Giao thông châu Âu chật vật trước những mùa hè nóng hơn

Đường ray ở Thụy Điển bị cong vênh. Cao tốc tại Đức bị nứt vỡ. Hành khách phải chịu cảnh nóng bức trong những toa tàu không trang bị điều hòa. Theo New York Times, đây là những điều đang xảy ra trong mùa hè năm nay tại châu Âu, châu lục có tốc độ nóng lên nhanh nhất thế giới.

Tại châu Âu, phần lớn cơ sở hạ tầng giao thông vốn không được xây dựng để chống chọi với cái nóng gay gắt như hiện nay. Nhưng nắng nóng cực đoan lại đang dần trở thành điều quen thuộc xảy ra vào mỗi mùa hè ở châu Âu.

“Hệ thống giao thông tại châu Âu được thiết kế cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại”, ông Patrice Geoffron, người đứng đầu nhóm nghiên cứu kinh tế năng lượng và khí hậu tại Đại học Paris Dauphine-PSL (Pháp), chia sẻ với New York Times.

Đường sắt cong vênh

Các chuyên gia cho biết nhiều tuyến đường sắt và đường bộ ở châu Âu hiện cần được nâng cấp khẩn trương, để đáp ứng những ngưỡng nhiệt cực đoan mới trong mùa hè. Nếu không, tình trạng gián đoạn giao thông sẽ trở thành chuyện thường ngày.

Trong tuần trước, dịch vụ đường sắt tại Anh và Pháp đã phải giảm chuyến. Cảnh báo về nguy cơ gián đoạn giao thông cũng được đưa ra, khi Tây Âu trải qua đợt nắng nóng thứ 5 kể từ tháng 5.

Những thay đổi cần thiết để hệ thống giao thông thích ứng với hiện tượng nóng lên trên toàn cầu đòi hỏi nguồn tiền đầu tư khổng lồ.

“Thách thức thực sự không đến từ cái nóng, thách thức thực sự nằm ở nguồn lực tài chính”, ông Felix Creutzig, giáo sư tại Đại học Sussex (Anh), người đứng đầu nhóm nghiên cứu về tác động khí hậu, nhận định.

Hành khách tại Anh và Tây Ban Nha chật vật di chuyển trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm của mùa hè năm nay. Ảnh: Reuters/PA.

Tác động của nắng nóng dễ nhận thấy nhất trên hệ thống đường sắt châu Âu, phương tiện được hàng trăm triệu người sử dụng.

Ông Ian Mulcahey, giám đốc toàn cầu về lĩnh vực quy hoạch đô thị tại Gensler - công ty kiến trúc và quy hoạch quốc tế, cho biết nhiều hệ thống đường sắt ở châu Âu đã tồn tại từ lâu. Chẳng hạn, hệ thống tàu điện ngầm London, Anh, hoạt động từ năm 1863. Rất nhiều toa tàu ở châu Âu hiện vẫn chưa được trang bị điều hòa làm mát.

“Tuy nhiên, không thể làm lại mọi thứ từ đầu. Thách thức đối với châu Âu hiện nay là làm thế nào để cơ sở hạ tầng hiện có thích ứng được với thời kỳ khí hậu mới”, ông Mulcahey nói.

Hôm 13/8, một đoàn tàu trật bánh gần thị trấn Lewes, miền Nam nước Anh, khiến 2 người bị thương. Sự việc xảy ra trong bối cảnh nước này trải qua những ngày hè nóng bức đỉnh điểm. Một đoàn tàu chở khách khác tiếp tục trật bánh hôm 14/8 tại thị trấn Wickford, Anh.

Không có hậu quả nghiêm trọng được ghi nhận và cũng chưa rõ hai vụ việc trên có liên quan trực tiếp đến nắng nóng hay không.

Dù vậy, ông James MacCleary, nghị sĩ đại diện cho thị trấn Lewes, nói với Times Radio ngày 13/8: “Các công ty đường sắt đã có báo cáo về tình trạng nắng nóng cực đoan gây ảnh hưởng đến các bờ đất đắp cao dành riêng cho đường ray tàu hỏa, cũng như tình trạng đường ray trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Gần đây, một số khu vực đã phải áp dụng biện pháp hạn chế tốc độ, điều này có liên quan trực tiếp đến nắng nóng”.

Đối với hệ thống tàu hỏa, nắng nóng cực đoan gây ra 3 vấn đề chính.

Thứ nhất, phần lớn tàu hỏa tại châu Âu không có điều hòa làm mát. Cho đến những năm gần đây, mùa hè ở châu Âu vẫn hiếm khi nóng đến mức cần sử dụng điều hòa làm mát. Dù vậy, thực tế này đang phải thay đổi, nhưng quá trình lắp điều hòa cho các toa tàu vẫn diễn ra chậm vì khá tốn kém.

