Vai trò nổi bật của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong việc ổn định nền kinh tế và hệ thống tài chính đặt ra câu hỏi liệu cơ quan này có thể hỗ trợ giải quyết những vấn đề cấp bách khác không. Ví dụ, cái giá phải trả cho môi trường, xã hội và kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra ngày càng rõ rệt. Ở lĩnh vực khác, khủng hoảng do đại dịch làm trầm trọng hơn những rạn nứt sâu sắc trong xã hội Mỹ.

Trong số này, tình trạng bất bình đẳng ngày càng lớn về thu nhập và của cải, kinh tế hạn hẹp và tính cơ động xã hội, và sự chênh lệch dai dẳng trong việc tiếp cận chăm sóc sức khỏe, giáo dục, cơ hội kinh tế. Người da màu, người gốc Tây Ban Nha và các nhóm thiểu số khác chịu những bất lợi lớn nhất. Fed có thể giải quyết những vấn đề này không?

Một mặt, dù Fed có quyền hạn ở một số khía cạnh, khả năng Fed cải thiện các vấn đề lớn trong xã hội bị hạn chế bởi quyền lực của Quốc hội và bởi công cụ Fed sử dụng có giới hạn. Trong nền dân chủ, không phải các quan chức được bổ nhiệm như thống đốc Fed mà là các dân biểu được bầu phải đặt ra ưu tiên quốc gia. Giải quyết các vấn đề xã hội trầm kha nhất ở nước Mỹ nằm ngoài năng lực và khả năng xử lý của Fed. Mặt khác, nếu có cơ hội, phương tiện, và thẩm quyền đóng góp hiệu quả, phù hợp định hướng của lãnh đạo và công chúng, thì Fed nên thực hiện.

Bên cạnh quyết định lãi suất, cơ quan này còn có tác động đến các vấn đề về biến đổi khí hậu. Ảnh: Reuters.

Ví dụ, về biến đổi khí hậu, các chính sách có khả năng hữu ích – như thuế carbon hoặc giao dịch carbon, trợ cấp cho các công nghệ giảm khí thải, và trang bị thêm cho các tòa nhà và tiện ích – không do Fed, mà do Quốc hội (và một số cơ quan được Quốc hội chỉ định, chẳng hạn Cơ quan Bảo vệ Môi sinh) quyết định. Tuy nhiên, Fed có thể đóng góp vào nỗ lực tập thể. Ví dụ, Fed tài trợ cho các nghiên cứu và hội nghị về biến đổi khí hậu.

Là cơ quan giám sát ngân hàng, theo sau Ngân hàng Anh và các ngân hàng trung ương lớn khác, Fed cũng bắt đầu đưa rủi ro khí hậu làm yếu tố đánh giá danh mục đầu tư và nhu cầu vốn của ngân hàng. Khi được áp dụng, thông lệ này có thể buộc ngân hàng giảm giá trị tài sản có nguy cơ hư hại do biến đổi khí hậu (ví dụ nhà cửa ở vùng đồng bằng lũ lụt hoặc vùng bão) hoặc tài sản bị ảnh hưởng bởi chính sách hạn chế sự nóng lên (chẳng hạn trái phiếu do các công ty dầu khí phát hành). Một hành động khả thi khác, được ECB và các tổ chức khác áp dụng, là tránh mua trái phiếu của các tập đoàn góp phần lớn vào sự nóng lên.

Tuy nhiên, Fed – không giống hầu hết các ngân hàng trung ương lớn – không mua chứng khoán doanh nghiệp trong quá trình hoạch định chính sách thông thường, vì vậy tầm quan trọng của vấn đề này ở Mỹ thực tế còn hạn chế. Cho đến thời điểm này, Fed vẫn không cố đưa tác động của biến đổi khí hậu vào dự báo kinh tế hoặc phân tích chính sách tiền tệ, vì những tác động trên được coi là không thể đoán trước và chủ yếu có thời hạn rất dài, nhưng điều này có thể thay đổi khi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên tăng trưởng và năng suất trong tương lai gần trở nên rõ ràng hơn.

