quý tử vượt giàu', anh làm hoàn toàn vì mục tiêu ban đầu là tiền?

Đúng, tôi làm công thôi (Cười).

Với nhiều phim trăm tỷ trước đây, mọi người nghĩ anh đã có đủ điều kiện và sự thong dong để tập trung cho một dự án chất lượng, thay vì chạy theo số lượng?

Dĩ nhiên, nếu sống một mình thì tôi rất khỏe (Cười). Nhưng cuộc sống còn nhiều việc khác nữa.

Đặc biệt sau đợt dịch Covid-19, tôi nhận ra góc nhìn của mình đã thay đổi. Có những việc lớn như một dự án phim điện ảnh chi phí cao, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống, bên cạnh đó cũng có những việc nhỏ hơn như làm giám khảo, talk show... Hồi trước, tôi rất lười nhận những việc nhỏ này. Tuy nhiên, sau đại dịch, chứng kiến ai cũng gặp khó khăn, tôi hiểu rằng mọi công việc đều có giá trị và bản thân nên trân trọng cơ hội làm việc hơn.

Tôi thấy mỗi người sẽ chọn cho mình một cách làm nghề. Có những người không quá khá giả, nhưng họ chấp nhận chịu khổ, trăn trở suốt 10 năm để chuẩn bị cho một bộ phim. Mỗi người một tính cách. Miễn sao họ lựa chọn cách làm phù hợp với tính cách, cuộc sống và cảm thấy thoải mái là được.

'Tôi và Thu Trang bình thường'

Trở lại chia sẻ phía trên, bài toán khó nhất phải giải của anh ở 'Quý tử vượt giàu' có phải là câu chuyện doanh thu?

Nhiều bài toán phải giải lắm. Thường những phim mà nhà đầu tư, sản xuất chọn để đưa về Việt Nam remake là những dự án đã thành công ở đâu đó. Điều đó cũng khiến tôi khá áp lực. Ngoài ra, mức đầu tư cho những dự án remake ở thị trường điện ảnh Việt cũng không lớn, so với các phim gốc từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ.

Ví dụ, một phim bản gốc có kinh phí khoảng 3- 4 triệu USD , còn ở Việt Nam chỉ có tầm một triệu USD. Tôi phải tính toán làm sao để vẫn giữ được tinh thần của phim.

Còn về doanh thu, tôi đoán rằng khán giả bình thường khi tới rạp cũng không quá quan trọng phim đó có phải remake hay không. Cảm giác họ cần là một bộ phim tốt.

Remake cũng có phim thắng, phim thua. Phim original thật ra còn có nhiều phim thua hơn remake mà, đúng không? Bởi vì tỷ lệ của remake ít nên chúng ta sẽ thấy rõ hơn. Ví dụ, 100 phim original ra mắt thì có 10 hoặc 20 phim thành công, còn 80-90 phim thất bại.

Nhưng remake chỉ có 10 phim, nếu 5 phim thành công, 5 phim thua, người ta sẽ nói: 'Ồ, tỷ lệ thất bại nhiều quá'. Mọi người nhầm tưởng rằng nhiều dự án remake thất bại nhưng thật ra xét về tỷ lệ, vẫn chỉ khoảng 50% thôi.

Tuy nhiên, phim remake thường không trở thành hit. Ở đâu cũng vậy, nó không trở thành bộ phim đứng đầu phòng vé của năm đó. Bởi vì dù gì những câu chuyện bản xứ vẫn có sức hút, đồng cảm nhiều hơn.

Nhưng pre-sale của dự án này khá lẹt đẹt, chất lượng dự án không thực sự mới mẻ hay đột phá, anh có lo lắng?

Một bộ phim thành công hay không thành công cũng có số phận của nó. Ví dụ, thời điểm đó, phim chiếu chung với ai, xã hội đang có vấn đề gì, bộ phim có được quan tâm hay không, chiến lược marketing như thế nào.

Còn riêng về nội dung phim này, tôi và ê-kíp đã tổ chức buổi chiếu thử cho khán giả xem từ bản phim đầu tiên, sau đó đo lường phản hồi và nhận về những ý kiến tích cực. Vì thế, tôi yên tâm về chất lượng phim. Và hiện tại, phản ứng ở người xem đang giống như buổi test thử trước đó.

Có vẻ cú bắt tay lần này giữa anh và Thu Trang không thể lặp lại thành công như cú hit 'Tiệc trăng máu' 6 năm trước?

(Cười)

Sau chừng ấy thời gian, Thu Trang đã bước sang vai trò mới - đạo diễn của hai dự án - và từng có phim đối đầu với anh ở mùa Tết Nguyên đán 2025. Đến khi cả hai cùng hợp tác ở phim này và anh là đạo diễn còn Thu Trang ở vị trí diễn viên. Hỏi thật, cảm xúc, cách thức làm việc chung liệu có thay đổi?

