 |
| Nhiều lao động Trung Quốc tham gia vào thị trường huấn luyện AI để kiếm thêm thu nhập. Ảnh minh họa: New York Times. |
Cuicui, một kiến trúc sư ngoài 40 tuổi tại Thâm Quyến, Trung Quốc, có kinh nghiệm thiết kế nhiều sân vận động, trường học và bệnh viện. Tuy nhiên, khối lượng công việc của cô sụt giảm nghiêm trọng trong những năm qua, khiến thu nhập giảm tới một nửa.
Để trang trải chi phí sinh hoạt, cô phải làm thêm một nghề tay trái: Huấn luyện AI.
Khi ngày làm việc chính thức kết thúc, Cuicui không nghỉ ngơi mà đăng nhập vào nền tảng đào tạo AI TalentsAI. Tại đây, cô có nhiệm vụ dạy AI cách viết đề xuất xây dựng hoặc phân tích lợi nhuận.
“Giống hệt như dạy một đứa trẻ”, Cuicui chia sẻ với Rest of World. “Mọi nhiệm vụ tôi giao cho AI đều đúc kết từ công việc thực tế của bản thân”.
Hồi tháng 6, Cục Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc lên tiếng ủng hộ nỗ lực xây dựng các cơ sở dữ liệu chất lượng cao. Cơ quan này kêu gọi các công ty công nghệ thu hút chuyên gia tham gia sâu vào công việc đánh dấu, phân loại và gán nhãn dữ liệu, giúp nâng cao chất lượng của AI. Các sinh viên mới tốt nghiệp được khuyến khích coi đây là công việc linh hoạt để kiếm thêm thu nhập.
Tuy đây là công việc có thù lao không cao và tính chất không ổn định, việc đào tạo AI vẫn mang lại những cơ hội và khoản thu nhập mới cho người lao động. Công việc này còn giúp họ góp mặt vào ngành nghề được cho là tương lai.
Những huấn luyện viên AI đặc biệt
Siriser, nền tảng huấn luyện AI của Alibaba, đang tuyển giáo viên, kỹ sư và nhà soạn nhạc làm huấn luyện viên cho AI. Xpert của ByteDance tuyên bố đã tuyển được hơn 50.000 chuyên gia, từ nhà văn đến bác sĩ trị liệu. Những nền tảng độc lập như TalentsAI và MeetChances cũng đang tích cực săn tìm đội ngũ làm việc bán thời gian.
“Trong kỷ nguyên AI, người trung niên làm được gì sau khi mất việc?”, một bài viết của MeetChances hồi tháng 6 trên mạng xã hội Xiaohongshu đặt câu hỏi. “Sao bạn không thử làm người huấn luyện AI?”.
Các công ty công nghệ Trung Quốc đang đầu tư vào các mô hình AI hỗ trợ công việc, coi đây là “miếng bánh” béo bở mang lại lợi nhuận trong tương lai. Một số công cụ AI dành cho văn phòng mới như WorkBuddy của Tencent hay Doubao Work của ByteDance có khả năng tự thiết kế slide PowerPoint và xây dựng trang web.
 |
| Sự phát triển của AI đòi hỏi những nguồn dữ liệu chất lượng. Ảnh: Reuters. |
Tuy nhiên, để AI có thể trở thành công cụ tin cậy trong ngành y, luật hay tài chính, các công ty cần nguồn dữ liệu sâu hơn.
“Giúp các mô hình AI làm việc tốt hơn sẽ là sự khác biệt trong cuộc đua về AI trong tương lai”, ông Tiezhen Wang, nhà nghiên cứu AI tại Sydney, nói với Rest of World.
Các huấn luyện viên AI Trung Quốc được giao nhiệm vụ thiết kế công việc thực tế, tải lên tài liệu từ chính công việc của mình và trình bày tiến trình tư duy để AI học hỏi. Họ tuyệt đối không được dùng AI để làm thay. Mỗi nhiệm vụ tiêu tốn vài giờ đồng hồ, đem lại khoản thù lao từ 100 đến 500 nhân dân tệ (15-74 USD).
