Một quyết định gắn với 20 năm nhiều áp lực của người Việt
Áp lực tài chính, chi phí giáo dục đắt đỏ cùng sự thiếu hụt của hệ thống hỗ trợ xã hội khiến nhiều người trẻ tại TP.HCM đắn đo, trì hoãn hoặc thậm chí từ chối việc sinh con.
Dù đã bước sang tuổi 29 và có một bé trai gần 3 tuổi, chị Nguyễn Hoàng Lan Chi (TP.HCM) vẫn chưa có ý định sinh thêm con. Đối với người mẹ trẻ này, việc quyết định đưa một đứa trẻ đến với thế giới không chỉ dừng lại ở khoảnh khắc cất tiếng khóc chào đời, mà là một hành trình đồng hành kéo dài ít nhất 20 năm với muôn vàn áp lực.
"Nhiều người nghĩ sinh con ra rồi nuôi từ từ sẽ lớn. Nhưng ở thời đại này, nuôi và dạy một đứa trẻ khó hơn nhiều so với việc sinh ra nó", chị Chi chia sẻ.
Chuyện của chị Lan Chi không phải là hiếm gặp. Tại đô thị lớn như TP.HCM, góc nhìn về chuyện sinh con của thế hệ trẻ đã hoàn toàn thay đổi. Quyết định làm cha mẹ giờ đây gắn liền với những bài toán kinh tế khắt khe, đánh đổi sự nghiệp và cả những trăn trở về trách nhiệm nhân văn.
Bài toán "cộng thêm 0,5 lần thu nhập"
Nguyễn Hoàng Lan Chi
- Lập nghiệp xa gia đình hai bên, vợ chồng phải tự xoay xở việc chăm con.
- Con đi học mầm non tư thục từ 6 tháng tuổi vì cha mẹ không thể nghỉ việc dài hạn.
- Thu nhập hiện tại chỉ "vừa đủ duy trì và đầu tư tương đối" cho bé đầu.
 |
| Gia đình chị Nguyễn Hoàng Lan Chi. Ảnh: NVCC. |
Lập nghiệp tại TP.HCM, vợ chồng chị Lan Chi phải tự xoay xở mọi việc do sống xa cha mẹ hai bên. Không có sự hỗ trợ từ ông bà, chị buộc phải cho con đi học mầm non từ khi mới 6 tháng tuổi vì không thể nghỉ việc dài hạn và cũng không đủ yên tâm để giao con cho người giúp việc.
"Để con phát triển tốt và cha mẹ giữ được sự nghiệp, chúng tôi buộc phải chọn giải pháp cho con đi học sớm. Đó là một sự đánh đổi tiềm ẩn nhiều rủi ro", chị Chi bộc bạch.
Hiện tại, con đầu lòng của chị đang học tại một trường mầm non tư thục phân khúc tầm trung để tiếp cận tiếng Anh từ nhỏ. Cộng thêm các chi phí dinh dưỡng, y tế và những lớp năng khiếu, nguồn thu nhập hiện tại của hai vợ chồng chỉ dừng ở mức "vừa đủ duy trì và đầu tư tương đối".
Để đón thêm một thành viên, gia đình tôi phải tăng thêm ít nhất 0,5 lần mức thu nhập hiện tại mới cảm thấy thoải mái.
Theo chị Chi, chi phí tích lũy cho giáo dục và y tế hiện nay tăng quá nhanh. Muốn con có môi trường phát triển toàn diện, cha mẹ phải gánh trên vai khoản chi phí không nhỏ.
Không chỉ áp lực tài chính, nỗi lo lắng của chị Chi còn nằm ở khía cạnh tâm lý và giáo dục. Trẻ em ngày nay cần được quan tâm sâu sắc về mặt tâm lý. Nếu cha mẹ quá bận rộn, không học thêm các kỹ năng giáo dục, sẽ rất khó nhận ra những thay đổi nội tâm của con, hay liệu con có gặp phải áp lực, bạo hành ở môi trường bên ngoài hay không.
Do đó, chị dự định chỉ cân nhắc sinh con thứ hai khi đứa đầu tiên bước vào lớp 1 (khoảng 6-7 tuổi), đây là thời điểm trẻ đã có thể tự phục vụ các nhu cầu cá nhân cơ bản, cũng là lúc mức tích lũy tài chính của gia đình chị vững vàng hơn.
Lựa chọn đứng ngoài khuôn mẫu
Hoàng Lan
- U40, kiên định với lựa chọn sống không sinh con.
- Gia đình thấu hiểu và không áp đặt.
- Nhìn việc làm cha mẹ như một cam kết vật chất và tinh thần không thể quay đầu.
 |
| Ảnh minh họa. |
Ở một góc nhìn khác, chị Hoàng Lan (38 tuổi, TP.HCM) chọn con đường hoàn toàn không sinh con. Rào cản lớn nhất đối với chị không chỉ là kinh tế, mà là nhận thức về trách nhiệm quá lớn đối với một đứa trẻ.
Chị Lan cho rằng, nuôi dạy một con người ở đô thị đòi hỏi cam kết lâu dài về cả vật chất lẫn tinh thần. Sự chênh lệch giữa mức thu nhập bình quân và chi phí đắt đỏ cho y tế, giáo dục tại thành phố khiến áp lực này càng trở nên nặng nề.
"Một khi đã sinh con, đó là lựa chọn không thể quay đầu. Bản thân mỗi người đôi khi còn chưa giải quyết xong những vấn đề nội tại của chính mình, thì lấy đâu ra đủ sức lực và tâm trí để chịu trách nhiệm hoàn toàn cho cuộc đời của một con người khác", chị Lan thẳng thắn.