Cũng bình thường à. Mọi người hay nghĩ người này đối đầu người kia. Nhưng không phải, tất cả đều là anh em trong nghề, vẫn vui chơi, nói chuyện với nhau bình thường.

Nhiều khi có những căng thẳng do dư luận tạo nên. Cũng có những trường hợp vì những dư luận đó mà người ta thật sự có khoảng cách với nhau. Nhưng cũng có những chuyện, khi đã hiểu nhau rồi, chúng tôi hiểu tại sao việc đó xảy ra. Điều đó rất bình thường.

Hôm nay bạn có thể ở dự án này, nhưng ngày mai chúng tôi có thể làm chung với nhau. Tức là tôi hay bất cứ đạo diễn, diễn viên đều phải hiểu tất cả chuyện đó.

Sau Tiệc trăng máu , tôi và Thu Trang, Tiến Luật vẫn liên lạc, nói chuyện, bàn bạc với nhau. Tại vì tôi và Tiến Luật vẫn còn dự án Đất rừng Phương Nam 2 với nhau nữa.

Các đạo diễn, trong đó có anh, có vẻ 'nhạy cảm' khi nhắc đến hai từ 'đối thủ'. Nhưng nếu nhìn ở góc độ cạnh tranh lành mạnh, việc có một đối thủ mạnh, cũng như 'dopamine' để giúp hai bên nỗ lực hoàn thiện dự án với chất lượng tốt nhất. Anh có nghĩ vậy?

Thật ra, đối thủ của tôi là ai cũng được. Đạo diễn chỉ là làm thôi. Còn phim chiếu ở thời điểm nào là do bên phát hành, nhà đầu tư và nhà sản xuất quyết định. Cho nên, tôi không quá quan trọng chuyện đó. Tôi chỉ tập trung làm phim cho thật tốt.

Sau đó, họ đặt phim ở đâu, tôi chiếu ở đó. Lúc ấy, tôi mới biết đối thủ của mình là ai.

Trừ trường hợp như Trấn Thành hay anh Lý Hải, họ vừa làm phim, vừa tự đầu tư nên chủ động hơn trong mọi chuyện. Họ có thể quyết định phim ra dịp Tết hay lễ 30/4.

Còn những người chỉ đơn thuần làm đạo diễn như tôi chỉ tập trung làm nghề thôi, không phải người đầu tư. Phim chiếu ở đâu là do nhà phát hành quyết định.

Mỗi người một triết lý làm nghề. Với tôi, tôi vẫn thích đầu tư và đạo diễn là hai người khác nhau. Như vậy, tôi ở trong vai người đòi hỏi, còn nhà đầu tư là người có góc nhìn kinh doanh. Hai bên bổ trợ lẫn nhau. Tất nhiên, khi tôi không có đủ tiền hoặc không giỏi tính toán thì sẽ rơi vào hai trường hợp.

Một là tôi sẽ tự tính toán quá nhiều. Khi quá đặt nặng chuyện kinh doanh, nó sẽ ảnh hưởng tới công việc đạo diễn của mình.

Còn nếu tôi bay bổng quá, không quản lý được chuyện tiền nong thì cũng dở. Cho nên, tự mình thấy bản thân chỉ làm một vai trò thì tốt hơn. Còn những người khác giỏi, có thể làm được nhiều vai trò.

'Tôi tỉnh táo'

Sau tròn 20 năm làm phim, đi qua nhiều thành bại, đến thời điểm hiện tại, nỗi sợ lớn nhất với anh là gì?

Sợ nhất hả? Cũng chưa thấy sợ gì (Cười).

Nhưng thật ra, nghề này sẽ có lúc rơi vào thời điểm mà ai cũng sợ. Thứ nhất là sợ bị cũ. Thứ hai, sợ chủ quan.

Tới một lúc nào đó, bản thân tôi dễ rơi vào chủ quan và nghĩ rằng 'Ôi, khán giả thế là được rồi', 'Phim thương mại thế là hay rồi', hay 'Chỉ cần làm vậy là thắng thôi'. Ví dụ vậy. Đó là tư duy cũ và sự chủ quan.

Có bài học nào khiến anh nhận ra bản thân phải tránh sự cũ trong tư duy lẫn thái độ chủ quan?

Nhiều chứ. Tôi cũng không gọi tên được cụ thể là chuyện gì. Sự đào thải trong ngành này sẽ bắt đầu khi những thế hệ khác xuất hiện. Ví dụ, thế hệ đạo diễn của tôi từng thay thế thế hệ trước đó. Tất nhiên, sau này sẽ có những thế hệ trẻ sẽ thay thế tôi.

