Giải mã 'Ngày tàn của phố Oak'

Khủng long và thế giới tiền sử từ lâu vẫn là một trong những bí ẩn đầy sức hút mà nhân loại khao khát khám phá. Nhờ vào khoa học, chúng ta đã có những hình dung tiệm cận về các sinh vật khổng lồ từng thống trị Trái Đất trăm triệu năm trước. Thế nhưng, khoảng cách tuyệt đối giữa thế giới hiện đại và tiền sử vẫn còn quá nhiều bí ẩn, thứ dễ dàng trở thành mảnh đất màu mỡ cho những suy đoán và tưởng tượng. Điện ảnh biết cách khai thác sự tò mò ấy. Từ Jurassic Park cho tới Jurassic World đều đã chứng minh rằng người xem đại chúng qua bao năm vẫn mê mệt trải nghiệm được đặt vào cùng không gian với những sinh vật đã tuyệt chủng.

The End of Oak Street cũng bắt đầu từ một ý tưởng như vậy, nhưng đạo diễn David Robert Mitchell lại có những mánh lới kể chuyện hay ho hơn. Thay vì đưa một nhóm người vào công viên tiền sử quen thuộc, nơi khủng long được tái sinh nhờ công nghệ khoa học, bộ phim đem cả một khu dân cư bình thường ở nước Mỹ rồi ném ngược nó về hàng triệu năm trước.

Khu phố lạc về quá khứ

Lấy bối cảnh thập niên 1980, The End of Oak Street theo chân cặp vợ chồng Denise và Greg, cùng 2 con sinh sống tại thị trấn Oak. Chuyện phim mở ra sau một đêm mưa tầm tã, ánh chớp xé toạc không thời gian, dịch chuyển cả khu phố đến một vùng đất thời tiền sử.

Cả gia đình thức dậy và nhận ra khung cảnh quen thuộc nay bị bao quanh bởi khu rừng nguyên sinh rậm rạp, nơi sinh sống của hàng loạt sinh vật săn mồi. Không gian sinh sống bị biến thành bãi săn chết chóc, gia đình Denise vốn đang rạn nứt tình cảm nay buộc phải tìm cách đoàn kết để vượt cùng qua kiếp nạn này.

Anne Hathaway vào vai nữ chính.

Ngay từ những phút đầu, mọi dấu hiệu đều cho thấy một cuộc chạm trán căng thẳng sẽ diễn ra khi hiện tượng kỳ lạ xuất hiện quanh khu phố Oak, từ việc cây cối và các loài thực vật đã tuyệt chủng bất ngờ trở lại, cho đến khi cả khu vực bị bao phủ bởi rừng rậm nguyên sinh và những sinh vật tưởng như đã tuyệt chủng. Thế nhưng, không phải khủng long đặt chân đến thế giới của con người, mà ngược lại, khu phố Oak đã xuyên không-thời gian trở về quá khứ.

Nếu tinh ý, người xem hẳn sẽ nhận ra phim đã cài cắm dấu hiệu cho sự kiện kỳ lạ này từ rất sớm. Trong buổi tiệc của khu phố ở đầu phim, một bản tin radio nhắc đến những “gợn sóng bí ẩn” ngoài không gian mà NASA đang theo dõi. Sau đó là các luồng sáng bất thường xuất hiện vào ban đêm, cùng những vật thể không thuộc về thời hiện đại bắt đầu xuất hiện trong sân sau của các ngôi nhà một cách bí ẩn.

Audrey, cô con gái của Denise và Greg, là người đầu tiên tìm ra được lời giải thích. Cô gái tuổi teen thông minh nhớ tới những nghiên cứu của Carl Sagan về wormhole và đưa ra giả thuyết rằng không-thời gian quanh Oak đang bị bẻ cong. Thực chất, sự kiện bất thường trong phim dựa trên một ý tưởng khoa học từng được Sagan phổ biến: nếu không-thời gian có thể bị uốn cong, về mặt lý thuyết wormhole có thể tạo ra đường tắt giữa những điểm cách xa nhau trong không gian và thời gian. Sagan từng trao đổi với nhà vật lý Kip Thorne về ý tưởng này, sau đó đưa nó vào tiểu thuyết Contact.

Theo cách đó, những hiện tượng nhỏ xuất hiện trước thảm họa thực chất giống như rung chấn báo trước một trận động đất sắp xảy ra. Những cổng không-thời gian ban đầu chỉ đủ để đưa một vài vật thể từ quá khứ về hiện tại hoặc ngược lại. Nhưng rồi một wormhole khổng lồ xuất hiện, đủ sức kéo nguyên một khu dân cư trở về thời tiền sử. Điều này cũng giải thích cho việc loạt sinh vật thuộc nhiều thời kỳ khác nhau trong lịch sử Trái Đất đồng loạt xuất hiện, củng cố ý tưởng rằng không chỉ một thời điểm duy nhất bị xáo trộn, mà hàng triệu năm lịch sử Trái Đất đang bị chồng chéo lên nhau.

