Một ngành kinh doanh đang bùng nổ trên khắp Đông Nam Á

Sau khi chồng qua đời vào tháng 10 năm ngoái, Helen Fung (Singapore) cảm thấy căn nhà của mình trở nên trống trải và hoang vắng. Bà có một người giúp việc nhưng không đủ hòa hợp để trở thành bạn đồng hành.

Các con đề nghị bà Fung chuyển sang Anh sinh sống nhưng bà từ chối vì không thích những ngày mùa đông ảm đạm của London. Thay vào đó, bà chuyển vào một căn hộ dưỡng lão.

Một chiều thứ hai tại khu dân cư St Bernadette Lifestyle Village ở Trevose Crescent, nằm khuất trong khu dân cư rợp bóng cây xanh của Bukit Timah, bà Fung tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật tuổi 92 của mình.

Các nhân viên chăm sóc đẩy xe lăn và dìu 8 cư dân khác đến bàn tiệc trước khi cùng nhau hát chúc mừng. Khi phát biểu, bà chỉ nói ngắn gọn: "Tôi rất hạnh phúc khi được ở đây".

Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi hướng đến khách hàng như bà Fung là một phần quan trọng của "nền kinh tế bạc" (hay nền kinh tế tóc bạc) đang nổi lên mạnh mẽ ở nhiều quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt khi tốc độ già hóa ngày càng nhanh.

"Nền kinh tế bạc" (Silver Economy) là toàn bộ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ và tiêu dùng hướng đến đối tượng người cao tuổi (50-60 tuổi trở lên), đồng thời phát huy nguồn lực đóng góp của nhóm dân số này. Thuật ngữ bắt nguồn từ Nhật Bản từ những năm 1970 và dần lan rộng khi các quốc gia đối mặt già hóa.

Khái niệm này đóng vai trò quan trọng vì nó vượt ra khỏi cách nhìn nhận hạn hẹp coi "người cao tuổi" chỉ là những người tiêu dùng ốm yếu hoặc phụ thuộc vào người khác. Thay vào đó, khái niệm này bao hàm một nhóm đối tượng đa dạng, khác biệt và ngày càng năng động, sở hữu sức mua lớn cùng nhiều nhu cầu phong phú liên quan đến y tế, chăm sóc, nhà ở, khả năng di chuyển, giải trí và công nghệ.

Viện dưỡng lão kiểu mới

Theo SCMP, căn hộ dưỡng lão mà bà Fung đang sống là một trong số ngày càng nhiều cơ sở chăm sóc người cao tuổi mọc lên khi dân số Singapore già đi. Quốc đảo này chính thức trở thành một xã hội "siêu già". Năm 2026, hơn 1/5 dân số của Singapore trên 65 tuổi.

Những căn hộ dưỡng lão cung cấp giải pháp trung gian rất cần thiết cho người cao tuổi không còn khả năng sống tự lập nhưng không cần đến sự chăm sóc y tế 24/7 như ở viện dưỡng lão truyền thống.

Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi là một phân khúc mới nổi nhưng đang phát triển bùng nổ trong nền kinh tế người cao tuổi trị giá hàng tỷ USD của Singapore. Chính phủ đã cung cấp hơn 1.100 căn hộ loại này kể từ năm 2021, và ngày càng nhiều nhà điều hành bất động sản tư nhân tham gia vào thị trường này.

Đối với những cư dân như bà Fung, điều quan trọng nhất là cảm thấy mình là một phần của cộng đồng, giữ được sự độc lập và được đối xử một cách tôn trọng. Mặc dù bị loãng xương giai đoạn đầu, bà vẫn di chuyển quanh nhà mà không cần khung đỡ tập đi, đôi khi bà bỏ những buổi chơi mạt chược chiều để viết nhật ký trong phòng.

"Tôi đang dần thích nghi. Tôi đã học cách làm quen với nhiều cư dân hơn và hiểu được lịch trình khác nhau của mọi người", bà nói.

Nỗi sợ "mất đi quyền tự chủ" của bà Fung cũng là tâm lý chung của nhiều người cao tuổi khi vào viện dưỡng lão truyền thống. Trong cuốn sách Ai rồi cũng chết! (tựa gốc: Being Mortal: Medicine and What Matters in the End), bác sĩ phẫu thuật Atul Gawande đã lý giải về điều này.

Theo tác giả, nhiều người già có phản ứng gay gắt khi con cái đưa vào viện dưỡng lão xuất phát từ nỗi sợ mất đi quyền tự chủ (Autonomy). Trong viện dưỡng lão hay các cơ sở y tế, mọi sinh hoạt từ giờ giấc ăn, ngủ, uống thuốc đến tắm rửa đều bị quản lý theo quy trình.

Atul Gawande chỉ ra rằng đối với người già, việc bị tước đi quyền tự quyết định những việc nhỏ nhặt nhất trong ngày khiến họ cảm thấy mình không còn là một con người tự do.

