Chỉ một thiết bị bay dân sự nặng vài kg cũng có thể làm sân bay gián đoạn hoạt động trong hàng chục phút. Trong khoảng thời gian đó, máy bay đến phải bay vòng chờ hoặc chuyển hướng, chuyến cất cánh bị hoãn, kéo theo toàn bộ lịch trình phía sau dồn ứ.
Đáng chú ý, drone không cần va chạm với máy bay mới gây ra thiệt hại. Chỉ cần nhà chức trách chưa thể loại trừ nguy cơ đối với máy bay đang cất hoặc hạ cánh, đường băng đã có thể phải tạm đóng.
Vụ việc tại sân bay Gatwick của Anh vào tháng 12/2018 là minh chứng rõ nhất. Hàng loạt lần phát hiện drone khiến sân bay gián đoạn khoảng 36 giờ trong mùa cao điểm Giáng sinh. Khoảng 1.000 chuyến bay bị hủy hoặc chuyển hướng, ảnh hưởng tới khoảng 140.000 hành khách.
Riêng hãng hàng không easyJet mất khoảng 15 triệu bảng Anh, tương đương 20 triệu USD khi đó, do sự cố.
Gián đoạn ngắn, hóa đơn dài
Điểm khiến sự cố drone trở nên đắt đỏ nằm ở chỗ một sân bay không vận hành độc lập.
Khi đường băng tạm đóng, máy bay đang trên đường tới có thể phải bay chờ hoặc chuyển hướng. Những chuyến bay tiếp theo có nguy cơ thiếu máy bay, tổ bay hoặc hành khách vì các chặng trước đó đã bị xáo trộn. Đến khi sân bay mở cửa trở lại, lượng chuyến bay bị dồn ứ phải được giải phóng, trong khi lịch khai thác của nhiều máy bay đã lệch khỏi kế hoạch ban đầu.
Một chuyến bay chậm vì thế hiếm khi chỉ là một chuyến bay chậm. Sự cố tại một sân bay có thể tiếp tục xuất hiện ở những chặng bay cách đó hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km.
Bởi vậy, mức độ nghiêm trọng của một vụ drone xâm nhập không thể chỉ tính bằng số phút đường băng bị đóng. Một sân bay hoạt động càng sát công suất, dư địa để hấp thụ cú sốc càng nhỏ và chi phí phát sinh càng nhanh.
 |
| Một sự cố drone có thể khiến hàng trăm chuyến bay chậm, hủy hoặc chuyển hướng gây thiệt hại lớn. Ảnh: Reuters. |
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Transportation Security mô phỏng kịch bản sân bay Frankfurt đóng cửa 48 giờ trong giai đoạn cao điểm. Tổng chi phí đối với sân bay, các hãng hàng không và hành khách được ước tính khoảng 37,6 triệu euro.
Các khoản phát sinh trải rộng từ nhiên liệu do máy bay phải bay vòng hoặc chuyển hướng, phí hạ cánh tại sân bay thay thế, chuyến bay bị hủy cho tới việc bố trí lại máy bay và tổ bay. Hành khách cũng có thể cần được cung cấp chỗ ở, bữa ăn hoặc phương án di chuyển thay thế.
Thời gian đường băng đóng cửa vì thế chỉ là phần nổi của hóa đơn. Phần lớn chi phí thực sự nằm trong những xáo trộn tiếp tục lan ra sau khi đường băng được mở lại.
Một chiếc drone, cả mạng lưới bị kéo chậm
Dù không nghiêm trọng như vụ Gatwick, nhưng những sự cố ngắn hơn vẫn có thể gây thiệt hại đáng kể.
Tại Dublin, Ireland, sân bay đã phải đóng cửa 6 lần chỉ trong những tháng đầu năm 2023 sau các vụ drone xâm nhập khu vực gần đường băng. Reuters khi đó dẫn thông tin từ chính phủ Ireland cho biết các vụ việc liên tiếp đã trở thành một vấn đề vận hành đáng kể đối với sân bay.
Một lần dừng hoạt động chưa chắc khiến hàng trăm chuyến bay bị hủy. Nhưng tại một sân bay có lịch khai thác dày đặc, chỉ cần công suất bị cắt giảm trong thời gian đủ lâu, lượng chuyến bay tồn đọng có thể nhanh chóng tăng lên.
Số liệu tại Đức cho thấy quy mô vấn đề còn lớn hơn.
Theo phân tích của Trung tâm Hàng không Vũ trụ Đức (DLR) công bố tháng 6/2026, năm 2025 nước này ghi nhận 226 vụ việc liên quan đến drone tại sân bay. Trong số đó, 116 vụ gây gián đoạn hoạt động tại 25 sân bay thương mại.
Thiệt hại kinh tế tối thiểu đối với ngành hàng không được DLR ước tính khoảng 60 triệu euro. Khi tính thêm tác động dây chuyền từ các chuyến bay bị chậm, xáo trộn lịch khai thác và những chuyến bay có khả năng bị hủy liên quan đến sự cố drone, tổng thiệt hại có thể lên tới 160 triệu euro.