Những ai thuộc thế hệ của tôi mà còn ở lại với điện ảnh, tiếp tục làm việc và cạnh tranh được với thế hệ sau thì phải biết giữ mình, luôn luôn cập nhật, tỉnh táo. Có thể chúng tôi không làm phim trẻ giống các đạo diễn mới được. Nhưng ít ra tôi phải giữ được nhóm khán giả đã đi cùng mình.

Ví dụ trong âm nhạc, anh Lam Trường, chị Phương Thanh hay anh Tuấn Ngọc không thể hát trẻ giống các ca sĩ trẻ. Nhưng ít ra các anh chị vẫn giữ được những khán giả trước đây từng nghe những bài hát, lớn lên và già đi cùng họ. Đó cũng là một thị trường.

Còn nếu đến một thời điểm những khán giả đã đi theo, ủng hộ mà cũng không thích phim của tôi nữa, điều đó đồng nghĩa với việc bản thân đã cũ và sẽ bị thay thế.

Thế nếu trong trường hợp như anh nói, lứa khán giả trung thành rời bỏ, anh sẽ chọn tâm thế đối diện ra sao?

Bình thường thôi. Đâu có ai bất tử hoài được, đúng không?

Nhưng tôi cố gắng giữ được lửa nghề và vẫn phải cập nhật thường xuyên.

Ví dụ, tôi thừa biết hiện nay phim kinh dị rất thắng nhưng sẽ không làm vì đó không phải thế mạnh. Và tôi cũng không đam mê, thích thể loại này.

Tôi vẫn cố gắng làm những phim nhẹ nhàng, tình cảm vừa phải và không thụt lùi.

Thật ra, bây giờ nếu tôi không phát triển, coi như đã bị thụt lùi rồi. Ít ra nhịp kể phim, những chi tiết và tư tưởng của tôi đều phải cập nhật mỗi ngày.

Ngoài những chuyện đó, tôi chắc chắn có thể làm những bộ phim chân thật và chân thành. Người ta có thể cảm nhận được tình cảm đó qua các bộ phim.

Khao khát sở hữu "cú hit" tiếp theo trong hành trình làm nghề, liệu có còn?

Cũng tùy. Càng làm nghề lâu nhận ra rằng phim 'hit' thì vui. Nhưng tôi cũng đã trải qua ba phim 'hit' rồi. Ví dụ như từ Nụ hôn thần chết , Giải cứu thần chết rồi Mỹ nhân kế . Đó là ba bộ phim tạo hit, lập kỷ lục doanh thu ở thời điểm ra mắt.

Ngay sau Mỹ nhân kế , tôi có những bước đi khác. Tôi cũng từng định làm phần hai, nhưng sau đó lại chuyển hướng, đi làm Dạ cổ hoài lang , này nọ. Lúc đó, tôi tự hỏi bản thân: 'Cuối cùng thành công của một đạo diễn là gì?'.

Dần dần, tôi nghĩ rằng thành công của một đạo diễn là ngày càng được làm nhiều điều bản thân thích. Nhưng muốn làm được nhiều điều tôi thích, bản thân cũng phải giúp nhà đầu tư thành công. Khi đó, họ mới cho tôi những điều kiện để làm các dự án khác.

Dĩ nhiên, nếu nói tôi không thích một bộ phim trở thành hit là hơi dối lòng. Phim hit thì quá tốt, nhưng đó không phải mục tiêu đầu tiên khi tôi nhận một dự án.

Điều đầu tiên trong dự án này có gì tôi muốn kể, có gì bản thân đồng cảm hay không. Có những lý do nhận phim rất ngớ ngẩn nhưng tôi lại vui. Ví dụ, gần như với tất cả phim remake, khi nhận được lời mời đầu tiên, tôi đều từ chối. Nhưng duy nhất Tiệc trăng máu , tôi nói: 'Được, tôi thích làm phim này'. Bởi vì phim đó chỉ quay trong một bối cảnh. Khi xem, tôi thấy kịch bản thông minh quá. Tôi muốn làm vì cách sản xuất của phim này tạo cho những người tham gia một chuẩn mực nghề nghiệp: một ngày quay đúng 12 tiếng, nghỉ đúng quy định lao động và tất cả những thứ đó. Và tôi muốn trong sự nghiệp có một lần được làm dự án đúng chuẩn mực như vậy. Cho nên, khi nhận Tiệc trăng máu , nhiều khi không phải vì nội dung, mà vì cách làm phim.

Nghĩ lại, tôi đã làm một bộ phim rất sướng: ở trong studio mát lạnh, quay rất ít ngày mà vẫn hiệu quả (Cười lớn).