Khi bàn luận về viện dưỡng lão và chăm sóc cuối đời, tác giả phản ánh thực trạng nhiều người cao tuổi phải sống cô độc, thiếu tự chủ trong các cơ sở y tế, đồng thời đề xuất những mô hình chăm sóc nhân văn hơn.

Ngày nay, những mô hình căn hộ dưỡng lão hiện đại đang được phát triển nhằm xóa bỏ áp lực tâm lý cho người lớn tuổi, và thực tế đã chứng minh hiệu quả.

Ông Kelvin Tan, người đứng đầu chương trình nghiên cứu ứng dụng về lão hóa tại Đại học Khoa học Xã hội Singapore, cho biết: "Dịch vụ chăm sóc người già tại nhà mang lại sự độc lập và riêng tư mà không cần phải gánh vác gánh nặng quản lý người giúp việc nước ngoài".

Theo ông N. Raaj Selvarajan, Chủ tịch Tập đoàn Hemrish (một nhà đầu tư cơ sở hạ tầng y tế trong khu vực châu Á) kiêm nhà sáng lập Sukha Golden (thương hiệu chủ lực về dịch vụ nhà ở cao cấp cho người cao tuổi), Malaysia đang chứng kiến ​​sự bùng nổ tương tự ở phân khúc nhà ở cao cấp dành cho người cao tuổi, xuất phát từ sự thay đổi trong quan niệm về tuổi già.

Ông cho biết người dân ngày càng mong muốn sự riêng tư, sức khỏe và được tiếp cận dịch vụ chăm sóc mà không muốn cảm giác gò bó, khép kín thường thấy trong các cơ sở chăm sóc người cao tuổi truyền thống.

Bùng nổ trên khắp Đông Nam Á

Đông Nam Á đang già đi nhanh chóng và hệ thống phúc lợi xã hội của các quốc gia này phải đối mặt với câu hỏi rằng điều gì sẽ xảy ra với những người không còn khả năng tự lo liệu hoàn toàn, nhưng lại không cần giường bệnh?

Mô hình chăm sóc người già tại nhà - cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế và xã hội có thể điều chỉnh theo nhu cầu của người cư trú - đã nổi lên như một giải pháp.

Theo Ageing Asia, dự kiến ​​vào năm 2030, hơn 500 tỷ USD sẽ đổ vào nền kinh tế người cao tuổi tại 6 thị trường Đông Nam Á - Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và Philippines.

Theo một báo cáo được công bố tháng trước của một doanh nghiệp xã hội, những người về hưu ngày nay giàu có hơn, khỏe mạnh hơn và quyết đoán hơn bất kỳ thế hệ nào trước đó, biến lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi trở thành "cơ hội thương mại lớn nhất" của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

"Thế hệ Baby Boomer, những người tiết kiệm nhiều nhất trong tất cả thế hệ, đã dành cả cuộc đời để đưa ra các lựa chọn và được kỳ vọng sẽ giữ vững quyền tự chủ đó khi về già", báo cáo cho biết.

Theo lời người sáng lập Belinda Wee, nhà dưỡng lão "không chỉ là một dự án kinh doanh mà còn là một nhu cầu thiết yếu".

Mức giá cao ngất ngưởng làm dấy lên lo ngại về khả năng chi trả cho việc nghỉ hưu, mặc dù các chuyên gia lưu ý rằng dự án này nhắm thẳng vào phân khúc thị trường cao cấp.

Với lối đi vòng quanh và sảnh sang trọng, Perennial Living ở Singapore trông giống một khách sạn cao cấp hơn là một viện dưỡng lão.

Tại Homerly International Senior Living ở Thái Lan, cư dân đi dạo trên những con đường dài rợp bóng cây trong một khu dân cư khép kín rộng lớn, yên tĩnh, có các y tá đi cùng, và thú cưng của họ thong thả đi theo sau.

Chi phí mỗi tháng - bao gồm chăm sóc y tế 24/7, vật lý trị liệu, biệt thự có hồ bơi riêng rợp bóng cây và hai nhân viên phục vụ - có giá khởi điểm từ 2.200 USD, trong khi các biệt thự cao cấp nhất có giá khoảng 4.500 USD.

"Ở đây, bạn không phải là bệnh nhân, mà là cư dân. Chúng tôi đối xử với mọi người bằng sự tôn trọng. Bạn luôn có người bên cạnh khi cần và nếu có chuyện gì xảy ra, sẽ có y tá túc trực ở đây", Tổng giám đốc Rene Pisters nói.

Nhu cầu đối với khu nghỉ dưỡng cao cấp Sukha Senior Resort đã tăng vọt kể từ khi khai trương vào tháng 3 năm ngoái - tất cả các phòng đều đã được đặt kín chỗ, và những cư dân có nhu cầu đều được đưa vào danh sách chờ.

Nắm bắt cơ hội từ sự bùng nổ này, Selvarajan cho biết kế hoạch mở rộng ra khu vực đang được tiến hành, với các dự án tại Indonesia và Việt Nam đang trong quá trình chuẩn bị. "Cơ hội không chỉ đơn thuần là châu Á đang già hóa mà là việc mọi người muốn già đi theo một cách khác", ông nói.