Theo tờ Guardian, các nhà xuất bản ở Anh thường gửi sách trước ngày phát hành cho các hiệu sách. Nếu người bán đọc và thích, họ có thể góp phần tạo đà cho cuốn sách.
Brett Wolstencroft, quản lý chuỗi hiệu sách Daunt Books, cho rằng khách hàng tin người bán sách bởi họ biết những người này thực sự đã đọc và yêu thích tác phẩm, thay vì chỉ làm theo chiến thuật marketing của nhà xuất bản.
Ngay cách trưng bày cũng được tính toán.
Cách giới thiệu để khiến nhiều người cùng mua
Tại chi nhánh Daunt ở Marylebone, 3 trong 4 ô cửa kính trưng bày chỉ tập trung vào một đầu sách.
“Mọi người có khả năng tập trung rất hạn chế”, Wolstencroft giải thích. Nếu đưa ra trước mắt họ cả một bức tường đầy sách khác nhau, họ có thể nhanh chóng bước đi.
Những cuộc trò chuyện trực tiếp với khách cũng đặc biệt hiệu quả.
Theo Wolstencroft, một nhân viên giới thiệu sách tưởng như chỉ đang nói chuyện với một khách hàng, nhưng thực tế có thể có 30-40 người khác trong cửa hàng nghe thấy.
“Nghe ai đó giới thiệu một cuốn sách có sức mạnh đáng kinh ngạc”, ông nói. Chỉ trong 5 phút sau đó, ba hoặc bốn người có thể mang chính cuốn sách ấy tới quầy thanh toán.
Nhiều hiệu sách còn đặt những tấm thẻ nhỏ bên cạnh sách, trên đó nhân viên viết vài dòng giới thiệu.
Một nhân viên của Waterstones - chuỗi hiệu sách lớn ở Anh - cho biết những lời nhận xét chân thành như “Tôi rất thích cuốn này” hay “Cuốn sách thực sự khiến tôi khóc” gần như luôn phát huy tác dụng. Ngược lại, những tấm thẻ không tạo được cảm giác thật thường kém hiệu quả hơn.
“Sự hào hứng mới là thứ bán được sách”, người này nói.
 |
| Một nhân viên giới thiệu sách tưởng như chỉ đang nói chuyện với một khách hàng, nhưng thực tế có thể có 30-40 người khác trong cửa hàng nghe thấy. Ảnh: AOL. |
Điều các nhà xuất bản luôn săn tìm là hiệu ứng truyền miệng: cảm giác giống như một người bạn đáng tin cậy dúi vào tay bạn cuốn sách họ vừa đọc và nhất quyết bảo rằng bạn cũng phải đọc.
Ngày nay, hiệu ứng ấy ngày càng đến từ BookToker - những người chuyên giới thiệu, đánh giá và chia sẻ nội dung về sách trên TikTok - cùng YouTuber và Influencer - những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội.
“Influencer quan trọng bởi họ nói chuyện với một cộng đồng và được cộng đồng ấy tin tưởng”, Lee Dibble, Giám đốc marketing kỹ thuật số tại Pan Macmillan, cho biết.
Theo Gwyn Jones, những người có lượng theo dõi lớn như Jack Edwards hay ca sĩ Dua Lipa có thể bất ngờ tạo ra sự quan tâm rất lớn đối với một cuốn sách.
Một ví dụ đáng chú ý là White Nights (Đêm trắng) của Fyodor Dostoevsky. Jack Edwards, người có 1,6 triệu người theo dõi trên YouTube và 1,2 triệu trên Instagram, góp phần đưa tác phẩm xuất bản từ thế kỷ 19 trở thành hiện tượng mới. Năm 2024, cuốn tiểu thuyết ngắn này bán được hơn 100.000 bản.
Các nhà xuất bản vì thế cũng tìm cách tiếp cận influencer từ rất sớm.
Gwyn Jones cho biết họ có thể mời một nhóm người có ảnh hưởng tới ăn tối. Với những cuốn sách được đầu tư lớn, hoạt động này thậm chí bắt đầu trước ngày phát hành một năm rưỡi.
Một chuyên gia truyền thông cho biết nếu đó là sách đầu tay, nhà xuất bản có thể mời tác giả mới dùng bữa cùng nhiều tên tuổi đã nổi tiếng để thu hút influencer.
Trong một số trường hợp, tiền cũng xuất hiện trong mối quan hệ này.
“Có những BookToker muốn được trả tiền để đánh giá sách”, một chuyên gia truyền thông cho biết. Theo người này, khoản tiền không nhằm mua một bài đánh giá tích cực. Nhưng trong môi trường cạnh tranh gay gắt, một số influencer cho rằng họ có thể thu phí chỉ để đưa cuốn sách lên kênh của mình.
Việc thu phí để đề cập một cuốn sách cũng cần phân biệt với nội dung quảng cáo trả phí chính thức. Nhà xuất bản có thể đưa ra một số thông điệp muốn truyền tải, nhưng cách nói vẫn do người sáng tạo nội dung quyết định.
