11h trưa, quán cơm tấm dì Tám trên đường Nguyễn Tri Phương (phường Vườn Lài, TP.HCM) tấp nập khách ra vào. Đứng trước tủ đồ ăn, anh Trần Thanh Liêm liên tục hỏi han thực khách: “Món cũ hả em, không ăn hành đúng không?”, “Em ăn cơm tấm Long Xuyên ít cơm phải không?”...
Khách vừa ngồi vào bàn, anh nhanh tay lấy cơm, cắt thịt, trứng, bì rồi thêm một ít rau muống ngâm chua. Chỉ vài phút, dĩa cơm tấm Long Xuyên được đặt trước mặt khách.
Ít ai biết rằng, người đàn ông trong bộ quần áo giản dị này từng là phó giám đốc, kiêm giám đốc kinh doanh của một công ty du lịch tại TP.HCM. Cuối năm 2024, anh quyết định rời công việc văn phòng để hồi sinh nghề của mẹ.
Gánh hàng của mẹ ở chợ Cái Vồn
Tốt nghiệp ngành Marketing, Đại học Tôn Đức Thắng, anh Trần Thanh Liêm bén duyên với lĩnh vực du lịch và gắn bó hơn 10 năm. Công việc ổn định, nhưng sau thời gian dài ngồi văn phòng, anh bắt đầu cảm thấy mình không còn giữ được ngọn lửa nghề. Lóe lên trong đầu anh lúc ấy lại là nghề bán cơm của mẹ.
 |
Anh Liêm túc trực tại quán cơm tấm để đảm bảo mọi món ăn được làm đúng công thức, chất lượng |
Tuổi thơ của anh gắn liền với quán ăn nhỏ của mẹ ở chợ Cái Vồn (huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang cũ). Quán không có bảng hiệu, bán cơm tấm, có lúc bán thêm bún, cháo, bánh xèo. Mỗi ngày, anh đều phải ghé quán ăn cơm rồi mới đi học.
Đến những năm 2000, ba đi làm ăn xa, một thân buôn gánh bán bưng cực khổ nên mẹ anh cũng nghỉ làm. Sau đó, anh lên TP.HCM học tập, sinh sống và làm việc, vẫn ngày ngày nhớ về ký ức ở gánh hàng nọ.
Trăn trở hơn 2 năm, đến năm 2024, anh quyết định thử mở quán bán cơm, làm song song công việc văn phòng. “Tôi muốn dựng lại cái nghề của mẹ, muốn đem cái vị của người miền Tây lên TP.HCM. Đó là lý do tôi bắt đầu với quán cơm tấm Long Xuyên”.
Là chàng trai không rành bếp núc, 3 tháng trước khi làm quán, mỗi tuần anh về quê 2 ngày để tìm công thức nấu ăn của mẹ. Ngặt nỗi, mẹ anh không có công thức riêng mà nêm nếm theo thói quen vốn có.
“Món nào mẹ nấu tôi thấy ngon thì nhờ mẹ nấu lại. Ví dụ một ký sườn thì mẹ cho bao nhiêu đường, mắm, muối thì phải cân trước. Cứ từng món một, từ sườn, gà, ba rọi… nên tốn rất nhiều thời gian”, anh kể.
Anh tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với khẩu vị thực khách TP.HCM nhưng vẫn giữ được hương vị của mẹ.
  |
Bỏ công việc văn phòng, anh Liêm từng bước làm quen với việc bếp núc. |
Có công thức trong tay, anh bắt đầu tìm mặt bằng. Ban đầu, anh định tìm một căn nhà trong hẻm để giảm chi phí, ưu tiên bán online để khách quen dần. Nhưng tìm mãi không có nơi phù hợp, anh phải tăng ngân sách để chuyển ra mặt tiền. Sau khoảng 2 tháng, anh tìm được căn nhà trên đường Nguyễn Tri Phương.
Cuối tháng 12/2024, anh Liêm hoàn tất việc san sửa mặt bằng, chuẩn bị bếp núc, bàn ghế, nhân sự… để quán đi vào hoạt động.
