Mourinho đang sửa thứ Real Madrid thiếu nhất

Chiến thắng 4-0 trước Malaga dễ khiến người ta nhìn vào những bàn thắng của Jude Bellingham, Kylian Mbappe hay Arda Guler. Với Mourinho, con số đáng chú ý hơn có lẽ lại nằm ở đầu bên kia sân, khi Real chỉ để đối thủ có một cú sút trúng đích.

Đó là lần đầu Real Madrid giữ sạch lưới trong mùa giải mới. Malaga vẫn tung ra 14 cú dứt điểm, nhưng phần lớn xuất hiện ở những vị trí không đủ nguy hiểm. Trước giờ nghỉ, đội khách có 6 lần kết thúc nhưng không lần nào đưa bóng đi trúng khung thành. Real đồng thời đạt thông số tốt nhất từ đầu mùa về số lần thu hồi bóng, với 45 tình huống, cùng 10 pha đánh chặn.

Những con số ấy chưa đủ để khẳng định Real đã trở thành một hàng phòng ngự đáng sợ, nhưng chúng cho thấy điều Mourinho muốn thay đổi đang dần xuất hiện. Ông không chỉ sửa các hậu vệ, mà đang sửa cách cả Real Madrid vận hành khi không có bóng.

Real phải phòng ngự bằng 11 người

Điểm yếu của Real trong những mùa gần đây không hẳn nằm ở chất lượng từng hậu vệ. Một đội bóng sở hữu Thibaut Courtois, Antonio Rudiger, Dean Huijsen cùng nhiều tuyển thủ hàng đầu khó có thể đổ mọi vấn đề cho khả năng cá nhân, bởi rắc rối lớn hơn nằm ở khoảng cách giữa các tuyến.

Real có những thời điểm tấn công bằng một nhóm cầu thủ và phòng ngự bằng nhóm còn lại. Khi mất bóng, tuyến đầu không gây đủ sức ép, tuyến giữa bị kéo giãn và hàng thủ phải xử lý những khoảng trống quá lớn. Chỉ cần đối phương thoát được lớp pressing đầu tiên, một tình huống tưởng như bình thường có thể lập tức biến thành cuộc đua về phía khung thành Courtois.

Trận thắng Malaga 4-0 mang về lần giữ sạch lưới đầu tiên của Real Madrid mùa này, nhưng những phút cuối thiếu tổ chức vẫn cho thấy hệ thống của Mourinho chưa hoàn thiện.

Mourinho muốn xóa cách vận hành ấy bằng một nguyên tắc rất rõ: Real phải phòng ngự bằng cả 11 cầu thủ. Tùy từng thời điểm, nhiệm vụ có thể là áp sát người cầm bóng hoặc đơn giản là đóng đường chuyền, nhưng sẽ không có nhóm cầu thủ đứng phía trên chờ đồng đội đoạt bóng rồi mới bắt đầu tham gia vào trận đấu.

Đây là khác biệt quan trọng, bởi Mourinho không yêu cầu Vinicius Junior hay Mbappe phải liên tục chạy về sát vùng cấm. Ông muốn họ trở thành phần đầu tiên của hệ thống phòng ngự. Nếu Real ép đối phương ngay từ phần sân của họ, những cầu thủ tấn công đã hoàn thành nhiệm vụ phòng ngự mà không cần lùi 50 m.

Trận Malaga cho thấy ý tưởng đó bắt đầu phát huy tác dụng. Real thu hồi bóng nhiều hơn, đánh chặn nhiều hơn và quan trọng nhất là có thể đoạt bóng ở vị trí cao thay vì liên tục chạy ngược về phía khung thành. Chính Mourinho nhấn mạnh cấu trúc mới giúp đội bóng lấy lại bóng phía trên, thay vì phải lùi sâu mới bắt đầu phòng ngự.

Đó cũng là lý do ông điều chỉnh cách sử dụng Bellingham. Mourinho từng thấy tiền vệ người Anh phải lùi xuống như một hậu vệ trái thứ hai, điều khiến Bellingham rời khỏi khu vực trung tâm và làm cấu trúc đội hình biến dạng. Real giờ được tổ chức theo cách khác để Bellingham có thể giữ vị trí phù hợp hơn, trong khi trách nhiệm phòng ngự được chia đều cho cả tập thể.

Một chi tiết chiến thuật nhỏ nhưng phản ánh tư duy lớn của Mourinho là phòng ngự tốt không đồng nghĩa với việc đưa càng nhiều người về sát vùng cấm càng tốt. Với ông, phòng ngự tốt là để từng cầu thủ đứng đúng chỗ, xuất hiện đúng thời điểm và không khiến cấu trúc chung bị phá vỡ.

