Mức tăng học phí của các trường đại học

Sinh viên trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội trong phòng lab. Ảnh: Hoa Ban.

Từ năm học 2026-2027, học phí tại các cơ sở giáo dục đại học công lập, cao đẳng và trung cấp công lập tiếp tục áp dụng theo Nghị định 97/2023 (sửa đổi, bổ sung Nghị định 81/2021 của Chính phủ). So với năm học 2025-2026, mức trần học phí ở khối ĐH tăng khoảng 190.000-350.000 đồng/tháng/sinh viên, tùy nhóm ngành.

Có trường trên 25 triệu đồng/năm

Theo đó, với cơ sở giáo dục ĐH công lập chưa tự chủ, mức trần học phí năm học 2026-2027 được chia theo 7 khối ngành, thấp nhất là khối ngành nghệ thuật, trên 1,7 triệu đồng/tháng/sinh viên và cao nhất là khối ngành y dược 3,5 triệu đồng/tháng/sinh viên.

Đối với cơ sở giáo dục ĐH công lập tự bảo đảm chi thường xuyên (tự chủ nhóm 2), học phí tối đa được phép thu bằng 2 lần mức trần của trường chưa tự chủ. Với cơ sở giáo dục ĐH công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (tự chủ nhóm 1), mức học phí tối đa bằng 2,5 lần mức trần tương ứng.

Như vậy, với khối ngành có học phí cao nhất là y dược, mức học phí tối đa tại trường tự chủ nhóm 2 có thể lên tới 7 triệu đồng/tháng/sinh viên; còn trường tự chủ nhóm 1 có thể thu tối đa 8,75 triệu đồng/tháng.

Với khối ngành kỹ thuật, công nghệ thông tin, công nghệ kỹ thuật, kỹ thuật, sản xuất chế biến, kiến trúc và xây dựng; mức học phí tối đa tại trường tự chủ nhóm 2 có thể thu trên 4 triệu đồng/tháng; trường tự chủ nhóm 1 có thể thu hơn 5,2 triệu đồng/tháng.

Mùa tuyển sinh năm 2026 ghi nhận mặt bằng học phí mới tại nhiều cơ sở giáo dục ĐH. Phần lớn các trường điều chỉnh theo lộ trình đã công bố từ trước, mức tăng phổ biến khoảng 5-10%.

ĐH Bách khoa Hà Nội công bố học phí chương trình chuẩn từ 28-40 triệu đồng/năm, tăng không quá 5 triệu đồng so với khóa trước; các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh và chất lượng cao dao động 35-68 triệu đồng.

Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội có mức học phí từ 59-130 triệu đồng/năm. ĐH Kinh tế Quốc dân, học phí hệ ĐH chính quy tiêu chuẩn đối với khóa tuyển sinh năm 2026 dự kiến từ 20-28 triệu đồng, tăng khoảng 2-3 triệu đồng so với năm trước.

Đối với các chương trình tiên tiến, chương trình chất lượng cao, chương trình định hướng ứng dụng hoặc đào tạo bằng tiếng Anh, học phí dự kiến từ 45-70 triệu đồng/năm, cao hơn 4-5 triệu đồng so với khóa tuyển sinh năm 2025…

Nhiều trường thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội cũng điều chỉnh học phí theo lộ trình. Trong đó, trường ĐH Khoa học Tự nhiên tăng khoảng 2 triệu đồng/năm.

Ở khối trường ngoài công lập, khối ngành sức khỏe tiếp tục có mức học phí cao nhất. Ngành Y khoa, ĐH Phenikaa có học phí khoảng 150 triệu đồng/năm, ngành Răng - Hàm - Mặt khoảng 160 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, sinh viên khóa tuyển sinh năm 2026 được giảm 20% học phí năm đầu và giảm 10% ở các năm tiếp theo.

Trong khi đó, việc tăng học phí tùy mức độ tự chủ lại “chát” hơn nhiều so với tăng theo lộ trình quy định. Ví dụ trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch dự kiến áp dụng mức học phí từ 41 đến 81 triệu đồng/năm trong năm 2026, tăng mạnh so với năm 2025. Trong đó, ngành Y khoa và Răng - Hàm - Mặt có mức học phí cao nhất là 81 triệu đồng/năm, đồng thời ghi nhận mức tăng lớn nhất, khoảng 25,8 triệu đồng, tương đương gần 47%.