Dù vậy, quảng cáo trả phí cũng đặt ra câu hỏi về niềm tin. Nếu một influencer được trả tiền để nói rằng đây là cuốn sách họ yêu thích, người theo dõi làm sao biết đó có thực sự là ý kiến chân thành?
Cuộc đua để cuốn sách xuất hiện ở mọi nơi
Trong thời đại số, công việc quảng bá sách cũng thay đổi mạnh.
Một chuyên gia truyền thông nhắc tới quan niệm lâu đời trong ngành rằng khách hàng phải nhìn thấy một cuốn sách khoảng 7 lần trước lúc quyết định mua. Vì vậy, mục tiêu của nhà xuất bản là khiến tác phẩm xuất hiện ở càng nhiều nơi càng tốt.
Ngoài báo chí truyền thống, mạng xã hội hiện chiếm phần rất lớn trong hoạt động quảng bá. Podcast cũng trở thành một kênh quan trọng.
“Nếu đưa được một tác giả lên một podcast thực sự lớn, cuốn sách đó có thể lên số một”, chuyên gia này cho biết.
 |
| Những người yêu sách coi hiệu sách như một nơi "cắm trại" và địa điểm yêu thích. Ảnh: Bookandcover. |
Đáng chú ý, những podcast hiệu quả nhất trong việc bán sách không nhất thiết phải là chương trình chuyên về sách. Nhà xuất bản thường cố tìm một góc đời sống đủ hấp dẫn để tác giả và tác phẩm tiếp cận nhóm công chúng rộng hơn.
Amazon tạo ra một cuộc chơi khác. Các nhà xuất bản thường thêm phụ đề như “Dành cho độc giả yêu thích Sally Rooney” vào thông tin sách để tăng khả năng xuất hiện trong kết quả tìm kiếm. Họ cũng gắn các từ khóa phù hợp.
Việc tác giả liên tục kêu gọi độc giả đặt trước sách trên mạng xã hội cũng có lý do. Theo một chuyên gia truyền thông, thứ hạng trên Amazon có tác động rất lớn. Lượng đặt trước cao có thể giúp cuốn sách leo hạng, sau đó tạo hiệu ứng “quả cầu tuyết” giúp nó duy trì vị trí.
Thậm chí, ngành xuất bản giờ đây còn bắt đầu nghĩ tới việc làm sao để sách được các chatbot tìm thấy.
Nếu trước đây SEO - tối ưu hóa công cụ tìm kiếm - là mối quan tâm lớn, Lee Dibble cho biết giờ đây xuất hiện thêm GEO, tức tối ưu hóa cho các công cụ AI tạo sinh. Mục tiêu là giúp sách dễ được những chatbot như ChatGPT hay Claude phát hiện và nhắc tới.
Cách làm vẫn đang được thử nghiệm nhưng nội dung có thể được trình bày theo những định dạng chatbot dễ xử lý hơn, chẳng hạn hỏi đáp với tác giả hoặc các bài dạng danh sách.
Không ai biết chắc cuốn nào sẽ thành công
Các giải thưởng văn học vẫn là một phần quan trọng của cuộc cạnh tranh.
Gwyn Jones khẳng định giải thưởng giúp độc giả lựa chọn giữa vô số cuốn sách. Nhà xuất bản không thể tác động đến ban giám khảo nhưng họ có thể gửi sách cho những người thường xuyên làm giám khảo hoặc viết phê bình, lựa chọn tác phẩm nào để dự giải, thậm chí tính toán thời điểm phát hành sao cho phù hợp với điều kiện xét giải.
Dù sử dụng bìa bắt mắt, vị trí đẹp trong hiệu sách, lời khen của nhà văn nổi tiếng, BookToker, podcast, giải thưởng hay thuật toán, những người làm nghề được Guardian phỏng vấn vẫn nhắc đi nhắc lại một yếu tố: sự chân thành và niềm tin.
Một chuyên gia truyền thông nói rằng làm sách không giống bán một sản phẩm tiêu dùng thông thường: người quảng bá phải thực sự có nhiệt huyết với cuốn sách. David Headley, người điều hành Goldsboro Books, cũng cho rằng “niềm tin mới là điều quan trọng”.
Và ngay cả khi mọi kỹ thuật marketing đều được triển khai đúng cách, chẳng có gì bảo đảm một cuốn sách sẽ trở thành bestseller.
Louise Willder cho biết người trong ngành vẫn thường nhắc lại câu nói nổi tiếng của biên kịch William Goldman:“Không ai biết gì cả.”
Sau tất cả những lời giới thiệu, cách trưng bày, chiến dịch quảng bá và vô số “cú hích” mà ngành xuất bản tạo ra, quyết định cuối cùng vẫn nằm ở người cầm cuốn sách lên - và lựa chọn có mua nó hay không.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
