Lời khuyên cho người muốn bồi bổ bằng yến sào, đông trùng hạ thảo

Được xem là sản phẩm bồi bổ đắt tiền, yến sào và đông trùng hạ thảo có những giá trị nhất định nhưng không thể thay thế chế độ ăn cân bằng hay thuốc điều trị. Ảnh tạo bởi AI.

Yến sào và đông trùng hạ thảo được nhiều người lựa chọn để bồi bổ sức khỏe, tăng sức đề kháng, làm đẹp da. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của các sản phẩm này cần được nhìn nhận đúng mức, tránh kỳ vọng chúng có thể điều trị bệnh hoặc thay thế chế độ ăn uống cân bằng.

Yến sào bổ dưỡng đến đâu?

Tổ yến, hay yến sào, được hình thành chủ yếu từ nước bọt của một số loài chim yến. Đây là thực phẩm có giá thành cao, thường được chế biến bằng cách chưng cách thủy với nước và đường phèn.

Bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, cho hay tổ yến chứa glycoprotein, carbohydrate và các nguyên tố như canxi, natri, kali, phốt pho, sắt, cùng nhiều axit amin. Protein là thành phần quan trọng tham gia xây dựng tế bào, mô và hỗ trợ quá trình phục hồi cơ thể.

Đáng chú ý, tổ yến còn chứa axit sialic, một thành phần được giới nghiên cứu quan tâm vì có liên quan đến cấu trúc và hoạt động của tế bào thần kinh.

Một số nghiên cứu thực nghiệm đang tìm hiểu vai trò của các hợp chất trong tổ yến đối với hệ miễn dịch, chống oxy hóa, sức khỏe thần kinh và làn da. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để khẳng định ăn yến có thể giúp trẻ thông minh hơn, cải thiện trí tuệ hoặc điều trị bệnh ở người.

Theo y học cổ truyền, yến sào có vị ngọt, tính bình, thường được sử dụng với mục đích bồi bổ cơ thể, hỗ trợ người suy nhược hoặc mới ốm dậy. BSCKII Huỳnh Tấn Vũ cho biết loại thực phẩm này được sử dụng trong các bài thuốc và món ăn truyền thống nhằm hỗ trợ sức khỏe.

Yến sào được nhiều người tìm mua để bồi bổ sức khỏe. Ảnh: Tâm Tâm.

Một số tài liệu nghiên cứu đề cập tiềm năng chống lão hóa, điều hòa miễn dịch và tác động đến các bệnh lý hô hấp. Dù vậy, cần phân biệt công dụng theo kinh nghiệm y học cổ truyền với hiệu quả điều trị đã được chứng minh bằng thử nghiệm lâm sàng. Hiện chưa đủ bằng chứng để xem tổ yến là phương pháp điều trị ung thư, hen suyễn, lao phổi hay các bệnh mạn tính khác.

Đông trùng hạ thảo có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe

Theo TS.BS Nguyễn Thị Vân Anh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển Y dược học cổ truyền dân tộc, đông trùng hạ thảo là tên gọi thường dùng cho một số loài nấm ký sinh trên côn trùng hoặc các sản phẩm có nguồn gốc từ chúng.

Trong y học cổ truyền, dược liệu này được sử dụng với mục đích bồi bổ cơ thể. Hiện nay, một số thành phần của đông trùng hạ thảo cũng đang được nghiên cứu về tác động sinh học.

Dược liệu này có thể chứa các axit amin, khoáng chất và những hợp chất như cordycepin, adenosine, tùy loài và phương pháp chế biến. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và trên động vật ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa, điều hòa miễn dịch và tác động đến quá trình chuyển hóa.

Đông trùng hạ thảo là một loại dược liệu quý, tốt cho sức khỏe, hỗ trợ khả năng miễn dịch, góp phần điều trị nhiều bệnh. Ảnh: Mask.

Những kết quả bước đầu khiến đông trùng hạ thảo được quan tâm trong việc hỗ trợ sức khỏe thể chất, giảm cảm giác mệt mỏi và nghiên cứu các tác động đối với đường huyết, mỡ máu, chức năng thận, gan và hệ tim mạch. Một số nghiên cứu cũng khảo sát khả năng ảnh hưởng đến chức năng sinh lý và quá trình phát triển của tế bào ung thư.