Các ngành Dược học và Y học cổ truyền dự kiến thu 68 triệu đồng/năm, ngành còn lại khoảng 47 triệu đồng/năm, tăng từ 12 đến 23%. Theo lý giải của nhà trường, sự thay đổi học phí năm nay được xây dựng dựa trên định mức kinh tế - kỹ thuật, thay thế cho cơ chế trần học phí cũ. Việc điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh nhà trường đã đạt kiểm định chất lượng và thực hiện quyền tự chủ theo nghị định của Chính phủ.

Tại trường ĐH Kinh tế - Luật, học phí năm 2026 so với năm học trước, tăng từ 4,3 đến 8,5 triệu đồng/năm. Theo lộ trình dự kiến, mức học phí này có thể tăng lên 39,5-83 triệu đồng/năm vào năm 2027 và 44,5-93,5 triệu đồng/năm vào năm 2028.

Cùng với việc công bố mức học phí mới, nhiều cơ sở đào tạo đồng thời mở rộng quỹ học bổng, chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ vay vốn và kết nối doanh nghiệp nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với người học.

ĐH Bách khoa Hà Nội tiếp tục duy trì nhiều quỹ học bổng từ ngân sách nhà trường, doanh nghiệp và mạng lưới cựu sinh viên. Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) triển khai chương trình bảo lãnh giúp sinh viên được vay toàn bộ học phí học kỳ chính và được cộng đồng cựu sinh viên hỗ trợ hoàn trả phần lãi vay sau khi hoàn thành nghĩa vụ với ngân hàng.

Tự chủ ĐH phải độc lập với cấp ngân sách

Theo các chuyên gia giáo dục, việc điều chỉnh học phí là xu hướng tất yếu trong quá trình thực hiện tự chủ ĐH. Thông tin từ báo cáo 3 công khai (thu chi tài chính, cơ sở vật chất, cam kết chất lượng) cho thấy, khi các trường tự chủ nhóm 1, nhà nước không cấp ngân sách, nguồn thu chủ yếu từ học phí.

Theo báo cáo từ nhóm nghiên cứu đến từ World Bank (Ngân hàng thế giới) tại hội nghị tự chủ ĐH năm 2023; năm 2017, ngân sách nhà nước chiếm 24% tổng nguồn thu các trường công lập được khảo sát; đóng góp của người học (học phí) là 57%. Nhưng đến năm 2021, học phí chiếm tới 77%, nguồn ngân sách chỉ còn 9%. Đến thời điểm hiện tại, nguồn ngân sách chi cho giáo dục ĐH còn thấp hơn con số này.

Bàn về bài toán tài chính trong giáo dục đại học, TS Lê Trường Tùng (Chủ tịch Hội đồng trường ĐH FPT) cho rằng, đang tồn tại nhiều cách hiểu chưa đầy đủ về cơ chế tự chủ cũng như cơ cấu nguồn thu của các cơ sở đào tạo hiện nay.

Theo ông Tùng, ở nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, các trường ĐH hàng đầu phần lớn là trường tư. Dù mang danh xưng trường tư thục, nhà nước vẫn duy trì việc rót ngân sách hàng năm vì xem đây là trách nhiệm đối với sự nghiệp phát triển giáo dục chung. Nguồn cấp tài chính rất đa dạng, có thể thông qua các dự án nghiên cứu hoặc ngân sách của bang và liên bang, bình đẳng giữa công và tư. Quan điểm của họ không xem việc cấp ngân sách như một công cụ áp đặt quản lý hay mệnh lệnh hành chính.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Tùng nhấn mạnh chủ trương tự chủ hoàn toàn độc lập với việc cấp ngân sách. Việc có quan điểm cho rằng, tự chủ là nhà nước cắt đứt kinh phí hỗ trợ, không đúng bản chất chính sách. Thực tế, nhiều trường khi nhận kinh phí hỗ trợ từ nhà nước dưới hình thức học bổng hay hỗ trợ người học thường cấn trừ trực tiếp vào học phí của sinh viên.