Khám phá ẩm thực thế giới qua 5 cuốn sách

Một cuốn sách nấu ăn có thể làm được nhiều hơn việc hướng dẫn người đọc chuẩn bị bữa tối. Qua nguyên liệu, công thức, những câu chuyện quanh bàn ăn, sách còn mở ra đời sống của một vùng đất, thói quen của một gia đình hay ký ức gắn với quê hương.

Trong danh sách sách ẩm thực nổi bật do Guardian giới thiệu, 5 tác phẩm mang những màu sắc rất khác nhau. Độc giả có thể gặp hương vị Trung Đông trong ký ức của một đầu bếp Bahrain - Anh, ghé thăm những căn bếp gia đình trên khắp Ấn Độ, tìm hiểu niềm vui của việc làm bánh hoặc học các kỹ thuật giúp việc nấu ăn tại nhà trở nên dễ dàng hơn.

Hương vị ẩm thực Trung Đông

Lugma: Abundant Dishes & Stories from My Middle East (Lugma: Những món ăn phong phú và câu chuyện Trung Đông của tôi) là cuốn sách đầu tiên Noor Murad đứng tên riêng sau nhiều năm làm việc cùng đầu bếp nổi tiếng Yotam Ottolenghi.

Murad sinh ra tại Bahrain, có cha là người Bahrain, mẹ là người Anh. “Lugma” trong tiếng Arab có nghĩa là một miếng ăn. Cái tên phần nào gợi cách tác giả xây dựng cuốn sách với hơn 100 công thức, kết hợp hương vị quê nhà cùng những ảnh hưởng tích lũy trong cuộc sống của cô.

Tác giả Noor Murad và tác phẩm đầu tay Lugma: Những món ăn phong phú và câu chuyện Trung Đông của tôi). Ảnh: Facebook nhân vật

Những nguyên liệu quen thuộc của Vùng Vịnh như chanh đen, chà là hay các món cơm xuất hiện xuyên suốt cuốn sách. Ký ức gia đình cũng len vào nhiều công thức. Món pancake Murad từ căn bếp của mẹ được tác giả biến tấu với mật ong cháy, hạt dẻ cười cùng chanh.

Sức hấp dẫn của Lugma nằm ở điểm cân bằng giữa sự đặc biệt với tính thực tế. Một đĩa rau xanh đơn giản trở nên hấp dẫn hơn nhờ hành phi, dầu nghệ. Khoai tây nướng ăn cùng cá ngừ được bổ sung sốt cà chua cay, chanh muối. Bên cạnh những món cơm dành cho dịp đặc biệt là nhiều lựa chọn phù hợp với bữa ăn thường ngày.

Theo Guardian, đây là cuốn sách ẩm thực nổi bật nhất trong danh sách 5 cuốn. Tiêu chí quan trọng không nằm ở việc công thức trông hấp dẫn ra sao trong lần đầu lật sách, mà ở khả năng chúng dần trở thành những món người đọc muốn nấu lại nhiều lần. Món bolognese đậm hương vị Trung Đông của Murad thậm chí trở thành công thức dùng để so sánh với những món ragu khác.

Làm bánh để tìm niềm vui

Baking and the Meaning of Life: How to Find Joy in 100 Recipes (Làm bánh và ý nghĩa cuộc sống: Tìm niềm vui qua 100 công thức) của Helen Goh tiếp cận ẩm thực theo một hướng khác. Cuốn sách đặt việc làm bánh bên cạnh những cảm xúc tích cực mà hoạt động này có thể mang lại.

Goh sinh ra tại Malaysia trong một gia đình gốc Hoa, sau đó chuyển tới Australia. Bà có nền tảng nghề nghiệp khá đặc biệt. Bên cạnh công việc làm bánh, Goh từng hành nghề tâm lý học trong nhiều năm.

Cuốn Làm bánh và ý nghĩa cuộc sống: Tìm niềm vui qua 100 công thức) của Helen Goh. Ảnh: Guardian.

Kinh nghiệm ấy đi vào cuốn sách qua cách bà lý giải tác động của việc làm bánh. Học một kỹ năng, nhận thấy bản thân tiến bộ, hoàn thành một món ăn bằng chính đôi tay là những trải nghiệm có thể đem lại cảm giác thỏa mãn.

Phần chính của sách vẫn dành cho 100 công thức. Theo Guardian, Goh nổi bật bởi cách hướng dẫn chính xác nhưng không thiếu sáng tạo. Bánh cuộn Shoo Fly sử dụng cả quả cam xay trong phần bột. Những chiếc financier chocolate lại kết hợp hương thảo với hạt phỉ. Bee Wilson kể bà muốn thử món này tới mức mua riêng một chiếc khuôn financier.

Cuốn sách sau đó giành giải James Beard 2026 ở hạng mục sách về làm bánh, món tráng miệng. Goh cho rằng làm bánh còn gắn với niềm vui của việc tạo ra một thứ gì đó để chia sẻ với người khác.

Ghé thăm những căn bếp Ấn Độ

Với Indian Kitchens: Treasured Family Recipes from Across the Land (Những căn bếp Ấn Độ: Công thức gia đình quý giá khắp mọi miền), Roopa Gulati không bắt đầu bằng một danh sách món ăn. Bà đi tìm chúng trong những căn bếp thực sự.

Cuốn sách ghi lại chuyến đi qua 6 vùng của Ấn Độ. Gulati ghé một gia đình theo đạo Jain ăn chay tại Gujarat, bước vào căn bếp ở Delhi nơi thịt được nấu với masala trong nồi áp suất, quan sát cách những món quen thuộc được chuẩn bị mỗi ngày.

