El Niño khuấy động mùa bão, Nhật Bản kêu gọi hàng triệu người sơ tán

Ảnh vệ tinh bão Dujuan ngày 21/9. Ảnh: Easterlywave.

Theo Japan Times, ngày 21/9, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã kêu gọi người dân Tokyo và các vùng lân cận sơ tán khi bão Dujuan áp sát. Cơ quan này đồng thời cảnh báo nguy cơ sạt lở đất, gió giật mạnh, ngập lụt vùng trũng, nước sông tràn bờ và sóng lớn tại quần đảo Izu, khu vực Kanto cùng các vùng ven biển Thái Bình Dương thuộc Tokai và Tohoku.

Bão Dujuan buộc ban tổ chức Đại hội thể thao châu Á tổ chức ở tỉnh Aichi (miền trung Nhật Bản) phải hoãn nội dung thi đấu môn cưỡi ngựa 3 ngày.

Bên cạnh đó, chuyến đi New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc của Thủ tướng Sanae Takaichi cũng bị hoãn lại 4 tiếng. Chính phủ cho biết bà sẽ khởi hành từ Tokyo vào lúc 23h theo giờ Nhật Bản.

Bão Dujuan mang theo mưa lớn, gây ngập lụt, ảnh hưởng tới hoạt động hàng không. Ảnh: Japan Times.

Theo báo cáo được Cơ quan Quản lý Hỏa hoạn và Thiên tai Nhật Bản, một người ở tỉnh Miyazaki được xác nhận đã thiệt mạng do ảnh hưởng của bão, một người bị thương nhẹ.

Các khu vực phía bắc của quần đảo Izu đã được nâng lên Mức 5 - mức cao nhất trong thang cảnh báo thiên tai 5 cấp của Nhật Bản - về nguy cơ sạt lở đất. Những khu vực khác thuộc Kanto nhận cảnh báo Mức 4 về mưa lớn, sạt lở đất và ngập lụt.

Tại cuộc họp báo, Giám đốc bộ phận dự báo Takuya Hosomi cảnh báo thảm họa nghiêm trọng có thể xảy ra bất cứ lúc nào tại các vùng thuộc Mức 4, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ nghiêm ngặt lệnh sơ tán.

Ảnh hưởng của bão cũng khiến hãng Japan Airlines và All Nippon Airways phải hủy tổng cộng 260 chuyến bay nội địa, trong khi dịch vụ đường sắt tại Chiba, Ibaraki và phía tây Tokyo phải tạm dừng.

Sức tàn phá của bão Dujuan chỉ là một phần trong bức tranh thời tiết cực đoan bao trùm khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm nay, nơi hiện tượng El Niño mạnh lên đang làm gia tăng hoạt động của các cơn bão nhiệt đới.

El Niño khuấy động bão ở Thái Bình Dương

El Niño mạnh lên đang làm gia tăng hoạt động của các cơn bão nhiệt đới trên khắp Thái Bình Dương, tạo nên một mùa bão dữ dội.

Tại khu vực tây Thái Bình Dương, đợt hoạt động bão gia tăng này đã kéo theo hàng loạt hậu quả nghiêm trọng, từ lũ lụt, thương vong cho đến thiệt hại kinh tế.

Theo Bloomberg, các cơn bão ở Thái Bình Dương đã khiến hơn 230 người thiệt mạng kể từ tháng 4. Trong khi đó, riêng tại Trung Quốc trong tháng 7, các thảm họa thiên nhiên - trong đó có ba cơn bão liên tiếp - đã gây thiệt hại kinh tế trực tiếp ước tính 8,5 tỷ USD, theo số liệu của chính phủ.

Lũ lụt tại tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) ngày 4/9. Ảnh: Reuters.

“Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng các cơn bão, mà ở quy mô của tình trạng ngập lụt, người dân phải rời bỏ nơi ở và những xáo trộn kinh tế đã xảy ra tại những khu vực như miền nam Trung Quốc, Philippines và quần đảo Mariana”, Graeme Riddell, người phụ trách hoạt động tư vấn về khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Marsh, cho biết.

Hoạt động bão gia tăng do hai vùng biển ấm tác động đồng thời. El Niño làm Thái Bình Dương xích đạo ấm lên và bầu khí quyển phản ứng lại, tạo điều kiện thuận lợi cho các xoáy thuận nhiệt đới hình thành từ tháng sáu.

Ngoài vùng biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của El Niño, một đợt sóng nhiệt đại dương có liên quan đến biến đổi khí hậu cũng đã lan rộng trên một số khu vực ở phía đông Thái Bình Dương, Jennifer Francis, nhà khoa học cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Woodwell, cho biết.

“Vùng nước ấm bất thường ngoài khơi Mexico đang tiếp thêm ‘nhiên liệu tên lửa’ cho các nhiễu động nhiệt đới hình thành tại đó, còn El Niño cũng góp phần thúc đẩy hoạt động này bằng cách làm giảm lực đứt gió theo chiều thẳng đứng - yếu tố có thể xé tan các cơn bão”, theo bà Francis.

Trong khi các vùng biển thuộc châu Á - Thái Bình Dương đang gánh chịu trận bão dữ dội do tác động của El Niño, bức tranh thời tiết tại khu vực bên kia địa cầu lại diễn ra theo một chiều hướng hoàn toàn trái ngược.

Kỷ lục chưa từng thấy trong 80 năm ở Đại Tây Dương

Đại Tây Dương đang trải qua một mùa bão đặc biệt yên ắng. Sau gần 4 tháng kể từ khi mùa bão bắt đầu vào ngày 1/6, khu vực này chưa ghi nhận cơn bão lớn nào đạt cấp cuồng phong - quãng thời gian yên ắng chưa từng xảy ra trong hơn 80 năm qua, theo New York Times.

Dữ liệu từ NOAA cho thấy từ đầu mùa đến nay mới chỉ xuất hiện 6 cơn bão nhiệt đới được đặt tên gồm Arthur, Bertha, Cristobal, Dolly, Edouard và Fay, nhưng chưa cơn nào mạnh lên thành bão cuồng phong.

Các nhà khoa học cho rằng sự yên ắng này là kết quả của ba yếu tố: El Niño làm tăng đứt gió theo phương thẳng đứng, không khí khô kèm bụi Sahara làm giảm độ ẩm, và khí quyển ổn định hạn chế đám mây đối lưu.

Chuyên gia về bão Michael Lowry lưu ý rằng chỉ cần điều kiện khí quyển thay đổi ngắn hạn, các hệ thống nhiệt đới có thể nhanh chóng mạnh lên, nhất là khi chúng hình thành gần đất liền như tại Vịnh Mexico hoặc ngoài khơi bờ Đông Mỹ.

Phó giám đốc Trung tâm Dự báo Bão Quốc gia Mỹ Jamie Rhome cảnh báo số lượng bão thấp không đồng nghĩa với nguy cơ thấp. Lịch sử ghi nhận bão vẫn có thể xuất hiện muộn trong mùa, đơn cử như năm 1905 bão cuồng phong đầu tiên xuất hiện ngày 8/10, hay năm 1941 là ngày 21/9.

Dù chưa có dấu hiệu hình thành bão mới trong tuần tới, các chuyên gia nhận định đại dương vẫn đang tích tụ nhiệt và một mùa bão ít hoạt động không đồng nghĩa nguy cơ đã hoàn toàn biến mất trước khi mùa bão kết thúc vào cuối tháng 11.