Từ một quản lý cấp cao, anh phải làm quen với việc thức khuya dọn quán, dậy sớm đi chợ đầu mối lấy hàng. Có lần, khoảng 3h30 sáng, trên đường đi lấy thịt từ chợ Bình Điền về quán, anh làm rơi đồ. Khi dừng xe nhặt, một chiếc xe phía sau tông vào anh khiến cả hai ngã xuống đường.
“Khi bình tĩnh lại, tôi thấy xe chị kia bể vài chỗ, mấy giỏ ốc văng đầy ra đường. Tôi ngỏ ý đền tiền nhưng chị từ chối, chỉ nói là ‘xui rủi’ rồi bỏ đi”, anh kể lại. Anh xem đó như một thông điệp, rằng hành trình khởi nghiệp tuy khó khăn nhưng rồi sẽ ổn.
Anh Liêm cũng kể rằng, khi anh nói với mẹ quyết định mở quán, bà không hề khuyến khích anh theo nghề. “Mẹ biết nghề buôn bán cực, nghĩ tôi lâu không động tay chân sẽ không làm nổi. Tôi quyết tâm làm nên mẹ cũng giận một thời gian”, anh kể.
Xuất thân là quản lý, anh đã có sẵn kế hoạch một ngày phải thu bao nhiêu mới đủ chi phí, mức hòa vốn và bắt đầu có lãi.
Nhưng khi bắt tay vào làm, anh mới thấy sự lo lắng của mẹ không hoài phí. Tháng đầu tiên, quán gần như không có khách, anh lỗ 72 triệu đồng. Hai tháng tiếp theo, dù khoản thu cao hơn nhưng vẫn lỗ vốn. Anh phải dừng hẳn vai trò giám đốc kinh doanh để tập trung lo cho quán.
“Tôi cũng sốt ruột mỗi ngày, cứ đếm doanh thu. Nhìn tôi hốc hác, mẹ cứ khuyên tôi nghỉ. Nhưng nhớ đến lời hứa với mẹ, tôi tự động viên mình vượt qua”, anh nói.
Giữa những ngày vắng lặng, anh và nhân viên vẫn cần mẫn mở cửa từ 10h sáng đến 2h khuya. Khách đến trực tiếp thì niềm nở chào đón, đơn online cũng được làm chỉn chu, cẩn thận… Cứ thế, đến tháng thứ tư, quán bắt đầu có lời.
 |
| Không gian quán chỉ vừa đủ kê 6-7 bàn ăn. |
Đến nay, mỗi ngày quán bán từ 200-250 suất, trong đó có khoảng 70% là khách quen quay lại hàng tuần. Ngoài cơm tấm Long Xuyên, cơm sườn, cơm gà nướng lu… cũng là những món được thực khách ưa chuộng.
“Dù hơi vất vả, không còn thời gian cho bản thân nhưng tôi thấy vui vì món ăn của mẹ được mọi người đón nhận”, anh cười hạnh phúc.
"Cơm treo" cho người khó khăn
Cơm tấm Long Xuyên khác với cơm tấm ở TP.HCM vì được ăn kèm với thịt, trứng kho xắt nhỏ, một ít bì và rau muống ngâm chua.
“Tôi nghe mẹ kể ngày xưa nghèo, thịt đắt nên phải xắt nhỏ thịt để người ăn cơm cảm thấy đầy đặn hơn. Không nghĩ sau này chính điều đó lại làm nên sự khác biệt của món ăn”, anh nói.
Ngoài ra, đồ chua cũng là một điểm khác. Nếu ở TP.HCM thường dùng dưa leo, cà chua, củ cải đỏ hoặc củ cải trắng ngâm chua thì ở miền Tây, rau muống ngâm chua gần như là thành phần quen thuộc.
 |
| Cơm tấm Long Xuyên là món ăn được nhiều thực khách lựa chọn tại quán cơm tấm dì Tám. |
Kinh doanh được hơn 2 năm, anh Liêm đặt mục tiêu giữ khách không chỉ bằng chất lượng món ăn mà còn từ cách phục vụ. Mỗi thành viên của quán luôn phải giữ thái độ vui vẻ, niềm nở, nhớ được thói quen ăn uống của khách hàng.
Đặc biệt, điều khiến quán được nhiều bạn trẻ ủng hộ là mô hình “cơm treo” (khách ăn trả thêm tiền cho một hoặc nhiều phần ăn để quán trao cho những hoàn cảnh khó khăn).
