|
|
Bác sĩ Trương Việt Anh (trái) và Đỗ Tất Bình (phải) chụp ảnh cùng TS Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Bộ môn Y pháp, trường Đại học Y Hà Nội tại Match Day 2026. |
Mới đây, trường Đại học Y Hà Nội tổ chức Match Day 2026 - ngày đăng ký chuyên ngành đào tạo bác sĩ nội trú khóa 51, giai đoạn 2026-2029.
Năm nay, có 780 thí sinh đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng tham gia lựa chọn chuyên ngành, trong khi tổng số chỉ tiêu là 444. Theo nguyên tắc của Match Day, thí sinh có thứ hạng cao hơn được ưu tiên lựa chọn trước. Khi một chuyên ngành đủ chỉ tiêu, hệ thống sẽ khóa lựa chọn.
Y pháp là chuyên ngành hoàn tất tuyển chọn cuối cùng, với hai tân bác sĩ Trương Việt Anh và Đỗ Tất Bình lựa chọn.
Vượt qua định kiến
Việt Anh, 24 tuổi, cựu sinh viên trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, cho biết Y pháp không phải lựa chọn hoàn toàn bất ngờ. Anh từng dành sự quan tâm cho chuyên ngành này nhưng gặp không ít băn khoăn từ gia đình, bạn bè.
Theo Việt Anh, những lo ngại chủ yếu xuất phát từ quan niệm Y pháp là công việc vất vả, có yếu tố độc hại và liên quan nhiều đến pháp lý.
“Càng hỏi, em càng cảm thấy mình đang đi tìm một sự ủng hộ thay vì lời khuyên. Thế nên, em giữ lựa chọn ấy tới cuối cùng”, Việt Anh chia sẻ.
 |
| Tân bác sĩ nội trú Trương Việt Anh (phải) cầm giấy quyết định chọn chuyên ngành Y pháp - trường Đại học Y Hà Nội. |
Đứng thứ 524 trong danh sách lựa chọn, Việt Anh quyết định nắm lấy cơ hội khi Y pháp vẫn còn chỉ tiêu.
Với Đỗ Tất Bình, con đường đến với Y pháp có phần khác biệt. Tân bác sĩ 24 tuổi, cựu sinh viên Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, từng đặt Hóa sinh và Tâm thần trong nhóm nguyện vọng mong muốn. Tuy nhiên, sau khi kết quả thi nội trú không đạt như kỳ vọng, Bình dành thời gian tìm hiểu những chuyên ngành phù hợp với mức điểm.
Quá trình này khiến anh quay trở lại với Y pháp - lĩnh vực từng có cơ hội tiếp xúc trong 6 năm học Y đa khoa.
Bình cho biết sau kỳ thi, tâm trạng có thời điểm đi xuống. Trước đó, quá trình ôn thi nội trú cũng tạo áp lực đáng kể khi phải cân đối việc học, thực hành lâm sàng và tự ôn tập. “Áp lực nhất có lẽ là khoảng thời gian sau tốt nghiệp Y đa khoa”, Bình chia sẻ.
Từ những trải nghiệm đó, anh cho rằng nội trú vẫn là con đường phù hợp để tiếp tục rèn luyện chuyên môn. Khi tìm hiểu Y pháp sâu hơn, Bình nhận thấy tính chất công việc tương đối phù hợp với sự cẩn thận, tỉ mỉ của bản thân. Đứng thứ 528, Bình lựa chọn Y pháp sau Việt Anh và nhận được sự ủng hộ của gia đình.
 |
| Tân bác sĩ nội trú Đỗ Tất Bình. |
Chia sẻ với VTC News, TS Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Bộ môn Y pháp, trường Đại học Y Hà Nội, cho biết việc Y pháp trở thành chuyên ngành “chốt sổ” không phải điều bất ngờ. Ông cho biết tình trạng này diễn ra qua nhiều năm, phần nào phản ánh những định kiến còn tồn tại đối với chuyên ngành.
Y pháp là cách gọi viết tắt của Y học tư pháp, một lĩnh vực khoa học có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều chuyên ngành như Độc chất học pháp y, Nhân chủng học, Tử thi học và Giám định gene ADN.
