|
|
El Nino kéo dài làm tăng nguy cơ hạn hán và thiệt hại mùa màng. Ảnh: Reuters. |
El Nino tiếp tục mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán và cháy rừng tại Đông Nam Á. Khi lượng mưa suy giảm, sản xuất lúa gạo và dầu cọ có thể chịu sức ép, kéo theo rủi ro tăng giá thực phẩm.
Cháy rừng, khói mù lan rộng
Nắng nóng và thời tiết khô hạn do El Nino đang làm trầm trọng thêm tình trạng cháy rừng tại Indonesia, khiến khói mù lan sang các quốc gia lân cận. Ngày 14/10, Singapore ghi nhận chỉ số bụi mịn PM2.5 theo giờ lên tới 284 microgam/m3 ở khu vực phía tây, mức cao nhất trong năm và thuộc ngưỡng ô nhiễm rất cao.
Timor-Leste thông báo tạm dừng các lớp học trực tiếp trong ba ngày, bắt đầu từ 15/10, do chất lượng không khí bị ảnh hưởng bởi khói từ các đám cháy tại khu vực lân cận. Malaysia cũng đã đóng cửa trường học tại một số bang và vùng lãnh thổ sau khi ô nhiễm không khí vượt ngưỡng an toàn.
Theo Reuters, Indonesia đang trải qua mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong 11 năm. Tại tỉnh Trung Kalimantan trên đảo Borneo, chỉ số ô nhiễm không khí của nước này đã vượt 1.200 điểm hôm 14/10, cao gấp nhiều lần ngưỡng nguy hiểm 300 điểm.
 |
| Indonesia đang trải qua mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ. Ảnh: Reuters. |
Chính phủ Indonesia đã huy động hơn 69.000 nhân viên chữa cháy, tăng đáng kể so với khoảng 44.000 người vào giữa tháng 9, đồng thời thử nghiệm các hóa chất chuyên dụng để dập lửa. Tuy nhiên, cháy than bùn vẫn là thách thức lớn do lửa có thể âm ỉ dưới lòng đất và bùng phát trở lại. Người phát ngôn cơ quan giảm nhẹ thiên tai Indonesia cho biết lượng mưa kéo dài là điều kiện cần thiết để xử lý triệt để tình trạng này.
Ngoài ra, một vụ cháy rừng tại tỉnh Bangka Belitung trên đảo Sumatra đã thiêu rụi gần 300 ngôi nhà, buộc khoảng 1.000 người sơ tán, Guardian cho biết. Đám cháy bắt nguồn từ khu vực than bùn và lan nhanh khi gió đổi hướng. Hoạt động chữa cháy cũng gặp khó khăn do khói dày làm giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến việc triển khai máy bay.
Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC) dự báo lượng mưa trong tháng 10 thấp hơn mức trung bình tại phần lớn khu vực hải đảo Đông Nam Á. Trong giai đoạn tháng 10-12, nhiều khu vực ở Đông Nam Á lục địa và hải đảo có khả năng tiếp tục thiếu mưa, trong khi nhiệt độ cao hơn trung bình được dự báo tại phần lớn khu vực.
Theo ASMC, mưa rào có thể xuất hiện nhiều hơn vào cuối tháng 10 khi khu vực chuyển tiếp giữa các mùa gió, góp phần giảm số điểm nóng và khói mù. Tuy nhiên, nguy cơ khói mù xuyên biên giới vẫn hiện hữu nếu tình trạng khô hạn tiếp diễn.
El Nino có thể làm tăng sức ép lên giá thực phẩm
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ngày 8/10 cho biết El Nino dự kiến tiếp tục mạnh lên trước khi đạt đỉnh vào khoảng tháng 12/2026. Cơ quan này đánh giá hiện tượng có gần 100% khả năng kéo dài đến tháng 2/2027 và có thể thuộc nhóm mạnh nhất kể từ ít nhất năm 1950.
Nhiệt độ mặt biển tại khu vực nhiệt đới trung tâm và phía đông Thái Bình Dương được dự báo cao hơn mức trung bình khoảng 3,7 độ C trong giai đoạn tháng 10-12. El Nino làm thay đổi quy luật mưa trên diện rộng, có thể gây hạn hán tại một số khu vực và mưa lớn ở những nơi khác.
Sản xuất nông nghiệp tại Đông Nam Á có nguy cơ chịu ảnh hưởng khi lượng mưa giảm và nguồn nước tưới tiêu suy yếu. El Nino đang làm gia tăng nguy cơ hạn hán tại khu vực, ảnh hưởng đến nguồn nước, hoạt động đánh bắt cá và các vùng canh tác. Nông dân có thể phải trì hoãn gieo trồng, thu hẹp diện tích hoặc chuyển sang cây trồng khác nếu không đủ nước.
 |
| Nếu sản lượng lúa gạo và dầu cọ suy giảm, nguồn cung nông sản toàn cầu có thể chịu tác động. Ảnh: Reuters. |
Lúa gạo và dầu cọ là hai mặt hàng đáng chú ý. Ấn Độ, Thái Lan nằm trong nhóm những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, trong khi Indonesia và Malaysia cung cấp khoảng 85% lượng dầu cọ toàn cầu. Sản lượng giảm tại các nước này có thể ảnh hưởng đến nguồn cung quốc tế.
Bên cạnh nguy cơ mất mùa, chi phí đầu vào cũng tạo thêm sức ép lên thị trường thực phẩm. Theo bản cập nhật an ninh lương thực tháng 9/2026 của Ngân hàng Thế giới, giá các mặt hàng ngũ cốc đã tăng 18% kể từ tháng 6, trong đó ngô tăng 26% và lúa mì tăng 22%. Cơ quan này cho biết El Nino mạnh lên có thể làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan, hạn hán và gián đoạn sản xuất nông nghiệp.
Trong dự báo tháng 4, Ngân hàng Thế giới ước tính chỉ số giá hàng hóa lương thực toàn cầu tăng 2,5% trong năm 2026. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo El Nino mạnh hoặc kéo dài hơn dự kiến, kết hợp với chi phí năng lượng và phân bón cao, có thể đẩy giá vượt mức dự báo.
Mức độ ảnh hưởng đến giá thực phẩm sẽ phụ thuộc vào sản lượng thực tế, lượng dự trữ và diễn biến nguồn cung tại các nước xuất khẩu lớn. Trong khi đó, dự báo của WMO cho thấy El Nino có thể duy trì đến đầu năm 2027, kéo dài thời gian các khu vực chịu tác động phải đối mặt với điều kiện thời tiết bất lợi.
Những cuốn sách hay về biến đổi khí hậu
“Những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu”, “Băng - Những câu chuyện ly kỳ từ một thế giới đang dần biến mất”, “Thảm họa khí hậu - Chúng ta đã có gì và làm gì để ứng phó?”,... nằm trong số những cuốn sách giúp độc giả có cái nhìn trực diện và bao quát hơn khi nói đến vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