Các huấn luyện viên cần tự nghĩ ra những bài toán mà AI chưa thể tự giải - điều càng ngày càng khó khi AI tiến bộ không ngừng. Đôi khi, đội ngũ kiểm soát chất lượng sẽ gạt bỏ thẳng tay sản phẩm của họ, khiến họ không nhận được đồng tiền công nào - đây là điều các nền tảng đã nói rõ trong điều khoản hợp đồng.
Dù vậy, nhiều người vẫn coi đây là cơ hội việc làm tốt. Liu, một huấn luyện viên tại Thâm Quyến, lựa chọn công việc này dù có bằng thạc sĩ luật. Cô đóng vai khách hàng, yêu cầu AI đưa ra lời khuyên hoặc viết bản án dưới góc nhìn của thẩm phán, rồi trực tiếp chấm điểm câu trả lời.
“Nếu tôi không truyền nghề cho AI thì người khác cũng sẽ làm vậy”, cô chia sẻ.
Nguồn thu nhập bổ sung
Tại Mỹ - đối thủ chính của Trung Quốc trong cuộc đua AI - nhiều doanh nghiệp cũng đang tuyển dụng lao động có chuyên môn để huấn luyện các mô hình AI chất lượng cao, theo New York Times.
Nhiều công ty dữ liệu như Mercor, Surge AI và Handshake đã tuyển dụng hàng chục nghìn người có chuyên môn khác nhau - từ nhà làm phim, luật sư tới nhà khoa học - để huấn luyện AI làm những công việc này.
Tại Ấn Độ, một số công ty robot cũng tuyển dụng những người sẵn sàng ghi lại cách thức họ làm những công việc thường ngày - từ gọt hoa quả tới gấp quần áo - để huấn luyện robot AI làm những công việc này, AFP đưa tin.
 |
| Trung Quốc đang là một trong những thị trường AI phát triển nhanh nhất thế giới. Ảnh: Reuters. |
Trước đây, các công ty gán nhãn dữ liệu Trung Quốc chủ yếu tuyển dụng nguồn lao động giá rẻ để phát triển phần mềm tự lái hay công cụ nhận diện giọng nói. Giờ đây, sự quan tâm của các doanh nghiệp dần chuyển hướng sang những lĩnh vực đòi hỏi nhiều chất xám hơn.
Bà Julie Yujie Chen, chuyên gia về ngành dữ liệu Trung Quốc tại Đại học Toronto (Canada), nhận định bối cảnh thị trường lao động đã thúc đẩy giới trung lưu tìm kiếm thu nhập phụ từ AI. Bên cạnh đó, việc chính phủ “bật đèn xanh” càng khiến nghề này trở nên chính danh.
Jessica, một kỹ sư phần mềm tại Thượng Hải có 20 năm tuổi nghề, thừa nhận vài trăm nhân dân tệ không phải số tiền hấp dẫn với công sức bỏ ra. Cô cũng lo ngại dữ liệu tải lên có thể bị các nền tảng đánh cắp. Dù vậy, cô vẫn muốn thử công việc mới trong bối cảnh làn sóng AI đang ảnh hưởng nặng nề đến lao động phần mềm.
“Chẳng ai biết bản thân có thể trụ lại công ty bao lâu nữa”, cô chia sẻ. “Tôi muốn có cho mình một con đường khác. Tôi cần liên tục làm mới bản thân để không đánh mất chỗ đứng hoàn toàn”.
AI có cướp đi công việc của chúng ta?
Trong cuốn AI chuyện chưa kể, tác giả Tomoe Ishizumi cho rằng đây chỉ là công cụ tối ưu không hơn không kém. Có một điều chắc chắn rằng AI có thể thay thế phần lớn công việc mà con người đang làm hiện nay. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ máy móc sẽ cướp đi công việc của con người mà hãy nghĩ rằng máy móc sẽ làm những công việc vất vả để con người có thời gian sáng tạo hơn.
