 |
| Elon Musk tại Nhà Trắng hồi tháng 9. Ảnh: Shutterstock. |
Từ trước, Tesla và SpaceX cùng nhiều doanh nghiệp do ông Musk điều hành đã phát triển mạnh tại Texas nhờ sự hỗ trợ của các quan chức chủ yếu thuộc đảng Cộng hòa trên phương diện chính sách, ưu đãi thuế và hỗ trợ hạ tầng.
Tuy nhiên, các lãnh đạo đảng Dân chủ tại Texas cho biết chính sách ưu đãi dành cho ông Musk sắp thay đổi. Bà Gina Hinojosa, ứng viên đảng Dân chủ, vừa đánh bại Thống đốc đương nhiệm Greg Abbott thuộc đảng Cộng hòa sau chiến dịch tranh cử cam kết hạn chế phát triển các trung tâm dữ liệu và phản đối một số thương vụ đất đai có liên quan tới vị tỷ phú Mỹ.
“Các dự án của ông ấy đang được cấp phép phê duyệt theo cách mà những dự án khác không được hưởng. Chúng tôi cần bảo đảm các quy định được tuân thủ”, bà Mary González, nghị sĩ Dân chủ đại diện một phần khu vực El Paso, nói.
Nguy cơ gặp trở ngại
Một trong những dự án gây tranh cãi là kế hoạch chuyển nhượng đất công cho SpaceX, vấp phải sự phản ứng của không chỉ đảng Dân chủ mà còn của một số thành viên đảng Cộng hòa.
Tháng 9, một thẩm phán liên bang đã chấp thuận quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc chuyển hơn 280 ha đất thuộc khu bảo tồn động vật hoang dã liên bang cho SpaceX.
Trong cuộc họp báo đầu tiên sau khi đắc cử hôm 5/11, Thống đốc đắc cử Hinojosa cho biết đã yêu cầu hoãn tiến trình thảo luận về thương vụ đất đai khác tại Công viên bang Boca Chica, gần biên giới Mexico, cho đến khi bà nhậm chức.
Những diễn biến này có thể ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư của Musk tại bang Texas. Tesla hiện vận hành nhà máy sản xuất ô tô điện lớn nhất của hãng tại Mỹ ở thủ phủ Austin và cũng dự kiến phát triển, sản xuất hàng loạt robot hình người tại đây.
SpaceX cũng đang mở rộng hệ thống sản xuất và phóng tên lửa trên nhiều khu vực ở miền Nam và miền Trung bang Texas. Bên cạnh đó, Musk dự kiến xây dựng Terafab, nhà máy bán dẫn trị giá hàng tỷ USD nhằm đáp ứng nhu cầu chip nhớ ngày càng lớn.
 |
| Đồ họa: Wall Street Journal. |
Dù chính quyền đương nhiệm ủng hộ các kế hoạch này, không ít cư dân Texas, đặc biệt tại những vùng nông thôn, lo ngại các dự án có thể ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường sống.
Tháng 6, người dân hạt Grimes tham dự cuộc họp của chính quyền địa phương đã phản đối kế hoạch xây dựng cơ sở rộng khoảng 9,3 triệu m2 của SpaceX và Tesla, lo ngại dự án sẽ phá vỡ cuộc sống yên bình tại khu vực.
Kết quả bầu cử cũng có thể làm thay đổi quy trình cấp phép cho các dự án của Musk. Thống đốc Texas có quyền bổ nhiệm thành viên Ủy ban Chất lượng Môi trường Texas, cơ quan chịu trách nhiệm phê duyệt các dự án lớn.
Khoản tiền gây tranh cãi
Bên cạnh các dự án kinh doanh, những khoản đóng góp khổng lồ cho các chính trị gia cũng khiến Musk trở thành mục tiêu chỉ trích của nhiều cử tri Texas.
Tỷ phú này đã đóng góp khoảng 160 triệu USD cho tổ chức vận động chính trị ủng hộ đảng Cộng hòa, nhằm hỗ trợ Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton tranh cử vào Thượng viện Mỹ. Tuy nhiên, ông Paxton cuối cùng thất bại trước ứng viên Dân chủ James Talarico.
Trong chiến dịch tranh cử, Talarico từng cáo buộc Musk tìm cách “mua chuộc thượng nghị sĩ Mỹ cho riêng mình”.