Nói về mô hình này, anh kể, từ khi còn làm trong lĩnh vực du lịch, anh và bạn bè đã thường xuyên đi phát bánh, sữa, quà cho người lớn tuổi và người vô gia cư. “Đi nhiều, tôi thấy rõ còn nhiều người khó khăn. Vì vậy, tôi muốn làm nhiều hơn để giúp đỡ mọi người”.
Do đó, ngày khai trương quán, anh đã dành những suất ăn cho người bán vé số và người lao động. Chạy xe ngoài đường, anh gặp ai cũng nói: “Mai cô chú ghé quán, con gửi cơm, gửi quà”. Hôm ấy, đã có mấy trăm phần ăn được trao đi.
Những tháng sau đó, anh rủ nhân viên đi phát cơm tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Do không thể đưa cơm trực tiếp vào bệnh viện, anh đứng ở khu vực thang máy để phát phiếu, mỗi ngày khoảng 80 suất cơm sườn.
“Có người nghe cơm sườn thì vui lắm, mình cũng vui theo”, anh nói.
    |
Anh Liêm tặng cơm cho những người có hoàn cảnh khó khăn và tấm bảng "cơm treo" ở quán cơm tấm. |
Tuy nhiên, việc phát cơm tại bệnh viện chiếm nhiều thời gian và nhân sự, trong khi khung giờ chiều quán lại rất đông khách. Do đó, anh chuyển sang phát cơm cho người vô gia cư vào mỗi tối. Vẫn là những cung đường quen thuộc, nhưng vai trò của anh đã khác.
Khi quán ngày càng đông, nhân sự hạn chế, anh chuyển sang mô hình “cơm treo” ngay tại quán từ đầu năm 2026. Mỗi ngày, quán treo khoảng 15-20 phần cơm.
Những phần ăn khi bán cho khách giá 40.000 đồng, nhưng nếu khách muốn “treo” lại, anh để giá 34.000 đồng, phần 35.000 đồng được giảm còn 29.000 đồng, như một cách để lan tỏa sự sẻ chia. Nếu không có người treo, anh cũng chủ động tặng cơm cho các cô chú, các em nhỏ khó khăn.
“Tôi nhớ cảm giác được chạy ngoài đường, được tận tay gửi phần ăn cho bà con lắm rồi. Khi nào quán tuyển đủ người, tôi sẽ quay trở lại vì tôi biết món quà nhỏ của mình có thể khiến nhiều người ăn no hơn, ngon hơn”, anh nói.
Chia sẻ về những dự định tương lai, anh Liêm cho biết quán cơm chưa phải đích đến cuối cùng. Sau khi quán cơm ổn định hơn, anh sẽ mở thêm quán bán các món ăn quen thuộc như bánh da lợn, bánh khọt, bánh canh bột xắt…
Hơn 10 năm làm du lịch với nhiều chuyến đi nước ngoài, anh nhận thấy các quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản quảng bá món ăn truyền thống rất tốt. Chưa nói đến hương vị, cách họ trưng bày không gian, chế biến món ăn trực tiếp đã khiến khách ấn tượng, quay lại nhiều lần.
“Tôi lớn lên ở miền Tây nên biết cách làm các món bánh miền Tây rất cầu kỳ và bắt mắt. Tại sao mình không mang những cái đó ra cho khách các vùng khác, đặc biệt khách quốc tế thấy”, anh đầy kỳ vọng về những mong mỏi của mình.
Với anh Trần Thanh Liêm, việc từ bỏ công việc văn phòng để bán cơm không chỉ là một lần chuyển nghề. Đó còn là cách anh tìm lại hương vị tuổi thơ và tiếp tục câu chuyện mà mẹ từng bắt đầu từ một góc chợ, đưa hương vị miền Tây đi xa hơn.
Có những tình yêu không cần nói thành lời, nhưng vẫn luôn hiện diện, dịu dàng và vĩnh cửu. Trong Triệu lá thư gửi mẹ, mỗi trang sách là một phong thư nhỏ, chứa đựng lời nhắn gửi chân thành và sâu sắc để dành tặng những người phụ nữ quan trọng trong cuộc đời mỗi chúng ta.