Đây là mức ước tính có tính đến hiệu ứng mạng lưới, không phải khoản thiệt hại trực tiếp được ghi nhận tại các sân bay. DLR cho rằng những chuyến bay bị chậm hoặc phải điều chỉnh lịch có thể tiếp tục tạo chi phí ở các chặng tiếp theo.
Tác động này có thể nhìn thấy rõ qua các sự cố gần đây.
Tháng 10/2025, sân bay Munich phải tạm dừng hoạt động sau nhiều lần phát hiện drone. Theo Guardian, 17 chuyến bay bị hủy, 15 chuyến bay đến phải chuyển hướng, ảnh hưởng gần 3.000 hành khách. Một số hành khách phải được bố trí chỗ ở trong thời gian chờ hoạt động bay khôi phục.
    |
Hành khách xếp hàng tại sân bay Munich sau khi cả hai đường băng phải đóng cửa lần thứ hai trong chưa đầy 24 giờ do phát hiện drone ngày 4/10/2025. Ảnh: Reuters. |
Tại Berlin Brandenburg Airport, một báo cáo về drone cũng từng khiến hoạt động bay bị đình chỉ gần 2 giờ, dù nhà chức trách sau đó không tìm thấy thiết bị này, Euronews cho biết. Sự cố kéo dài từ 20h08 đến 21h58, cho thấy ngay cả một cảnh báo không được xác nhận cuối cùng vẫn có thể tạo ra gián đoạn thực tế.
Những trường hợp này cho thấy thiệt hại không nhất thiết tỷ lệ thuận với thời gian drone xuất hiện. Điều quan trọng hơn là nó xuất hiện ở đâu, vào thời điểm nào và sân bay đang vận hành với công suất bao nhiêu.
Bài toán lớn nhất là thời gian
Với sân bay, khó khăn không đơn giản là phát hiện một vật thể bay trên bầu trời.
Khi có thông báo về drone, nhà chức trách phải xác định vị trí, hướng bay và đánh giá liệu thiết bị còn nằm trong khu vực có thể ảnh hưởng đến máy bay hay không. Trong thời gian chưa loại trừ được rủi ro, việc tiếp tục cho máy bay cất và hạ cánh có thể tạo ra nguy cơ lớn hơn nhiều so với chi phí của việc tạm đóng đường băng.
Vì thế, quyết định tạm dừng hoạt động đôi khi được đưa ra ngay cả khi chưa xác định được drone có thực sự tồn tại hay còn ở trong khu vực nguy hiểm hay không.
Nhưng trong hàng không, phát hiện nhanh chỉ là bước đầu, đưa sân bay trở lại hoạt động bình thường mới quyết định quy mô thiệt hại.
Một sân bay mở cửa trở lại sau 30 phút nhưng mất thêm vài giờ để giải phóng lượng chuyến bay tồn đọng vẫn có thể chịu tác động lớn. Ngược lại, nếu nguy cơ được xác định nhanh và hoạt động được khôi phục trước khi lịch bay bị dồn quá nhiều, thiệt hại có thể được hạn chế.
Đó là lý do các sân bay ngày càng đầu tư vào hệ thống phát hiện và theo dõi drone. Mục tiêu không chỉ là tìm ra thiết bị mà còn giúp nhà chức trách có đủ thông tin để đánh giá rủi ro và quyết định khi nào đường băng có thể hoạt động trở lại.
 |
| Sân bay Changi thiết lập hệ thống phát hiện drone tại sân bay. Ảnh: Reuters. |
Sau sự cố Gatwick, sân bay này đã đầu tư thêm hàng triệu bảng cho công nghệ chống drone. Heathrow cũng triển khai các hệ thống phát hiện sau khi từng phải tạm dừng hoạt động vì một vụ nhìn thấy drone.
Như vậy, bài toán kinh tế của drone có hai lớp chi phí. Một là khoản tiền phát sinh khi sân bay phải đóng cửa: chuyến bay bị hủy, chuyển hướng, nhiên liệu, tổ bay và dịch vụ hỗ trợ hành khách. Hai là khoản đầu tư để giảm nguy cơ tái diễn, từ hệ thống phát hiện đến quy trình ứng phó.
Trong bối cảnh drone dân sự ngày càng phổ biến, ngành hàng không vì thế phải đối mặt với một nghịch lý: thiết bị bay ngày càng rẻ, nhỏ và dễ tiếp cận, trong khi chi phí để bảo đảm vùng trời quanh sân bay lại rất lớn.
Một chiếc drone có thể chỉ đáng giá vài trăm hoặc vài nghìn USD. Nhưng nếu nó khiến một sân bay lớn dừng hoạt động, thiệt hại có thể nhanh chóng lên tới hàng triệu USD.
Sách hay về hàng không
The Great Air Race - John Lancaster kể câu chuyện về những người đã đánh đổi mạng sống của mình để ngày nay chúng ta có thể xách vali lên, bay từ nước này sang nước khác.
Trong cuốn sách, tác giả giới thiệu với độc giả những cảnh tượng xa lạ với các chuyến bay ngày nay. Máy bay tham gia cuộc đua không có phanh hoặc dù. Các cụm từ mô tả kịch tính như “một màng lửa cuộn phía sau động cơ” xuất hiện trong hàng chục đoạn, xuyên suốt cuốn sách.