Mourinho không muốn dựng một chiếc xe buýt

Nhắc tới Mourinho và phòng ngự rất dễ dẫn tới một hình dung cũ, với đội hình thấp, vùng cấm đông người và chiến thắng bằng phản công. Real Madrid hiện tại không đi theo hướng đó, bởi mục tiêu của Mourinho là phòng ngự tốt để đội bóng có thể chơi cao hơn.

Cự ly đội hình càng chặt, khả năng phản pressing càng tốt và Real càng có thể duy trì sức ép bên phần sân đối phương. Điều ấy đặc biệt phù hợp với nhân sự tại Bernabeu, bởi Mbappe, Vinicius, Bellingham hay Guler đều nguy hiểm nhất khi nhận bóng gần khung thành đối phương.

Dean Huijsen có khả năng phát triển bóng tốt, nhưng Mourinho nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng nhất của một trung vệ vẫn là thắng tranh chấp và tạo sự an toàn phía sau.

Mỗi lần Real thu hồi bóng ở khoảng cách 30-40 m thay vì 60-70 m so với cầu môn, nhóm ngôi sao phía trên sẽ bớt một công đoạn để tạo ra cơ hội. Vì vậy, phòng ngự trong hệ thống Mourinho không đối lập với tấn công, mà là điều kiện để Real tấn công nhiều hơn và nguy hiểm hơn.

Ông cũng không có ý định bóp chết sự sáng tạo của các ngôi sao. Mourinho hiểu những cầu thủ đặc biệt có thể tạo ra những khoảnh khắc vượt ngoài giáo án, vì vậy nhiệm vụ của ông là cung cấp cho họ một cấu trúc đủ tốt mà không lấy đi quyền tự quyết.

Dean Huijsen là ví dụ rõ hơn nữa cho tiêu chuẩn Mourinho đang đặt ra. Trung vệ Tây Ban Nha được đánh giá cao nhờ kỹ năng cầm bóng và những đường chuyền xuyên tuyến, đúng mẫu hậu vệ hiện đại mà các đội bóng lớn săn tìm, nhưng Mourinho đặt một điều kiện trước tiên: trung vệ phải thắng tranh chấp, bọc lót tốt và tạo cảm giác an toàn cho đồng đội.

Nói cách khác, Huijsen có thể chuyền bóng như một tiền vệ, nhưng anh phải phòng ngự như một trung vệ trước đã. Thông điệp ấy không chỉ dành cho Huijsen, mà áp dụng cho cả Real Madrid trong giai đoạn Mourinho đang xây lại thói quen chơi bóng.

Một đội bóng có Mbappe, Vinicius, Bellingham hay Guler sẽ luôn tìm được bàn thắng ở rất nhiều trận đấu. Thứ khó xây dựng hơn là khả năng kiểm soát những phút họ không có bóng, những thời điểm đối thủ phản công và những giai đoạn trận đấu bắt đầu trở nên hỗn loạn.

Đó mới là phần việc Mourinho đang tập trung sửa. Tuy nhiên, trận Malaga cũng để lại lời cảnh báo khi Real bắt đầu lỏng cấu trúc lúc tỷ số đã an toàn. Đội bóng có thời điểm lùi quá sâu, khoảng cách giữa các tuyến tăng lên và cường độ pressing giảm đáng kể trong những phút cuối.

Mourinho muốn Real Madrid gây sức ép và thu hồi bóng ngay từ phần sân đối phương, thay vì chờ đối thủ tiến gần vùng cấm mới bắt đầu phòng ngự.

Chi tiết đó quan trọng hơn tỷ số 4-0, bởi Real có thể phòng ngự tốt khi mọi cầu thủ tập trung và còn đủ năng lượng, nhưng thử thách thật sự là duy trì cấu trúc ấy khi trận đấu kéo dài, đôi chân bắt đầu mỏi hoặc đối thủ mạnh hơn Malaga. Mourinho cũng hiểu Real hiện chưa có đủ thể lực lẫn thói quen để pressing với cùng cường độ trong suốt 90 phút.

Vì thế, đây vẫn là một công trình đang được xây dựng. Dù vậy, ít nhất Mourinho đã xác định đúng chỗ cần sửa, bởi Real Madrid vốn không thiếu những cầu thủ có thể tạo ra điều phi thường với trái bóng, mà thiếu khả năng khiến trận đấu trở nên bình thường khi không có bóng.

Nếu Mourinho làm được điều đó, Real sẽ không chỉ có thêm những trận giữ sạch lưới. Họ sẽ trở thành một đội bóng khó bị kéo vào hỗn loạn và vì thế cũng khó bị đánh bại hơn rất nhiều.