 |
| Trẻ tiểu học tại Singapore được cha mẹ đầu tư học tập, nhưng cũng chịu nhiều áp lực vì thành tích. Ảnh: Pexels. |
Khi con bước sang tuổi 12, một số phụ huynh Singapore lại bước vào kỳ thi tốt nghiệp tiểu học (PSLE) như thể chính họ là người dự thi. Dù đã rời ghế trường tiểu học từ hàng chục năm trước, họ vẫn dành phần lớn thời gian, công sức để chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng của con.
Hy sinh hay gây áp lực?
CNA cho biết không ít phụ huynh dành dụm toàn bộ ngày phép hàng năm cho tháng 9 - thời điểm diễn ra kỳ thi. Một số người thậm chí tạm ngừng công việc, từ chối các dự án hoặc vị trí mới để có thể tập trung hỗ trợ con ôn tập.
Nhìn từ bên ngoài, những hy sinh này có thể được xem là biểu hiện của sự quan tâm và trách nhiệm. Tuy nhiên, khi cha mẹ đặt quá nhiều kỳ vọng vào một kỳ thi, sự hỗ trợ dành cho con đôi khi trở thành gánh nặng tâm lý.
Bàn về vấn đề này, ông Malminderjit Singh, Giám đốc điều hành Terra Corporate Affairs và là cha của ba người con, cho rằng phụ huynh có thể vô tình gia tăng căng thẳng cho trẻ khi nhấn mạnh những gì họ đã từ bỏ để đồng hành cùng con. Khi đó, một kỳ thi không còn đơn thuần là phép thử kiến thức mà còn gắn với cảm giác trách nhiệm của trẻ đối với cha mẹ.
Mới đây, một khảo sát do CNA thực hiện với 20 học sinh lớp 5 và lớp 6 cho thấy cha mẹ là nguồn gây căng thẳng lớn nhất đối với các em. Một số trẻ lo lắng sẽ khiến cha mẹ thất vọng vì số tiền gia đình đã chi cho việc học thêm. Một số em khác chịu áp lực khi bị so sánh với bạn bè hoặc tiếp nhận quan niệm rằng vào được trường tốt sẽ quyết định thành công trong tương lai.
Trong khảo sát này, một cậu bé 11 tuổi cho rằng học tại trường trung học tốt sẽ giúp em tiến xa hơn trong cuộc sống. Khi được hỏi vì sao có suy nghĩ đó, em trả lời ngắn gọn: “Bố mẹ cháu nói vậy”.
Câu trả lời cho thấy quan niệm của trẻ về thành công có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ gia đình. Những thông điệp cha mẹ truyền tải không chỉ nằm trong lời nói mà còn thể hiện qua phản ứng trước điểm số, cách so sánh con với bạn bè và mức độ quan tâm dành cho thành tích học tập.
Cha mẹ có thể nói rằng điểm số không quyết định giá trị của con, đồng thời khuyên con không nên so sánh bản thân với người khác. Tuy nhiên, nếu những câu hỏi đầu tiên sau mỗi bài kiểm tra vẫn xoay quanh kết quả, hoặc cha mẹ liên tục tìm hiểu điểm số của con nhà người khác, trẻ có thể nhận ra sự khác biệt giữa lời khuyên và hành động thực tế.
 |
| Học sinh tiểu học tại Singapore. Ảnh: CNA. |
Không muốn con áp lực, nhưng cũng sợ con tụt hậu
Với một đứa trẻ 12 tuổi, PSLE có thể chỉ là kỳ thi diễn ra trong năm học hiện tại. Nhưng với cha mẹ, kết quả này đôi khi được đặt trong một chuỗi những cột mốc kéo dài nhiều năm, từ việc lựa chọn trường trung học đến cơ hội vào trường dự bị đại học, trường bách khoa, sau đó là đại học và việc làm.
Khi nhìn nhận kỳ thi theo cách đó, cha mẹ có thể xem mỗi lựa chọn giáo dục như một quyết định có ảnh hưởng lâu dài đến tương lai của con. Một kết quả chưa như kỳ vọng có thể dễ bị diễn giải thành nguy cơ đánh mất lợi thế cho tương lai sau này.
Vì sợ con mất lợi thế, cha mẹ Singapore lại liên tục đầu tư cho con học thêm để không bị tụt lại. CNA cho biết chi tiêu trung bình hàng tháng cho việc học thêm tại Singapore đã tăng từ 386 SGD ở năm 2016 lên 677 SGD vào năm 2026. Chi tiêu cho các lớp học và hoạt động bồi dưỡng năng khiếu cũng tăng hơn gấp đôi, từ 152 SGD lên 355 SGD trong cùng giai đoạn.
Đáng chú ý, nhiều phụ huynh khi được hỏi vẫn cho rằng trẻ đang dành quá nhiều thời gian cho học thêm và các hoạt động bồi dưỡng. Dù vậy, 70,2% phụ huynh trong số những người tham gia khảo sát vẫn nói rằng họ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho những hoạt động này nếu có đủ điều kiện tài chính.
Bàn thêm về vấn đề này, ông Malminderjit Singh nhận định những mâu thuẫn này phản ánh tâm lý phổ biến trong môi trường giáo dục cạnh tranh. Dù cho rằng trẻ đang phải học và tham gia quá nhiều hoạt động, phụ huynh vẫn lo con mình chưa được chuẩn bị đầy đủ để cạnh tranh với bạn bè.
Nếu trước đây, thành tích học tập chủ yếu được đánh giá qua điểm Toán hay các môn học khác, tiêu chí thành công hiện tại có thể ngày càng mở rộng. Trẻ không chỉ cần đạt điểm cao mà còn được kỳ vọng biết chơi nhạc cụ, tham gia hoạt động lãnh đạo học sinh, làm tình nguyện hoặc học lập trình.
Khi mỗi sở thích đều có nguy cơ trở thành một mục tiêu để bổ sung vào hồ sơ thành tích, trẻ có thể mất đi cơ hội trải nghiệm hoạt động đơn giản vì yêu thích. Chẳng hạn, một em chơi cầu lông không còn chỉ vì niềm vui mà còn vì cha mẹ xem đây là lợi thế trong tuyển sinh trực tiếp vào trường.
Trong môi trường giáo dục ngày càng cạnh tranh như ở Singapore, phụ huynh đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Họ có thể mong muốn con được học tập nhẹ nhàng, nhưng vẫn lo con mất cơ hội nếu những gia đình khác tiếp tục đầu tư cho việc học và các hoạt động ngoại khóa. Khi tất cả đều cố gắng chạy nhanh hơn, việc chủ động giảm tốc độ dễ khiến cha mẹ cảm thấy mình đang đặt con vào thế bất lợi.
“Singapore đã mở rộng các lộ trình giáo dục để học sinh với năng lực khác nhau đều có cơ hội thành công. Tuy nhiên, phụ huynh vẫn lo ngại rằng việc bỏ lỡ một ngôi trường, chương trình hay cơ hội nào đó có thể khiến con chịu bất lợi lâu dài. Thách thức không chỉ là tạo ra những lộ trình đáng tin cậy, mà còn phải thuyết phục phụ huynh tin tưởng và sẵn sàng để con lựa chọn, theo đuổi những con đường ấy”, ông Malminderjit Singh nêu quan điểm.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