Tuy nhiên, chúng ta cần phân biệt giữa tiềm năng sinh học và hiệu quả điều trị đã được chứng minh trên người. Bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định đông trùng hạ thảo có thể chữa khỏi tiểu đường, suy thận, viêm gan, vô sinh hay ung thư. "Những tuyên bố về khả năng làm teo khối u, thay đổi nội tiết tố hoặc điều trị các bệnh mạn tính cần được kiểm chứng bằng nghiên cứu lâm sàng có chất lượng", bác sĩ Vân Anh nhấn mạnh.

Lợi ích thực tế của sản phẩm còn phụ thuộc vào loài nấm, nguồn nguyên liệu, cách nuôi trồng, hàm lượng hoạt chất, quy trình chế biến và chất lượng thành phẩm. Vì vậy, không thể đánh đồng mọi sản phẩm mang tên đông trùng hạ thảo về thành phần và tác dụng.

Dùng yến sào, đông trùng hạ thảo thế nào cho an toàn?

Với yến sào, người dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng và đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm. Tùy môi trường sống và nguồn thức ăn của chim yến, tổ yến có thể chứa tạp chất hoặc kim loại nặng. Việc kiểm soát nguồn gốc, quy trình sơ chế và kiểm nghiệm sản phẩm giúp hạn chế nguy cơ này.

Tổ yến cũng có thể gây dị ứng ở một số người. Người có tiền sử dị ứng với yến sào hoặc từng xuất hiện phản ứng sau khi sử dụng cần tránh dùng lại khi chưa được đánh giá phù hợp.

Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên bắt đầu với lượng nhỏ, theo dõi phản ứng và không ăn quá mức.

Đông trùng hạ thảo được nuôi cấy. Ảnh: Hải An.

Theo bác sĩ Vũ, phụ nữ mang thai chỉ nên dùng tổ yến khi thai được 5 tháng tuổi trở lên. Lúc này, thai nhi đã ổn định và mẹ với bé đều cần bổ sung nhiều dưỡng chất vào giai đoạn này. Trẻ em lớn hơn 7 tháng tuổi, tốt nhất là trên 1 tuổi, cha mẹ mới nên cho con ăn yến sào. Nếu cho con ăn lúc quá nhỏ, hệ tiêu hóa của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, không thể hấp thu hết chất dinh dưỡng có trong tổ yến.

Với đông trùng hạ thảo, người dùng cần kiểm tra thành phần, nguồn gốc và hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm. Hiện chưa có liều dùng chuẩn áp dụng cho tất cả chế phẩm, do đó không nên tự áp dụng một mức liều chung cho dạng tươi, khô, bột, viên uống hay rượu ngâm. Người dân cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và tư vấn của người có chuyên môn.

Người đang dùng thuốc điều trị, đặc biệt thuốc kiểm soát đường huyết hoặc thuốc ảnh hưởng đến đông máu, nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng đông trùng hạ thảo do nguy cơ tương tác chưa được làm rõ đầy đủ.

Người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng cần thận trọng. Nếu xuất hiện khó thở, chóng mặt, phát ban hoặc biểu hiện bất thường sau khi dùng, cần ngừng sản phẩm và tìm kiếm hỗ trợ y tế phù hợp.

'Kẻ thù' số một âm thầm kích hoạt tế bào ung thư Hút hơn 10 điếu thuốc mỗi ngày trong nhiều năm, nhiều bệnh nhân tại Bệnh viện K mắc ung thư phổi. Khói thuốc cũng đe dọa sức khỏe người xung quanh. 27:1616 hôm qua

Ca phẫu thuật lần đầu tiên có ở Việt Nam Lần đầu tại Việt Nam, các bác sĩ Bệnh viện 108 phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống cho bé gái 12 tuổi bằng kỹ thuật không cần ghép xương hàn khớp. 29:1727 hôm qua

Mắc gan nhiễm mỡ mức độ nặng dù chăm thể thao, không rượu bia Người đàn ông 48 tuổi thường xuyên tập thể thao, không thừa cân, ít uống rượu bia nhưng vẫn bị gan nhiễm mỡ nặng do thói quen uống 2-3 lít nước cam mỗi ngày. 32:1923 hôm qua