“Tôi cho rằng một số người có rất nhiều tiền đã được chính quyền Texas đối xử dễ dãi trong suốt thời gian dài”, bà Sarah Eckhardt, người vừa đắc cử vị trí phụ trách tài chính công của bang Texas, nhận xét.
Bà Eckhardt từng làm việc với các dự án của Musk khi giữ chức vụ trong chính quyền địa phương tại Austin, sau đó trở thành thượng nghị sĩ bang. Bà thừa nhận các doanh nghiệp của tỷ phú này đã mang lại nguồn đầu tư cần thiết cho Texas, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm có thu nhập tốt dành cho người lao động không có bằng đại học.
 |
| Bà Gina Hinojosa và ông James Talarico tại thành phố Austin vào trước ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua. Ảnh: Wall Street Journal. |
Tuy nhiên, Eckhardt cho rằng Musk ngày càng thiếu quan tâm đến lợi ích cộng đồng khi liên tục mở rộng đầu tư.
Theo bà, Musk đã tận dụng tiềm lực tài chính để gây sức ép, khiến chính quyền các hạt nhỏ phải nhanh chóng thông qua những dự án quy mô lớn dù không có đủ nguồn lực để đàm phán các điều khoản. Bà mong muốn chính quyền bang can thiệp nhiều hơn khi các địa phương cần hỗ trợ.
Dù muốn tăng cường giám sát, các lãnh đạo Dân chủ mới đắc cử vẫn khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và duy trì môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tại Texas. Tuy nhiên, họ phản đối việc dành đặc quyền cho Musk và không loại trừ khả năng hỗ trợ các đối thủ cạnh tranh của ông.
“Các doanh nghiệp phải cạnh tranh trên một sân chơi bình đẳng. Nếu Amazon và Starlink cạnh tranh với nhau, chúng tôi sẽ để họ tự cạnh tranh chứ không thiên vị bên nào”, bà Eckhardt nói khi đề cập đến dịch vụ Internet vệ tinh của SpaceX.
Từng được Texas tạo điều kiện
Ông Musk bắt đầu chuyển hoạt động kinh doanh sang Texas từ năm 2020 do bất mãn với môi trường chính trị và các quy định quản lý tại California, tiểu bang được mệnh danh “thành trì của đảng Dân chủ”.
“Khi một đội bóng chiến thắng quá lâu, họ thường trở nên tự mãn, cảm thấy mình đương nhiên được hưởng đặc quyền, rồi cuối cùng họ không còn giành được chức vô địch nữa”, Musk từng nói với Wall Street Journal khi giải thích lý do muốn chuyển một phần hoạt động kinh doanh ra khỏi California.
 |
| Hoạt động xây dựng ở phía bắc nhà máy Tesla Giga Texas tại Austin hồi tháng 3. Ảnh: Austin American-Statesman. |
Texas khi đó có nhiều điều kiện thuận lợi đối với các doanh nghiệp của Musk. Bang này áp dụng ít quy định hơn về quy hoạch sử dụng đất, môi trường và lao động, đồng thời sở hữu những vùng đất rộng lớn với mức độ quản lý tương đối lỏng lẻo. Khác với California, Texas không áp thuế thu nhập doanh nghiệp theo cơ chế thông thường và không đánh thuế riêng đối với lợi nhuận chuyển nhượng vốn của cá nhân.
Chính quyền bang cũng tích cực hỗ trợ Musk mở rộng kinh doanh. Theo tiếng nói chỉ trích, Texas thậm chí đã sửa đổi các quy định pháp luật và thành lập tòa án chuyên trách về kinh doanh nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho những cổ đông nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp như Musk.
Mặc dù Texas có luật bảo đảm quyền tiếp cận dữ liệu công, văn phòng Thống đốc Abbott khi được các doanh nghiệp của Musk yêu cầu vẫn đồng ý hạn chế tiết lộ thông tin kinh doanh liên quan trong các tài liệu được công khai.
Bà Hinojosa đang khởi kiện ông Abbott để yêu cầu cung cấp nội dung trao đổi giữa văn phòng thống đốc và Musk.
“Tôi nghĩ người dân đã quá mệt mỏi khi cảm thấy mình bị đối xử như công dân hạng 2, trong khi những người có thể và sẵn sàng vung ra rất nhiều tiền lại đạt được bất cứ điều gì họ muốn”, ông Gene Wu, nghị sĩ Dân chủ đại diện một phần thành phố Houston, nói.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
