Trong nhiều năm qua, tôi đồng hành cùng Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố (HUBA) trong nhiều hoạt động, nhất là các buổi gặp mặt doanh nhân định kỳ thông qua “Cafe thứ 7”.

Tôi cũng tham gia giao lưu cùng doanh nhân qua các buổi báo cáo chuyên đề mang tính thời sự về tình hình kinh tế.

Tôi nhớ, nhân buổi “Cafe thứ 7” đầu năm 2022, sau đại dịch Covid-19, có một doanh nhân trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm nói với tôi rằng, dường như những nỗ lực của Chính phủ ký kết các hiệp định FTA thế hệ mới mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp FDI hơn là doanh nghiệp Việt, vì họ chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu của ngành công nghiệp.

Cần có chính sách thúc đẩy sự hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn mạnh.

Anh còn nói thêm, là nhìn tổng thể cả nền kinh tế, thì doanh nghiệp Việt vẫn là lực lượng yếu kém và nhiều thương hiệu Việt xây dựng trong nhiều năm đã bị doanh nghiệp nước ngoài thôn tính, phổ biến thông qua mua bán - sáp nhập (M&A).

Hệ thống bán lẻ ở thị trường nội địa, thương mại điện tử,... doanh nghiệp nước ngoài đang chi phối... Doanh nghiệp Việt đang thua ngay trên “sân nhà” là thực tế, chứ không còn là nguy cơ.

Đường lối của Đảng đã khẳng định vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong nước là quan trọng, nhưng dường như khu vực này không “lớn lên” được, mà đang “tự thúc thủ”, nhất là sau đại dịch Covid-19.

Câu chuyện của tôi với vị doanh nhân này đã khiến tôi suy nghĩ nhiều về nội hàm của một nền kinh tế độc lập tự chủ, trong đó doanh nghiệp Việt và thương hiệu Việt phải đóng vai trò dẫn dắt trên thị trường.

Câu chuyện của chúng tôi còn xoay quanh vấn đề lệ thuộc nguồn nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến vào một vài thị trường nhập khẩu, vấn đề nội địa hóa trong cơ cấu giá trị sản phẩm v.v...

Những điều mà vị doanh nhân tỏ ra bức xúc nêu với tôi, không phải là điều tôi không biết, mà cũng chính là điều tôi đang rất trăn trở...

Thật vậy, để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, chúng ta phải chuyển nền kinh tế từ quan hệ mang tính lệ thuộc vào đối tác sang quan hệ tương thuộc, tham gia vào chuỗi giá trị hàng hóa và dịch vụ toàn cầu; xây dựng lực lượng doanh nghiệp Việt làm chủ thị trường trong nước và vươn tầm cạnh tranh ra thế giới.

Đến cuối năm 2024, Việt Nam có khoảng 920.000 doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và có khoảng 5,4 triệu hộ sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp.

Với mức bình quân khoảng 110 người dân/ một doanh nghiệp. Tỷ lệ trên khá thấp so với mức bình quân 75 - 80 người dân/ doanh nghiệp ở các nước ASEAN, nhưng phần lớn lại là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Cần có chính sách, kể cả các biện pháp tình thế khi cần thiết, để thúc đẩy sự hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn mạnh trong từng ngành và từng lĩnh vực; làm nòng cốt, dẫn dắt và thu hút các doanh nghiệp vừa và nhỏ; làm đối tác ngang tầm với các doanh nghiệp lớn nước ngoài; tạo nên những thương hiệu Việt với tầm nhìn toàn cầu.