Dù đối mặt với những lời thúc giục từ xã hội, chị Lan vẫn giữ vững quan điểm nhờ sự kiên định và sự thấu hiểu từ gia đình. Mẹ chị không áp đặt con gái mà tập trung chăm sóc sức khỏe bản thân ở tuổi già.
Chị Lan cũng khẳng định ngay cả khi các gánh nặng về tài chính hay công việc được giải quyết, chị vẫn không thay đổi quyết định. Với chị, không muốn có con là một lựa chọn cá nhân cần được tôn trọng, thay vì cố đáp ứng những khuôn mẫu xã hội.
Nếu hỏi làm sao để có thể sinh một đứa con thì chắc là tôi phải lấy chồng lại từ đầu, từ năm 20 tuổi, rồi sẽ có một cuộc sống trong mơ chẳng hạn thì tôi sẽ suy nghĩ lại. Còn bây giờ thì chắc chắn là không.
Dòng tiền gia đình và ngân sách dành cho con
Xác định khả năng tài chính còn lại của bố mẹ sau khi trừ các khoản chi tiêu thiết yếu bắt buộc.
Phổ biến 10–25 triệu
Kế hoạch chi phí nuôi con
Mô phỏng thiết lập dự toán chi tiêu cho từng người con (đơn vị: triệu đồng/tháng/1 con)
Thông số cân đối
Hệ sinh thái chăm sóc toàn diện theo vòng đời
Từ góc độ người trong cuộc, chị Lan Chi chỉ ra rằng các chính sách hỗ trợ sinh con hiện nay vẫn chưa đi sát thực tế. Quỹ thời gian nghỉ thai sản 6 tháng (hoặc 7 tháng khi sinh con thứ hai) khiến nhiều người mẹ xót xa khi phải gửi con đi học đúng giai đoạn trẻ bắt đầu tập ăn dặm. Trong khi đó, khung giờ trả trẻ lúc 16h30-17h00 tại các trường mầm non công lập lại lệch pha hoàn toàn với giờ tan sở từ 17h30-18h30 của giới văn phòng tại TP.HCM.
Bên cạnh đó, mức hỗ trợ học phí mầm non hơn 100.000 đồng/tháng còn quá khiêm tốn so với thực tế chi tiêu đô thị. Về chăm sóc sức khỏe, trẻ dưới 6 tuổi được cấp phát BHYT nhưng quy trình khám BHYT công lập phức tạp buộc nhiều gia đình phải tìm đến phòng khám tư nhân tốn kém.
Chia sẻ về bài toán dân số hiện nay, TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết Việt Nam đã vượt mốc 102 triệu dân và đang ở trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng với lực lượng lao động chiếm 67,4%. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là quy mô, mà là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Theo ông Chín, Luật Dân số mới đã đánh dấu bước chuyển mình quan trọng: Chuyển từ việc quản lý quy mô sang phát triển dân số toàn diện, lấy chất lượng cuộc sống làm mục tiêu xuyên suốt.
 |
| Chất lượng giáo dục và sức khoẻ cho trẻ luôn là mối bận tâm của nhiều người trẻ. Ảnh: Đức An. |
Để giải quyết triệt để bài toán này, ngành y tế TP.HCM đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Thành phố sẽ đẩy mạnh mở rộng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát và chẩn đoán sớm trước sinh lẫn sơ sinh.
Một xã hội phát triển không phải là nơi khiến người trẻ e ngại kết hôn hay không dám sinh con, mà phải là nơi họ có quyền lựa chọn tương lai trong sự an tâm, được đồng hành và bảo vệ.
Cùng với đó, ứng dụng chuyển đổi số sẽ được đưa vào quản lý dữ liệu sức khỏe người dân liên tục từ giai đoạn bào thai, tuổi trẻ đến khi về già. Ngành y tế cũng chú trọng xây dựng các mô hình tư vấn, chăm sóc sức khỏe tâm thần và sức khỏe sinh sản thân thiện với thanh niên, đồng thời chủ động phối hợp liên ngành cùng giáo dục, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội để tạo dựng môi trường làm việc, học tập an toàn cho phụ nữ và trẻ em.
Cách một đô thị ứng xử với người trẻ hôm nay sẽ quyết định diện mạo của đô thị đó trong 20 năm tới.
Chỉ khi những nỗi lo về chi phí, thời gian và môi trường sống được tháo gỡ bằng các giải pháp đồng bộ, quyết định sinh con mới không còn là một gánh nặng tâm lý kéo dài hàng thập kỷ của người trẻ Việt.
Bạn đã bao giờ nghe thấy bé nói "u", "a" thật dễ thương chưa? Nếu chưa, bạn không cần quá lo lắng vì giai đoạn này sẽ sớm xuất hiện. Ở tháng thứ nhất, bé yêu của bạn đã học được rằng khóc là một phương thức hiệu quả để cha mẹ biết bé đang đói hoặc bày tỏ sự khó chịu khi tã ướt.
Hành vi thể hiện cảm xúc, mong muốn được thấu hiểu, chấp nhận và đáp lại là nhu cầu cơ bản của con người. Bé yêu của bạn đang trong quá trình xây dựng các mối quan hệ thân mật, cho đi và nhận lại.
Mỗi khi ôm ấp để xoa dịu hoặc mỉm cười để thể hiện tình yêu và niềm vui khi được ở bên con, bạn đang dạy các kỹ năng xã hội sẽ theo con suốt cuộc đời, từ đó giúp con kết nối giữa cảm xúc và hành động.