Một cảnh hành động trong phim.

Cách giải thích này khiến cách thức vận hành The End of Oak Street khác biệt so với Jurassic Park. Trong vũ trụ giả tưởng của Steven Spielberg, con người hồi sinh khủng long bằng công nghệ gen rồi mất kiểm soát, khiến chúng trở thành mối đe dọa. Còn trong bộ phim của David Robert Mitchell, con người lại vô tình trở thành những kẻ ngoại lại ở một thế giới vốn không dành cho mình. Nếu Jurassic Park đặt câu hỏi điều gì xảy ra khi nhân loại cố gắng hồi sinh quá khứ, thì The End of Oak Street lại xoáy vào câu hỏi sẽ thế nào nếu quá khứ quay trở lại và nuốt chửng hiện tại.

Giải mã cái kết

Trước khi Oak bị kéo về thời tiền sử, cuộc hôn nhân giữa Greg và Denise đã ở bên bờ vực tan vỡ. Mâu thuẫn giữa hai vợ chồng đã tích tụ từ lâu và các thành viên gần như không còn kết nối, trò chuyện. Việc bị nhốt trong khu phố đầy động vật săn mồi vì vậy trở thành phép thử cực đoan cho một gia đình vốn đã rạn nứt.

Denise (do Anne Hathaway thủ vai) là người phải đi qua những thử thách khó khăn nhất của câu chuyện. Từ một phụ nữ đứng trước nguy cơ mất gia đình, cô trở thành người buộc phải đưa ra những quyết định mang tính sinh tử.

Sau khi gia đình Denise tìm được những cánh cổng nhỏ dẫn trở lại năm 1982, câu chuyện The End of Oak Street chuyển từ sinh tồn sang du hành thời gian. Đây là nút thắt quan trọng nhất phim. Bởi nếu chỉ tìm đường trở về hiện tại, câu chuyện sẽ kết thúc như một cuộc phiêu lưu thông thường. Nhưng Denise nhận ra rằng họ có thể sử dụng chính những wormhole này để thay đổi quá khứ, ngăn bi kịch xảy ra với cả khu phố ngay từ đầu.

Điều đó tạo ra nghịch lý khá thú vị. Những gì xảy ra trong quá khứ tạo nên tương lai mà các nhân vật đang sống, nhưng khi họ quay về quá khứ và ngăn chặn thảm họa xảy ra, tương lai ấy cũng bị biến đổi.

Wormhole xuất hiện trong phim.

Greg tưởng như đã chết, nhưng khi dòng thời gian được thay đổi, phiên bản Greg của tương lai vẫn tồn tại. Denise cùng các con có thể gặp lại chồng mà không cần phải mang theo ký ức về cái chết kinh hoàng của anh trong dòng thời gian cũ. Nói cách khác, bộ phim đảo ngược một sự kiện bi kịch bằng cách thay đổi lịch sử.

Phiên bản kết thúc sáng tạo này từng không phải lựa chọn ban đầu của đạo diễn. Theo Entertainment Weekly, cái chết của Greg ban đầu được dự định là vĩnh viễn, nhưng kịch bản được thay đổi để nhân vật có thể trở lại đoàn tụ cùng vợ con, tạo nên một cái kết viên mãn. Gia đình Denise không chỉ được cứu khỏi móng vuốt của khủng long, mà họ được trao cơ hội hàn gắn tình cảm trước khi thảm họa xảy ra. Bi kịch của họ trở thành thứ có thể được viết lại, và điều Denise làm thực chất không phải cứu một thành phố mà cứu chính gia đình mình.

Điều gây tò mò là đạo diễn không giải thích nguồn gốc cuối cùng của wormhole là kết quả của thí nghiệm từ một tổ chức bí mật, hay một nền văn minh ngoài hành tinh... Thay vào đó, The End of Oak Street để lại một khoảng trống cho khán giả tự suy đoán.

Khoảng trống ấy khiến phần kết mang một sắc thái khác. Khủng long xuất hiện bởi một sự cố của không-thời gian, con người tìm cách sống sót, rồi tìm được đường trở lại thực tại và thay đổi số phận. Điều quan trọng không nằm ở việc ai tạo ra wormhole mà nằm ở việc con người làm gì khi đứng trước một biến cố vượt ngoài khả năng kiểm soát.