Hố sụt khổng lồ sâu 120 m mới phát hiện ở Việt Nam

Cận cảnh hố sụt mới phát hiện tại khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị.

Ngày 22/10, Jungle Boss, công ty chuyên thám hiểm và tổ chức tour hang động tại Việt Nam, cho biết trong một lần rà soát ảnh vệ tinh trên Google Earth để tìm dấu hiệu địa chất có khả năng liên quan đến hang động tại khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng, ông Kevin Ditamore, thành viên kỳ cựu của Hiệp hội Hang động Mỹ (NSS), chú ý đến một vệt đen lớn bất thường.

Từ phát hiện này, ông Kevin trao đổi với Jungle Boss và một số chuyên gia hang động Mỹ để tổ chức các đợt bay flycam khảo sát thực địa. Do hình ảnh ban đầu chưa rõ nét, trong khi khu vực có địa hình hiểm trở, đoàn phải thực hiện đến lần khảo sát thứ 3 mới xác định được tọa độ chính xác của hố sụt.

Hành trình tiếp cận hố sụt

Sau khi có những hình ảnh ban đầu, Jungle Boss báo cáo Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị). Xác định khu vực cần khảo sát thuộc Chà Nòi - Khe Gát, đoàn chuyên gia xây dựng lộ trình tiếp cận dựa trên các lối mòn mà kiểm lâm sử dụng để tuần tra định kỳ hàng tháng.

Ngày 27/4/2025, đoàn tiền trạm gồm 10 thành viên, trong đó có 2 kiểm lâm địa bàn, bắt đầu chuyến khảo sát đầu tiên. Tuy nhiên, đoàn phải quay về sau 3 ngày do cạn lương thực và nước uống.

Ảnh flycam chụp toàn cảnh hố sụt từ trên cao.

Từ ngày 23 đến 29/7/2025, đoàn 24 người trở lại khu vực, vượt địa hình rừng núi hiểm trở và đối mặt với tình trạng thiếu nước để tiếp cận miệng hố.

Tại đây, họ phát hiện một số chai, lon hoen gỉ, được cho là đã nằm lại từ 20-30 năm trước. Sau khi thiết lập hệ thống an toàn, các thành viên lần lượt đu dây xuống đáy hố.

Kết quả đo đạc cho thấy miệng hố có hình bầu dục, kích thước khoảng 190 x 140 m. Không gian bên trong dài khoảng 250 m, rộng 200 m, với độ sâu 120 m.

Ông Nguyễn Văn Úy, Phó giám đốc kiêm Giám đốc an toàn Jungle Boss, nhận định đây là một trong những hố sụt lớn nhất ông từng thấy sau hơn 20 năm đi rừng. Hố có hình dạng như chiếc bát úp ngược, mở rộng dần từ trên xuống. Các vách đá xung quanh có nhiều lỗ rỗng và gờ đá sắc nhọn.

Vách đá dựng đứng, sắc nhọn dẫn xuống hố sụt khổng lồ.

Dấu tích dưới đáy hố sụt

Dưới đáy hố sụt là khu vực rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ lớn, cho thấy hố sụt có thể đã hình thành từ hàng triệu năm trước. Các chuyên gia cho rằng khu vực bên dưới có thể từng là nơi một dòng sông ngầm chảy xiết.

Trong quá trình khảo sát quanh đáy hố, đoàn phát hiện lượng lớn vỏ sò, vỏ ốc chất thành đống bên các vách đá, ước tính có thể lên đến hàng triệu chiếc, xen giữa là nhiều bộ xương khỉ. Những dấu tích này cho thấy khu vực từng có sự hiện diện của nhiều sinh vật, song hệ sinh thái dưới đáy hố vẫn cần được tìm hiểu thêm.

Đoàn cũng tìm kiếm dấu hiệu địa chất có thể dẫn đến một hang động ngầm nhưng chưa đạt kết quả. Sau khi rà soát các vách đá, các thành viên chỉ phát hiện một khe nứt nhỏ, cao khoảng 5 m, sâu 12-15 m và không có luồng khí lưu thông.

Bên trong lòng hố sụt là hệ sinh thái nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ lớn.

Theo đoàn khảo sát, đất đá từ các đợt sạt lở đã lấp kín phần chân vách và dòng chảy, khiến không có lối thông nào lộ ra để tiếp cận.

Trực tiếp kiểm tra khu vực, ông Kevin nhận định nước thoát qua hàng trăm lỗ và khe nhỏ thay vì tập trung tại một điểm. Đoàn không tìm thấy cửa mở có kích thước đáng kể hoặc luồng gió thổi lên từ đáy hố. Trong phạm vi khảo sát, chưa có dấu hiệu cho thấy một hệ thống hang động kết nối trực tiếp với đáy hố sụt.

Dựa trên quy mô hố sụt cùng các dấu tích sinh học và địa chất, các chuyên gia NSS và Jungle Boss đánh giá hệ thống hang ngầm có thể tồn tại trong khu vực. Tuy nhiên, cửa vào của hệ thống này có khả năng đã bị sập do các quá trình tự nhiên.

Hệ sinh thái bên trong hố sụt.

Sau chuyến khảo sát, Jungle Boss gửi báo cáo chi tiết kèm số liệu thực địa đến Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Đơn vị đề xuất mở rộng nghiên cứu tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát với sự tham gia của các chuyên gia địa chất, địa mạo; đồng thời kiến nghị tổ chức những đợt khảo sát mới nhằm tìm tuyến tiếp cận từ bên ngoài hố sụt.

"Sau những hệ thống hang động kỳ vĩ đã được biết đến, Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục cho thấy vùng di sản này vẫn còn những cấu trúc địa chất đồ sộ đang chờ được khám phá. Hố sụt sâu này có thể mới chỉ là điểm khởi đầu cho hành trình tìm hiểu dài hơn về những bí ẩn địa chất ẩn sâu giữa lòng di sản", đại diện đơn vị cho hay.