Về vấn đề bất bình đẳng và tính cơ động xã hội, như chúng ta thấy từ trước đến nay, Fed có thể có đóng góp cực kỳ quan trọng – sử dụng chính sách tiền tệ để thúc đẩy tỉ lệ người có việc làm luôn ở mức cao. Thị trường lao động sôi động mang lại lợi ích không tương xứng cho nhóm thiểu số, người lao động bị trả lương thấp hơn và ít lao động có kinh nghiệm hơn. Nhu cầu lao động lành mạnh cũng thu hút nhiều người hơn tham gia vào lực lượng lao động, nơi họ có thể tích lũy kinh nghiệm và gây dựng các mối quan hệ có ích cho họ, ngay cả khi thị trường lao động suy yếu.

Ngoài chính sách tiền tệ, Fed còn có các công cụ khác để thúc đẩy xã hội bình đẳng hơn. Ví dụ, Fed thường xuyên duy trì mối quan hệ với các tổ chức phát triển cộng đồng, như tổ chức tài chính phát triển cộng đồng và ngân hàng thuộc sở hữu của nhóm thiểu số. Fed giúp các tổ chức này phục vụ cử tri hiệu quả hơn thông qua chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật.

Bằng cách duy trì một thị trường lao động đủ mạnh, Fed có thể giúp nhiều người tìm được việc làm, tích lũy kinh nghiệm và cải thiện cơ hội kinh tế trong dài hạn. Ảnh: Reuters.

Fed cũng nằm trong số các cơ quan thực thi Đạo luật Tái đầu tư Cộng đồng năm 1977, yêu cầu các tổ chức nhận tiền gửi phải đáp ứng nhu cầu tín dụng trên diện rộng của cộng đồng nơi họ kinh doanh. Các nhà nghiên cứu của Fed ở Washington và tại Fed khu vực cũng thu thập dữ liệu, nghiên cứu thị trường lao động và sự bất bình đẳng, như sự khác biệt giữa các chủng tộc và sắc tộc. Ví dụ, Khảo sát Tài chính tiêu dùng thường xuyên của Fed là nguồn dữ liệu cơ bản về sự bất bình đẳng trong thu nhập và của cải ở Mỹ.

Fed cũng có thể thúc đẩy bình đẳng bằng cách tăng tính đa dạng, đảm bảo tất cả quan điểm được thể hiện trong quyết định chính sách và, tổng quát hơn, làm cho ngành kinh tế học trở nên bao trùm hơn. Fed biến sự đa dạng thành mục tiêu chính thức trong thời gian dài và kết quả khả quan nhất đạt mức khá. Từ năm 1990 đến 2021, có 19 nam giới (một trong số họ là người da màu) và tám nữ giới nằm trong FRB. (Hai trong số những phụ nữ trên, Janet Yellen và Alice Rivlin, và người đàn ông da màu Roger Ferguson từng là phó chủ tịch Fed. Yellen là người phụ nữ thứ ba giữ chức phó chủ tịch; hai nhà kinh tế da màu Lisa Cook và Philip Jefferson được đề cử cùng năm để đảm nhận các vị trí trong FRB.)

Thành viên FRB không phải do Fed mà do Tổng thống chỉ định, vì vậy thành phần nhân sự có thể là chỉ dấu chính xác hơn về nỗ lực đa dạng hóa của Fed. Theo nghiên cứu của Brookings năm 2019, trong số nhân sự, khoảng 24% tiến sĩ kinh tế trong Hệ thống Dự trữ Liên bang là nữ và khoảng 25% thuộc nhóm thiểu số.8 Tuy nhiên, định nghĩa nhóm thiểu số trong nghiên cứu của Brookings khá rộng. Bài báo trên New York Times năm 2021 của Jeanna Smialek chỉ ra rằng FRB tuyển dụng chỉ hai tiến sĩ kinh tế da màu.

Sự thiếu đa dạng này phản ánh phần nào xu hướng trong toàn bộ ngành kinh tế học. Kinh tế học tụt lại so với các ngành khác, như khoa học và kỹ thuật, trong việc thu hút, phát triển, và khuyến khích phụ nữ cùng các nhóm thiểu số chưa được quan tâm đúng mức. Tuy nhiên, là cơ quan công quyền và là một trong những nơi tuyển dụng nhiều nhà kinh tế nhất thế giới, Fed có trách nhiệm đặc biệt cố gắng cải thiện tình trạng này. Fed nên cam kết gấp đôi sẽ thu hút đội ngũ nhân viên đa dạng và xây dựng hệ thống tuyển dụng thêm sinh viên nữ và người tài thuộc nhóm thiểu số vào lĩnh vực này.