Man City đã biến tiền ông chủ thành tiền tài trợ thế nào?

Những con số quanh vụ Man City dễ khiến người đọc bị ngợp. Gần 1 tỷ bảng, hơn 100 cáo buộc và hàng nghìn trang tài liệu có thể biến câu chuyện thành một vụ án kế toán phức tạp. Nhưng nếu bỏ qua lớp thuật ngữ pháp lý, phần cốt lõi lại khá đơn giản.

Trong 9 mùa từ 2009/10 đến 2017/18, Man City ghi nhận 949,94 triệu bảng doanh thu từ các hợp đồng tài trợ liên quan tới Abu Dhabi. Theo kết luận của ủy ban độc lập, các nhà tài trợ thực tế chỉ bỏ ra khoảng 119,25 triệu bảng. Phần còn lại, khoảng 830,69 triệu bảng, được xác định có nguồn gốc từ Abu Dhabi United Group (ADUG), công ty sở hữu Man City.

Vấn đề nằm ở cách số tiền ấy xuất hiện trên sổ sách. Thay vì được thể hiện đơn thuần là tiền do chủ sở hữu cấp cho CLB, ủy ban cho rằng nó đi qua các hợp đồng tài trợ rồi được Man City ghi nhận như doanh thu thương mại.

Nói cách khác, một phần lớn tiền của ông chủ được trình bày như tiền CLB tự kiếm được.

Vì sao khác biệt này quan trọng?

Một chủ sở hữu giàu có có thể đầu tư vào đội bóng, nhưng luật tài chính không coi mọi nguồn tiền giống nhau. Doanh thu từ bán vé, bản quyền truyền hình, tài trợ hay hoạt động thương mại phản ánh khả năng kiếm tiền của CLB. Tiền chủ sở hữu trực tiếp bơm vào lại thuộc một nhóm khác và không thể tùy ý sử dụng để mở rộng giới hạn chi tiêu.

Đây là điểm mấu chốt trong cách các quy định tài chính vận hành. Một CLB kiếm được càng nhiều doanh thu hợp lệ, họ càng có nhiều khoảng trống để trả lương, mua cầu thủ và duy trì đội hình mà vẫn nằm trong giới hạn cho phép.

Vì vậy, việc 100 triệu bảng được ghi là tiền ông chủ hay doanh thu tài trợ không chỉ là chuyện đặt tên cho một khoản tiền. Cách hạch toán đó ảnh hưởng trực tiếp đến bức tranh tài chính và khả năng chi tiêu của CLB.

Ủy ban cho rằng phần lớn số tiền tài trợ thực chất có nguồn gốc từ Abu Dhabi United Group, công ty sở hữu Man City.

Theo kết luận của ủy ban, các hợp đồng tài trợ của Man City trong giai đoạn bị xem xét có cấu trúc mà nhà tài trợ chỉ thanh toán một phần, còn ADUG cung cấp phần còn lại. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền sau đó vẫn được ghi nhận vào doanh thu thương mại.

Mùa 2017/18 là ví dụ dễ hình dung. Man City ghi nhận 145,73 triệu bảng từ nhóm hợp đồng tài trợ Abu Dhabi. Theo số liệu trong quyết định của ủy ban, các nhà tài trợ chỉ trực tiếp đóng khoảng 11 triệu bảng, trong khi 134,73 triệu bảng còn lại được xác định đến từ ADUG.

Nếu con số này được ghi là tiền chủ sở hữu đầu tư vào CLB, tác động lên các bài kiểm tra tài chính sẽ khác. Khi nó xuất hiện dưới dạng doanh thu tài trợ, khả năng chi tiêu trên giấy của Man City cũng thay đổi theo.

Tính trong toàn bộ giai đoạn, khoảng 87% trong số 949,94 triệu bảng doanh thu tài trợ nói trên được ủy ban xác định có nguồn gốc từ chủ sở hữu. Chính tỷ lệ này khiến tranh cãi không còn nằm ở việc một hợp đồng tài trợ được định giá cao hay thấp, mà chuyển sang câu hỏi cơ bản hơn: ai thực sự trả tiền?

