Người châu Âu thắt chặt hầu bao trước mùa đông

Người Đức đang ưu tiên tiết kiệm thay vì mua sắm những món hàng đắt tiền. Tại Pháp, nhiều gia đình thận trọng hơn với các khoản chi lớn. Người dân Anh và Italy cũng cân nhắc kỹ hơn trước những biến động của giá cả.

Những khảo sát công bố trong tháng 10 cho thấy người tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế lớn của châu Âu vẫn chưa sẵn sàng chi tiêu mạnh tay. Đáng chú ý, giá khí đốt tăng nhanh trước mùa đông đang khiến hóa đơn điện, nhiên liệu và sưởi ấm trở thành mối bận tâm lớn.

Mùa đông khiến các gia đình tính toán nhiều hơn

Theo Reuters, giá khí đốt bán buôn tại châu Âu đã tăng hơn 150% kể từ đầu năm. Ngày 28/10, giá chạm mốc 100 euro/MWh, cao nhất kể từ tháng 12/2022. Diễn biến này xảy ra đúng lúc nhu cầu sưởi ấm chuẩn bị tăng. Các kho dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) mới đạt khoảng 75% công suất, thấp hơn mức 83% cùng kỳ năm ngoái.

Giá khí đốt trên thị trường tăng không đồng nghĩa mọi gia đình lập tức phải trả hóa đơn cao hơn, bởi nhiều hợp đồng năng lượng có mức giá cố định. Tuy nhiên, những người sắp gia hạn hợp đồng có thể phải chịu mức giá mới.

Giá khí đốt tại châu Âu biến động mạnh theo diễn biến xung đột Mỹ - Iran và tình hình vận chuyển qua eo biển Hormuz, tăng lên gần 90 euro/MWh vào tháng 10/2026. Đồ họa: Reuters.

Tại Đức, trang so sánh giá Verivox cho biết giá khí đốt dành cho khách hàng mới đã tăng 55% trong năm nay, lên 12,4 euro cent/kWh. Những hộ đang sử dụng hợp đồng cũ có thể phải trả thêm 10–20% khi gia hạn.

Ở Anh, công ty tư vấn Cornwall Insight dự báo mức trần giá năng lượng dành cho hộ gia đình có thể tăng thêm 16% vào tháng 1/2027. Đây mới là dự báo, nhưng cũng khiến nhiều người có thêm lý do để cân nhắc chi tiêu.

Theo Cao ủy Năng lượng EU Dan Jørgensen, gần 50 triệu người châu Âu hiện không đủ khả năng sưởi ấm nhà ở một cách đầy đủ.

Ngày 29/10, các bộ trưởng năng lượng EU đã họp để bàn cách giảm gánh nặng chi phí cho người dân, trong đó có những đề xuất liên quan đến thuế và phí trên hóa đơn điện.

Người Đức tiết kiệm, người Pháp ngại mua sắm

Tại Đức, khảo sát của Viện Nghiên cứu Quyết định Thị trường Nuremberg (NIM) và GfK công bố ngày 28/10 cho thấy niềm tin tiêu dùng dự kiến giảm nhẹ trong tháng 11, xuống âm 30,8 điểm.

Người Đức đã lạc quan hơn về triển vọng kinh tế trong sáu tháng liên tiếp, nhưng điều đó chưa khiến họ mạnh tay mua sắm. Xu hướng tiết kiệm vẫn duy trì ở mức cao, trong khi mong muốn mua những món hàng đắt tiền tiếp tục giảm.

Ông Rolf Bürkl, chuyên gia của NIM, nhận xét: “Người tiêu dùng ngày càng lạc quan hơn về diễn biến kinh tế, nhưng vẫn hoài nghi khi nghĩ đến túi tiền của chính mình”.

Một khách hàng đang mua rau củ tại cửa hàng tạp hóa cao cấp Andreas ở London, Anh. Ảnh minh họa: Reuters.

Tại Pháp, Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (INSEE) ngày 27/10 cho biết chỉ số niềm tin hộ gia đình giảm xuống 80 điểm, thấp nhất kể từ tháng 6/2013. Người dân lo ngại hơn về tình hình tài chính và triển vọng thu nhập. Số người cho rằng đây là thời điểm thích hợp để mua sắm những món đồ đắt tiền cũng giảm.

Tuy nhiên, các khảo sát này chủ yếu phản ánh tâm lý người tiêu dùng, không có nghĩa tất cả gia đình đều phải cắt giảm chi tiêu thực tế.

Anh, Italy vẫn có những điểm sáng

Tại Anh, khảo sát GfK công bố ngày 23/10 cho thấy niềm tin tiêu dùng giảm 11 điểm, xuống âm 24 điểm. Người dân đặc biệt thận trọng với những khoản mua sắm lớn như đồ nội thất và thiết bị điện gia dụng. Số liệu chính thức cũng ghi nhận doanh số bán lẻ tháng 9 giảm 0,4% so với tháng trước, mạnh hơn dự báo.

Dù vậy, hoạt động kinh doanh tại Anh lại cải thiện. Chỉ số PMI tổng hợp tháng 10 tăng lên 53,1 điểm, cao nhất kể từ tháng 2, nhờ sản xuất và dịch vụ tăng trưởng.

Tại Italy, Cơ quan Thống kê quốc gia (ISTAT) ngày 29/10 cho biết niềm tin tiêu dùng giảm nhẹ xuống 90,3 điểm, so với 91,2 điểm tháng trước. Ngược lại, niềm tin doanh nghiệp tăng lên 96,6 điểm, với những chuyển biến tích cực trong lĩnh vực dịch vụ và xây dựng. Điều này cho thấy người tiêu dùng vẫn thận trọng, nhưng các doanh nghiệp tại một số ngành đã lạc quan hơn.

Trong bối cảnh đó, giá năng lượng là một yếu tố được các nhà hoạch định chính sách châu Âu theo dõi sát sao.

Biểu đồ thể hiện giá khí đốt kỳ hạn tại châu Âu trong tháng 10/2026 cao hơn đáng kể so với mức dự báo hồi đầu năm và dự trữ khí đốt châu Âu năm 2026 thấp hơn cùng kỳ năm 2025 và mức trung bình 5 năm, trong bối cảnh khu vực chuẩn bị bước vào mùa đông. Đồ họa: Reuters.

Ngày 29/10, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,5%, đồng thời cảnh báo giá năng lượng cao kéo dài có thể đẩy lạm phát tăng và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Tại cuộc họp cùng ngày, Cao ủy Năng lượng EU Dan Jørgensen cho biết châu Âu hiện sử dụng ít khí đốt hơn 18% so với năm 2022, nhờ các biện pháp tiết kiệm và điều chỉnh nhu cầu năng lượng. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp khu vực có thêm khả năng ứng phó với mùa đông năm nay.