Những chi tiết đời thường giúp cuốn sách vượt ra ngoài khuôn khổ của một tuyển tập công thức. Người đọc thấy các gia đình tự cán bánh mì dẹt, làm sữa chua, chuẩn bị ghee. Trong những căn bếp ấy, các phương pháp truyền thống vẫn tồn tại bên cạnh máy xay điện, thiết bị đã trở nên quen thuộc với nhiều gia đình.

Bà Roopa Gulati, tác giả cuốn Những căn bếp Ấn Độ: Công thức gia đình quý giá khắp mọi miền. Ảnh: Rivertribe.co.uk

Những chuyến đi được Gulati kết hợp với hơn 100 công thức bà tiếp tục thử nghiệm tại nhà ở Anh. Sách vì thế vừa ghi lại đời sống ẩm thực tại Ấn Độ, vừa giúp người đọc có thể thực hiện các món ăn trong căn bếp của mình.

Guardian đặc biệt đánh giá cao các món dal, rau củ với cách sử dụng gia vị đa dạng nhưng tinh tế. Hai món gà cũng được Bee Wilson nhắc tới là gà quay mang hương vị Kerala cùng kebab gà xanh, được ướp với sữa chua có gia vị rồi phủ hỗn hợp kem rau bina, thảo mộc.

Học cách nấu thay vì chỉ học công thức

How I Cook: A Chef’s Guide to Really Good Home Cooking (Cách tôi nấu ăn: Hướng dẫn của đầu bếp để nấu ngon tại nhà) của Ben Lippett hướng tới một câu hỏi rất thực tế: làm thế nào để người nấu hiểu món ăn thay vì chỉ làm theo từng bước?

Lippett từng làm việc trong bếp nhà hàng trước lúc chuyển sang phát triển công thức, sáng tạo nội dung ẩm thực. Phong cách trẻ trung của anh từng khiến phóng viên của Guardian băn khoăn liệu mình có phải đối tượng mà cuốn sách hướng tới.

Câu trả lời xuất hiện sau lúc con trai 16 tuổi của bà cầm sách lên rồi làm thành công món omelette kiểu Pháp ngay lần thử đầu tiên.

Cuốn Hướng dẫn của đầu bếp để nấu ngon tại nhà của Ben Lippett mang phong cách ẩm thực trẻ trung, chinh phục được nhiều người trẻ. Ảnh: Guardian.

Điểm đáng chú ý của How I Cook nằm ở phần giải thích. Lippett không dừng lại ở việc yêu cầu người đọc cho bao nhiêu nguyên liệu vào chảo hay nấu trong bao lâu. Anh giải thích suy nghĩ phía sau mỗi lựa chọn, giúp người nấu hiểu kỹ thuật để có thể áp dụng sang những món khác.

Một số nguyên tắc rất cơ bản được làm rõ như kiểm soát nhiệt lúc làm omelette, cân bằng chất béo với độ chua trong sốt salad, tận dụng nước luộc mì để tạo độ sánh cho sốt hay xử lý cá để phần da giòn hơn.

Đây chính là điểm khiến cuốn sách trở nên hữu ích. Bản sách của bà dần phủ những mảnh giấy đánh dấu ở các món muốn thử, gồm pide rau bina kiểu Thổ Nhĩ Kỳ, cà tím hun khói hay lasagne nduja.

Khu vườn mang hương vị Palestine

Boustany: A Celebration of Vegetables from My Palestine (Boustany: Tôn vinh rau củ từ Palestine của tôi) là cuốn sách đầu tiên Sami Tamimi viết riêng sau nhiều tác phẩm hợp tác, trong đó có Jerusalem và Falastin.

“Boustany” trong tiếng Arab có nghĩa là “khu vườn của tôi”. Tên sách gắn với ký ức tuổi thơ của Tamimi tại khu vườn nhà ông bà ở Hebron, Bờ Tây. Rau quả theo mùa được trồng ở đó rồi đi thẳng vào những bữa ăn gia đình.

Bìa cuốn sách Boustany: Tôn vinh rau củ từ Palestine của tôi của Sami Tamimi. Ảnh: Guardian.

Ký ức ấy trở thành nền tảng cho một cuốn sách tập trung vào rau củ. Cà tím, cà chua, đậu, rau thơm cùng nhiều nguyên liệu quen thuộc của ẩm thực Palestine xuất hiện trong các món m’tabbal cà tím chiên ăn kèm salsa cà chua, salad giàu thảo mộc, các món trứng hay falafel xanh làm từ đậu răng ngựa.

Tamimi cũng dành chỗ cho mooneh, tập quán bảo quản thực phẩm theo mùa bằng nhiều phương pháp như muối, lên men, đông lạnh hoặc đóng chai. Nhờ đó, nguyên liệu có thể tiếp tục được sử dụng sau mùa thu hoạch.

Cuốn sách không cố tái tạo mọi món ăn theo một khuôn mẫu bất biến. Sau nhiều thập kỷ làm đầu bếp, Tamimi đưa vào công thức cả những ảnh hưởng tích lũy qua công việc, những chuyến đi cùng cuộc sống xa quê hương.

Theo Guardian, Boustany hấp dẫn trước hết bởi những công thức rau củ tương đối dễ thực hiện. Đồng thời, các món ăn cũng lưu giữ một phần ký ức, sự đa dạng của truyền thống ẩm thực Palestine. Những trang sách đưa người đọc trở lại khu vườn tuổi thơ của Tamimi, nơi rau quả theo mùa từng trở thành nguyên liệu cho bữa cơm gia đình.