Thứ hai, nắng nóng có thể làm biến dạng đường ray. Đường ray tàu hỏa được làm bằng kim loại và sẽ giãn nở khi nóng lên. Nhiều tuyến đường ray ở châu Âu được xây dựng từ hàng chục năm trước, khi người ta dự tính mức nhiệt thấp hơn nhiều so với hiện nay. Gần đây, trong những đợt nắng nóng cực đoan, đường ray tàu hỏa tại nhiều nước bắt đầu xảy ra hiện tượng cong vênh.

Theo Cơ quan Giao thông Thụy Điển, đường ray cong vênh được cho là nguyên nhân khiến một đoàn tàu chở hàng trật bánh tại Thụy Điển hồi tháng 6.

Các chuyên gia cho biết có một giải pháp giá rẻ để tạm thời ứng phó. Đó là sơn đường ray màu trắng nhằm tạo hiệu ứng làm mát. Nhà chức trách Anh đã áp dụng cách này tại một số “điểm nóng”.

Tuy nhiên, ông Francois Gemenne, giám đốc học thuật tại trường kinh doanh HEC Paris (Pháp), cho rằng giải pháp này không thể thay thế việc thay mới toàn bộ đường ray, dù đây là một phương án rất tốn kém.

“Cách dùng sơn trắng có thể giúp kéo dài tình hình được thêm vài năm, nhưng đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ cần những đường ray thực sự có sức bền chịu được nhiệt độ cao”, ông Gemenne nói.

Hình ảnh những toa tàu bị lật tại thị trấn Lewes, Anh, ngày 13/8. Ảnh: Reuters.

Thứ ba, đường dây điện của tàu điện cũng dễ bị ảnh hưởng. Đường dây điện chạy trên cao giúp cung cấp năng lượng cho tàu điện, hệ thống đường dây này cũng giãn nở khi xảy ra nắng nóng cực đoan. Đôi khi, những đường dây đã cũ bị chùng xuống quá thấp, mắc vào đoàn tàu đang chạy, gây mất điện, kéo theo hàng loạt vấn đề như chậm chuyến và hủy chuyến.

Ông Geoffron cho biết một sự cố liên quan tới đường dây điện của tàu điện xảy ra tại Hà Lan trong tháng trước đã làm gián đoạn giao thông.

Dây điện mới hiện được trang bị hệ thống tự động điều chỉnh theo biến động nhiệt độ, qua đó, dây có thể được nới lỏng hoặc siết chặt khi cần. Trong khi đó, độ căng của những dây điện cũ thường cố định và dễ gặp vấn đề cả trong mùa đông lẫn mùa hè. Vào mùa đông, khi dây quá căng, sẽ dễ bị đứt; vào mùa hè, dây dễ bị chùng.

Đường bộ chảy nhựa

Nhiều tuyến đường bộ ở châu Âu cũng không được xây dựng để chịu đựng mức nhiệt cực đoan như hiện nay.

Những con đường làm bằng bê tông sẽ bị nứt nếu không có giải pháp để vật liệu có thể giãn nở trong điều kiện nhiệt độ tăng. Hiện tượng này đã khiến một số tuyến cao tốc ở Đức phải đóng cửa một phần trong mùa hè này.

Trong tháng 6, các tuyến xe điện ở thành phố Leipzig (Đức) phải tạm dừng do nhựa đường chảy. Ảnh: DW.

Bề mặt đường nhựa lại dễ bị chảy, hiện tượng này đã gây gián đoạn giao thông tại một số quốc gia châu Âu như Anh và Thụy Điển. Trong đợt cao điểm nắng nóng tại châu Âu hồi tháng 6, các tuyến xe điện ở thành phố Leipzig (Đức) phải tạm dừng do nhựa đường chảy, bám dính vào đường ray.

Ông Geoffron cho biết đường nhựa ở châu Âu cần được làm bằng vật liệu chịu nhiệt tốt hơn nhựa đường truyền thống hiện nay. Tuy nhiên, những vật liệu này đắt hơn và đòi hỏi quy trình thi công chính xác hơn.

Tại Anh, trong những đợt nắng nóng gần đây, các xe tải vốn được sử dụng để rải muối khi có bão tuyết vào mùa đông đã được huy động để rải cát trên một số tuyến đường, nhằm ngăn bề mặt đường trở nên quá dính, khi nhựa đường bị chảy.

Nhưng ngay cả giải pháp đơn giản và ít tốn kém này cũng có thể gây ra vấn đề, bởi nếu đổ nhiều cát, ôtô có thể bị trượt bánh.

Bà Jennifer Schooling, giáo sư tại Đại học Anglia Ruskin (Anh), chuyên nghiên cứu tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu đối với giao thông, nhận định: “Chúng ta đang rơi vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Những tác động của biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh hơn dự đoán”.