Không chỉ là chuyện tăng doanh thu

Câu chuyện tài trợ mới là một phần của vụ việc. Ủy ban còn cho rằng một số chi phí liên quan đến thù lao và quyền hình ảnh không được phản ánh đầy đủ trong báo cáo tài chính của CLB.

Nếu phần tài trợ làm doanh thu trên sổ sách tăng lên, những thỏa thuận này lại tác động theo chiều ngược lại khi khiến một số chi phí được ghi nhận thấp hơn thực tế. Hai yếu tố cộng lại tạo ra một bức tranh tài chính thuận lợi hơn cho CLB.

Có thể hình dung bằng một ví dụ đơn giản. Một đội bóng báo cáo doanh thu 500 triệu bảng và chi phí 450 triệu bảng sẽ có tình trạng tài chính rất khác một đội thực tế chỉ kiếm được 350 triệu bảng nhưng vẫn phải chi 450 triệu bảng.

Cách ghi nhận doanh thu có ý nghĩa lớn vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến giới hạn chi tiêu của CLB theo các quy định tài chính.

Khoảng chênh lệch ấy quyết định CLB còn bao nhiêu dư địa để tiếp tục đầu tư. Trong bóng đá hiện đại, nơi tiền chuyển nhượng và lương cầu thủ có thể lên tới hàng trăm triệu bảng mỗi mùa, một thay đổi lớn ở phần doanh thu hoặc chi phí có thể tác động trực tiếp đến cách đội hình được xây dựng.

Điều này cũng giải thích vì sao vụ Man City khác với trường hợp một CLB đơn thuần chi vượt giới hạn. Nếu một đội báo cáo đúng doanh thu và chi phí nhưng cuối cùng vẫn tiêu quá nhiều, câu hỏi tương đối rõ: họ vượt mức cho phép bao nhiêu.

Với Man City, tranh cãi nằm sâu hơn. Ủy ban cho rằng chính những số liệu dùng để xác định giới hạn tài chính đã không phản ánh đúng thực tế. Khi đầu vào của phép tính bị cho là sai, kết quả phía sau cũng bị đặt dấu hỏi.

Premier League xác nhận ủy ban độc lập đã chứng minh nhiều cáo buộc nghiêm trọng liên quan đến báo cáo tài chính trong giai đoạn 2009/10-2017/18, đồng thời xác định nhiều vi phạm liên quan đến nghĩa vụ hợp tác trong quá trình điều tra.

Man City không chấp nhận những kết luận này. CLB cho rằng quyết định của ủy ban có những sai sót về pháp lý và thực tế, đồng thời tiến hành kháng cáo. Vì vậy, vụ việc chưa kết thúc và mức án cuối cùng cũng chưa được quyết định.

Điểm cần phân biệt rõ là Man City chưa bị xử lý cuối cùng chỉ vì kết luận ở giai đoạn hiện tại bất lợi. Quá trình kháng cáo vẫn có thể làm thay đổi một phần hoặc toàn bộ những kết luận đang được tranh luận.

Dù vậy, cơ chế bị cáo buộc có thể giải thích khá ngắn gọn. Luật tài chính phân biệt giữa tiền CLB tự tạo ra và tiền chủ sở hữu bỏ vào. Ủy ban cho rằng hàng trăm triệu bảng thuộc nhóm thứ hai đã xuất hiện trên báo cáo tài chính của Man City dưới hình thức nhóm thứ nhất.

Nếu doanh thu trên giấy lớn hơn, dư địa chi tiêu trên giấy cũng lớn hơn. Bởi vậy, phía sau hơn 100 cáo buộc cuối cùng vẫn là một câu hỏi rất cơ bản: Man City thực sự kiếm được bao nhiêu tiền, và bao nhiêu trong số đó vốn đến từ chính ông chủ CLB?