Trong thực tế, đối tượng của Y học tư pháp không chỉ là người đã tử vong mà còn bao gồm người sống. Giám định thương tích có thể được sử dụng trong các vụ tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc những vụ việc xảy ra trong đời sống, làm căn cứ để cơ quan chức năng giải quyết vụ việc, bảo hiểm và bồi thường theo quy định.
TS Nguyễn Tuấn Anh cho rằng một trong những nguyên nhân khiến Y pháp khó thu hút người học là cách nhìn chưa đầy đủ của xã hội. Nhắc đến pháp y, nhiều người lập tức liên tưởng đến công việc mổ tử thi, trong khi đây chỉ là một phần trong phạm vi hoạt động của chuyên ngành.
Theo ông, bộ môn Y pháp nhiều lần phải giải thích cho phụ huynh về đặc điểm và cơ hội nghề nghiệp của lĩnh vực này. Khi hiểu rõ hơn, nhiều gia đình có cách nhìn tích cực đối với lựa chọn của con.
Chuyên ngành đặc thù, nhu cầu nhân lực còn lớn
Y học tư pháp tại Việt Nam có lịch sử phát triển hơn bốn thập kỷ nhưng vẫn được xem là lĩnh vực tương đối đặc thù. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia, Y pháp đã được đào tạo và phát triển từ sớm với nhiều hướng chuyên sâu.
Một trong những vai trò nổi bật của lĩnh vực này là hỗ trợ xác định danh tính nạn nhân, người đã tử vong hoặc các trường hợp cần giám định chuyên môn phục vụ hoạt động tố tụng.
Theo TS Nguyễn Tuấn Anh, lực lượng giám định pháp y cũng tham gia vào công tác giám định, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong các chương trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính. Bên cạnh đặc thù nghề nghiệp, chính sách đối với người học cũng là yếu tố được quan tâm.
Theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP, từ năm học 2025-2026, học viên sau đại học thuộc một số chuyên ngành sức khỏe đặc thù, trong đó có bác sĩ nội trú chuyên ngành pháp y, tại cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí. Học viên thuộc các chuyên ngành này tại cơ sở giáo dục tư thục được Nhà nước hỗ trợ học phí theo quy định.
Sau ngày lựa chọn, Việt Anh và Tất Bình sẽ bước vào chương trình đào tạo bác sĩ nội trú kéo dài 3 năm. Cả hai xác định trước mắt cần chuẩn bị sức khỏe, củng cố kiến thức chuyên môn và thích nghi với môi trường đào tạo mới.
PGS.TS Lê Đình Tùng, Phó hiệu trưởng trường Đại học Y Hà Nội, chia sẻ thêm về mô hình tuyển chọn bác sĩ nội trú tại Mỹ, nơi thuật ngữ Match Day ra đời.
Tại Mỹ, sau khi tốt nghiệp đại học y (Medical School), sinh viên bắt buộc phải trải qua giai đoạn bác sĩ nội trú (Residency) tại các bệnh viện thì mới được cấp phép hành nghề. Hàng năm, có khoảng 40.000 ứng viên (gồm cả sinh viên Mỹ và bác sĩ quốc tế) nộp đơn vào hàng nghìn chương trình đào tạo tại các bệnh viện khắp nước Mỹ. Để giải quyết bài toán phân bổ khổng lồ này một cách công bằng, tổ chức phi lợi nhuận NRMP (National Resident Matching Program) đã ra đời và vận hành hệ thống Match.
Match Day không đơn thuần một buổi “gọi tên chọn chỗ” dựa trên điểm số từ cao xuống thấp mà là kết quả của một thuật toán ghép cặp hai chiều (Matching Algorithm) dựa trên giải Nobel Kinh tế của hai nhà khoa học Gale và Shapley.
Theo đó, ứng viên trải qua quá trình nộp hồ sơ, đánh giá và phỏng vấn tại các chương trình đào tạo. Sau đó, ứng viên và bệnh viện cùng lập danh sách xếp hạng. Kết quả được xác định thông qua thuật toán ghép cặp dựa trên lựa chọn của hai phía. Điều này cho thấy trong đào tạo nội trú, sự phù hợp giữa người học và chương trình cũng là yếu tố quan trọng bên cạnh thành tích học tập.
Từ câu chuyện này, PGS.TS Lê Đình Tùng cho rằng lựa chọn chuyên ngành không đơn thuần là cuộc đua điểm số mà còn gắn với định hướng phát triển lâu dài của mỗi bác sĩ.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
